Câu 1:

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần dựa vào phần giới thiệu chung về văn bản ở đầu bài học hoặc trong phần phụ lục của sách giáo khoa.

* Đoạn trích trên trích trong văn bản: “Báo cáo về tình hình Đa-rát” (hoặc có thể là “Chiếc lược ngà” tùy theo từng phiên bản sách giáo khoa, nhưng đoạn trích này thường đi kèm với văn bản “Chiếc lược ngà” để làm rõ bối cảnh về chiến tranh và sự tàn khốc của nó). Tuy nhiên, dựa vào nội dung “đi ngược lại lý trí tự nhiên”, “khoa học”, “đưa quá trình vĩ đại… trở lại điểm xuất phát”, đoạn trích này phù hợp nhất với văn bản “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng, được trích dẫn từ Tập truyện và Ký sự chọn lọc của Nguyễn Quang Sáng. Tuy nhiên, nếu sách giáo khoa của em có ghi rõ văn bản khác, hãy ưu tiên theo sách giáo khoa đó. Giả định theo cấu trúc bài học thông thường, đoạn trích này thường đi kèm với tác phẩm “Chiếc lược ngà”.

* Tác giả: Nguyễn Quang Sáng.

* Xuất xứ của văn bản có đoạn trích trên: Đoạn trích này thường được trích dẫn như một phần mở đầu hoặc một phần bổ sung cho tác phẩm “Chiếc lược ngà” để làm nổi bật sự tàn khốc của chiến tranh, nhấn mạnh sự đối lập giữa sự phát triển khoa học kỹ thuật và những giá trị nhân văn, tình cảm con người. Nếu không có thông tin cụ thể về xuất xứ đoạn trích này trong sách giáo khoa, chúng ta có thể hiểu nó là phần dẫn nhập của tác giả Nguyễn Quang Sáng cho tác phẩm “Chiếc lược ngà”.

Câu 2:

Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?

Chúng ta hãy cùng phân tích từng câu, từng ý trong đoạn trích:

* “Không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa.” -> Câu này đặt vấn đề về một hành động, một sự phát minh nào đó đã đi ngược lại lẽ thường tình, lẽ tự nhiên.
* “Từ khi mới nhen nhúm sự sống trên trái đất, đã phải trải qua 380 triệu năm con bướm mới bay được, rồi 180 triệu năm nữa bông hồng mới nở, chỉ để làm đẹp mà thôi. Cũng đã trải qua bốn kỉ địa chất, con người mới hát được hay hơn chim và mới chết vì yêu.” -> Tác giả liệt kê những quá trình tiến hóa lâu dài, kỳ diệu của tự nhiên, của sự sống, từ đó cho thấy giá trị, vẻ đẹp, sự tinh tế của tạo hóa.
* “Trong thời đại hoàng kim này của khoa học, trí tuệ con người chẳng có gì để tự hào vì đã phát minh ra một biện pháp, chỉ cần bấm nút một cái là đưa cả quá trình vĩ đại và tốn kém đó của hàng bao nhiêu triệu năm trở lại điểm xuất phát của nó.” -> Câu này thể hiện sự phê phán gay gắt của tác giả đối với một phát minh khoa học. Phát minh này có thể hủy diệt tất cả những gì tự nhiên đã tạo ra một cách kỳ công.

Như vậy, nội dung chính của đoạn trích trên là: Phê phán sự phát triển phi lý của khoa học kỹ thuật hiện đại, có khả năng hủy diệt những giá trị văn hóa, thiên nhiên và sự sống mà tạo hóa đã dày công vun đắp qua hàng triệu năm, đồng thời bày tỏ sự xót xa, tiếc nuối trước nguy cơ này.

Câu 3:

Câu văn: “Không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa.” xét về cấu tạo thuộc loại câu nào? Chỉ rõ vì sao em chọn loại câu đó.

Các em hãy chú ý vào cấu trúc của câu này. Chúng ta thấy có các cụm từ: “Không những…” và “…mà còn…”. Đây là một dạng cấu trúc rất quen thuộc trong ngữ pháp tiếng Việt.

