GỢI Ý GIẢI BÀI TẬP

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính?

Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em cần xem xét mục đích chính của người viết khi tạo ra văn bản này là gì.

Bước 1: Phân tích nội dung đoạn trích.

Đoạn trích không kể một câu chuyện cụ thể (nên không phải tự sự), không tập trung tái hiện lại một cảnh vật hay con người (nên không phải miêu tả), cũng không chỉ đơn thuần bộc lộ cảm xúc (dù có yếu tố biểu cảm).

Bước 2: Xác định mục đích của người viết.

Người viết tập trung vào việc bàn luận, lí giải về một vấn đề tư tưởng, đạo lí, đó là “hi vọng”. Tác giả liên tục đưa ra những định nghĩa, những lí lẽ và dẫn chứng để thuyết phục người đọc về vai trò, sức mạnh và sự cần thiết của hi vọng trong cuộc sống (Ví dụ: “Hi vọng là một thứ rất tuyệt diệu…”, “Hi vọng duy trì cuộc sống của chúng ta…”, “Hi vọng đặt nụ cười lên gương mặt chúng ta…”).

Bước 3: Kết luận.

Từ việc phân tích trên, ta thấy phương thức dùng lí lẽ, dẫn chứng để làm sáng tỏ một quan điểm, tư tưởng là đặc trưng của phương thức nghị luận.

Trả lời: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận.

Câu 2: Việc lặp lại từ “hi vọng” có ý nghĩa gì?

Bước 1: Nhận diện biện pháp tu từ.

Việc lặp đi lặp lại một từ hoặc một cụm từ để tạo hiệu quả nghệ thuật được gọi là biện pháp tu từ điệp ngữ. Ở đây, từ “hi vọng” được lặp lại nhiều lần.

Bước 2: Phân tích tác dụng (ý nghĩa) của biện pháp tu từ đó.

Chúng ta cần xem xét việc lặp lại từ “hi vọng” mang lại những hiệu quả gì về mặt nội dung và nghệ thuật.

• Nhấn mạnh, khắc sâu: Việc lặp lại giúp nhấn mạnh và khắc sâu hình ảnh, khái niệm “hi vọng” vào tâm trí người đọc. Nó khẳng định “hi vọng” chính là đối tượng, là vấn đề cốt lõi mà cả đoạn trích muốn đề cập.
• Tạo nhịp điệu và sự liên kết: Điệp ngữ tạo ra một nhịp điệu tha thiết, mạnh mẽ, giàu sức thuyết phục cho lời văn. Các câu văn được kết nối chặt chẽ với nhau, cùng hướng về một chủ đề chung.
• Liệt kê, mở rộng ý: Mỗi lần từ “hi vọng” được lặp lại, nó lại mở ra một khía cạnh, một vai trò, một sức mạnh khác nhau của hi vọng (duy trì cuộc sống, cho ta can đảm, đặt nụ cười lên môi, dẫn lối khi mất phương hướng…). Điều này làm cho những lí giải của tác giả trở nên toàn diện và sâu sắc hơn.

Trả lời:

Việc lặp lại từ “hi vọng” là biện pháp tu từ điệp ngữ. Tác dụng của nó là:

– Nhấn mạnh tầm quan trọng và vai trò trung tâm của hi vọng, làm nổi bật chủ đề của văn bản.

– Tạo ra nhịp điệu mạnh mẽ, giàu cảm xúc, tăng sức hấp dẫn và thuyết phục cho lời văn.

– Liệt kê và làm rõ những sức mạnh, những giá trị khác nhau của hi vọng, giúp người đọc có cái nhìn toàn diện về khái niệm này.

Câu 3: Tác giả cho rằng: “hi vọng duy trì cuộc sống của chúng ta mà không có gì có thể thay thế được” vì sao?

Để trả lời câu hỏi này, các em cần dựa vào những luận điểm mà chính tác giả đã trình bày trong văn bản để lí giải cho nhận định trên.

Trả lời:

Tác giả cho rằng “hi vọng duy trì cuộc sống của chúng ta mà không có gì có thể thay thế được” vì hi vọng chính là nguồn sức mạnh tinh thần nền tảng, giúp con người vượt qua mọi nghịch cảnh. Cụ thể, theo văn bản:

– Hi vọng cho chúng ta sự can đảm để bước tiếp khi muốn bỏ cuộc. Nó là nguồn động lực cuối cùng khi mọi nguồn lực khác dường như đã cạn kiệt.

– Hi vọng mang lại niềm vui và sự lạc quan ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn nhất (“đặt nụ cười lên gương mặt chúng ta khi mà trái tim không chủ động được điều đó”).

– Hi vọng chỉ lối, dẫn đường khi chúng ta mất phương hướng, giúp ta tìm ra con đường đi ngay cả khi tương lai mờ mịt (“đặt đôi chân chúng ta lên con đường mà mắt chúng ta k nhìn thấy được”).

– Hi vọng thúc giục chúng ta hành động, không để ta chìm đắm trong sự bế tắc, tuyệt vọng.

Chính vì hi vọng cung cấp cho con người cả động lực, niềm tin, sự lạc quan và phương hướng, nên nó trở thành yếu tố cốt lõi để “duy trì cuộc sống”. Thiếu đi hi vọng, con người sẽ mất đi ý chí sinh tồn và dễ dàng gục ngã trước khó khăn. Vì vậy, không gì có thể thay thế được nó.

Câu 4: Thông điệp anh/chị tâm đắc nhất trong văn bản là gì?

Đây là một câu hỏi mở, các em có quyền tự do lựa chọn một thông điệp và trình bày suy nghĩ của mình. Điều quan trọng là các em phải lí giải được tại sao mình lại tâm đắc với thông điệp đó. Cô sẽ đưa ra một vài gợi ý để các em tham khảo nhé.

Gợi ý trả lời:

(Các em có thể chọn một trong các hướng sau hoặc tự tìm ra thông điệp khác và lí giải)

Gợi ý 1:

Thông điệp em tâm đắc nhất là “Đừng bao giờ mất hi vọng!”. Đây là một lời khuyên, một mệnh lệnh ngắn gọn nhưng chứa đựng sức mạnh to lớn. Trong cuộc sống, ai cũng sẽ có lúc đối mặt với khó khăn, thất bại, thậm chí là tuyệt vọng. Lời nhắn nhủ này như một ngọn đuốc soi đường, nhắc nhở chúng ta rằng dù ở trong hoàn cảnh tăm tối nhất, chỉ cần còn hi vọng là còn cơ hội, còn lối thoát. Nó tiếp cho em sức mạnh để không bao giờ đầu hàng số phận, luôn nỗ lực vươn lên.

Gợi ý 2:

Thông điệp em tâm đắc nhất là “Hi vọng có thể tìm thấy trong mỗi chúng ta và có thể mang ánh sáng vào những nơi tăm tối nhất”. Thông điệp này mang đến một niềm tin lớn lao vào sức mạnh nội tại của con người. Nó cho em hiểu rằng hi vọng không phải là thứ gì đó xa vời, phải tìm kiếm ở bên ngoài, mà nó luôn tồn tại sẵn trong chính tâm hồn mình. Điều này có nghĩa là chúng ta có khả năng tự mình thắp lên ánh sáng, tự mình vượt qua bóng tối. Nó khích lệ em sống chủ động, có trách nhiệm với cảm xúc và cuộc đời của chính mình.

Chúc các em học tốt! Hãy nhớ, văn học không chỉ là những bài học trong sách vở, mà còn là những giá trị giúp chúng ta sống tốt hơn mỗi ngày.