* Về cấu tạo, đây là câu ghép đẳng lập.
* Vì sao lại chọn loại câu đó? Bởi vì câu này được cấu tạo từ hai vế câu có quan hệ song song, nối tiếp nhau, cùng biểu đạt một ý nghĩa. Hai vế câu này là:
* Vế 1: “Không những đi ngược lại lí trí con người”
* Vế 2: “mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa”
Hai vế này tuy có ý nghĩa khác nhau nhưng cùng bổ sung cho nhau để làm rõ ý nghĩa cho một hành động, sự vật, hiện tượng được nói đến trước đó hoặc sau đó. Cấu trúc “Không những… mà còn…” là dấu hiệu nhận biết đặc trưng của câu ghép đẳng lập, diễn tả sự gia tăng, bổ sung ý nghĩa.

Câu 4:

“Một biện pháp” mà tác giả đề cập đến trong câu cuối cùng của đoạn trích trên là việc gì? Tại sao tác giả lại cho rằng: “trí tuệ con người chẳng có gì để tự hào vì đã phát minh ra một biện pháp” ấy? Qua đó, em thấy tác giả bày tỏ thái độ gì?

* “Một biện pháp” mà tác giả đề cập đến trong câu cuối cùng của đoạn trích trên chính là sự phát minh ra những phương tiện, công cụ khoa học kỹ thuật có sức mạnh hủy diệt to lớn, có khả năng phá hủy mọi thành quả của tự nhiên và sự sống đã được tạo dựng qua hàng triệu năm. Dựa vào bối cảnh của bài “Chiếc lược ngà”, “biện pháp” này có thể ám chỉ đến vũ khí chiến tranh hiện đại, những thứ có thể gây ra chiến tranh, hủy diệt, đẩy con người vào cảnh chia ly, đau khổ.

* Tại sao tác giả lại cho rằng: “trí tuệ con người chẳng có gì để tự hào vì đã phát minh ra một biện pháp” ấy?
Tác giả cho rằng như vậy vì:
* Phát minh đó đi ngược lại lẽ tự nhiên, đi ngược lại quy luật phát triển sinh tồn của vạn vật.
* Nó có khả năng xóa bỏ những giá trị đẹp đẽ, kỳ công mà tự nhiên đã tạo ra trong hàng triệu năm (sự bay của bướm, bông hồng nở, tiếng hát của con người…).
* Việc con người dùng trí tuệ để tạo ra thứ có thể hủy diệt chính mình và mọi thứ xung quanh là một hành động đáng buồn, đáng hổ thẹn, không có gì đáng tự hào. Thay vì dùng trí tuệ để vun đắp, bảo vệ, con người lại dùng nó để hủy diệt.

* Qua đó, em thấy tác giả bày tỏ thái độ gì?
Qua đoạn trích này, tác giả bày tỏ thái độ xót xa, đau đớn, phê phán gay gắt đối với sự phát triển khoa học kỹ thuật thiếu định hướng, thiếu nhân văn, có khả năng gây ra hủy diệt. Tác giả mong muốn con người hãy trân trọng những giá trị của tự nhiên, của sự sống, và sử dụng trí tuệ một cách khôn ngoan, có trách nhiệm hơn.

Câu 5:

Đất nước chúng ta đã trải qua những năm tháng chiến tranh đầy khốc liệt và đau thương. Hiện nay, đất nước đã hòa bình nhưng cả Việt Nam và thế giới lại đang gặp phải đại dịch Covid-19 chẳng khác gì có chiến tranh. Là một học sinh đang phải nghỉ học ở nhà , em hãy viết một đoạn văn nghị luận khoảng một trang giấy nêu suy nghĩ, hiểu biết của em về đại dịch và trách nhiệm của các thế hệ học sinh trong những ngày này.

Các em thân mến, đây là một câu hỏi mở, đòi hỏi các em phải thể hiện chính kiến, suy nghĩ của mình. Với vai trò là một giáo viên, cô sẽ gợi ý một số ý để các em có thể triển khai thành bài viết của mình. Các em hãy cố gắng viết bằng giọng văn chân thành, thể hiện sự hiểu biết và trách nhiệm của mình.

Mở đầu:
* Nêu lên sự tương đồng giữa chiến tranh và đại dịch Covid-19: đều là những thử thách khắc nghiệt, gây ra mất mát, đau thương, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống con người. Cả hai đều đòi hỏi sự đoàn kết, hy sinh và lòng quả cảm.
* Định nghĩa đại dịch Covid-19: là một đại dịch toàn cầu do virus SARS-CoV-2 gây ra, có tốc độ lây lan nhanh, gây ra các triệu chứng từ nhẹ đến nặng, có thể dẫn đến tử vong.

Thân bài:
1. Những tác động của đại dịch:
* Tác động đến sức khỏe: sự lây lan nhanh chóng, số ca mắc và tử vong gia tăng, hệ thống y tế quá tải.
* Tác động đến kinh tế: đình trệ sản xuất, thất nghiệp gia tăng, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
* Tác động đến đời sống xã hội: cách ly, giãn cách xã hội, học sinh nghỉ học, thay đổi thói quen sinh hoạt, ảnh hưởng đến tâm lý con người.
* Sự khó khăn, vất vả của tuyến đầu chống dịch: y bác sĩ, lực lượng công an, bộ đội, những người làm công tác tình nguyện.

2. Trách nhiệm của thế hệ học sinh:
* Chấp hành tốt các quy định phòng chống dịch: Thực hiện tốt thông điệp 5K (Khẩu trang, Khử khuẩn, Khoảng cách, Không tập trung, Khai báo y tế), ở nhà khi có yêu cầu, hạn chế ra ngoài.
* Học tập tốt trong điều kiện mới: Tích cực tham gia học trực tuyến, chủ động tìm hiểu kiến thức, hoàn thành bài tập. Đây là cách để góp phần vào sự phát triển chung của đất nước, không để lãng phí thời gian.
* Giữ gìn sức khỏe bản thân và gia đình: Ăn uống đủ chất, tập thể dục, giữ tinh thần lạc quan.
* Chia sẻ, giúp đỡ những người xung quanh: Lan tỏa những thông điệp tích cực, quyên góp ủng hộ nếu có điều kiện, giúp đỡ những người gặp khó khăn trong khả năng của mình.
* Nâng cao ý thức cộng đồng: Không tin vào tin giả, không kỳ thị người bệnh, chung tay vì mục tiêu chung.
* Biết ơn và trân trọng những đóng góp của lực lượng tuyến đầu: Ghi nhớ sự hy sinh của họ, học tập tấm gương của họ.

Kết bài:
* Khẳng định lại sự hy vọng vào tương lai khi cả nước đoàn kết, vượt qua đại dịch.
* Nhấn mạnh vai trò quan trọng của thế hệ trẻ trong việc xây dựng đất nước sau đại dịch.
* Lời kêu gọi tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chung tay đẩy lùi dịch bệnh.

Cô tin rằng với những gợi ý này, các em sẽ viết được một bài văn sâu sắc và ý nghĩa.

Câu 6:

Trong chương trình Ngữ văn lớp 9 có một tác phẩm viết về những mất mát, đau thương của người Việt Nam trong chiến tranh. Em hãy nêu rõ đó là tác phẩm nào? Ai là tác giả?

Dựa trên kiến thức đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 9, tác phẩm tiêu biểu viết về những mất mát, đau thương của người Việt Nam trong chiến tranh là:

* Tác phẩm: Chiếc lược ngà
* Tác giả: Nguyễn Quang Sáng

Tác phẩm này đã khắc họa sâu sắc tình cảm cha con sâu nặng bị chiến tranh chia cắt, những nỗi đau, sự hy sinh và mất mát mà con người phải gánh chịu trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Chúc các em học tốt và luôn giữ vững tinh thần học tập!