Chào các em học sinh lớp 6 thân yêu!

Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một đoạn trích rất ý nghĩa về ý chí và nghị lực. Đây là một chủ đề vô cùng quan trọng không chỉ trong môn Ngữ văn mà còn trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Các em hãy đọc kĩ đoạn trích và cùng cô giải đáp từng câu hỏi nhé!

—

Đọc đoạn trích sau:

“Ý chí, nghị lực tạo cho ta bản lĩnh và lòng dũng cảm. Người có ý chí và nghị lực là người luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách, là người dám nghĩ, dám làm, dám sống. Chàng trai Nguyễn Sơn Lâm, chỉ cao chưa đầy một mét, đi phải chống nạng nhưng lại giỏi ba thứ tiếng, từng thi Việt Nam Idol 2010, năm 2011, anh là người đã chinh phục đỉnh Phanxipăng và trở thành người khuyết tật Việt Nam đầu tiên đặt chân lên đỉnh núi này mà không cần đến sự giúp đỡ của người khác.

Ngoài ra, ý chí nghị lực giúp chúng ta khắc phục những khó khăn và thử thách, rèn cho ta niềm tin và thúc đẩy chúng ta luôn hướng về phía trước, vững tin vào tương lai. Đúng như người phương tây từng nói: “Hãy hướng về ánh sáng, mọi bóng tối sẽ ngả sau lưng bạn”, Nick Vujicic từng nói: “Không có mục tiêu nào quá lớn, không có ước mơ nào quá xa vời”, liệt sĩ bác sĩ Đặng Thùy Trâm từng nói: “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”… Tất cả đều chứa đựng trong đó những thông điệp lớn lao về ý chí và nghị lực”.

(Trích Những tấm gương nghị lực sống mãnh liệt

giúp bạn có thêm sức mạnh để vươn lên voh.com.vn, ngày 27/9/2019)

—

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt đi vào từng câu hỏi nhé!

Câu 1 (0,5 điểm). Chỉ ra luận đề của đoạn trích trên?

Giải thích: Các em thân mến, “luận đề” là ý kiến chính, là vấn đề cốt lõi mà tác giả muốn bàn luận, muốn khẳng định trong cả đoạn văn. Để tìm luận đề, các em hãy tự hỏi: “Đoạn văn này đang nói về điều gì là quan trọng nhất?”

Lời giải:

Luận đề của đoạn trích là: Khẳng định vai trò, ý nghĩa to lớn của ý chí và nghị lực trong cuộc sống, giúp con người vượt qua mọi khó khăn, thử thách và đạt được thành công.

Câu 2 (0,5 điểm). Theo đoạn trích, ý chí nghị lực tạo cho ta điều gì?

Giải thích: Câu này rất đơn giản, các em chỉ cần đọc kĩ từng câu chữ trong đoạn trích để tìm ra những lợi ích, những điều mà ý chí nghị lực mang lại cho chúng ta theo lời tác giả nhé.

Lời giải:

Theo đoạn trích, ý chí nghị lực tạo cho ta:

• Bản lĩnh và lòng dũng cảm.
• Khả năng đương đầu với mọi khó khăn thử thách.
• Sự dám nghĩ, dám làm, dám sống.
• Khả năng khắc phục những khó khăn và thử thách.
• Niềm tin và sự thúc đẩy để luôn hướng về phía trước, vững tin vào tương lai.

Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích vai trò của dẫn chứng được sử dụng trong đoạn văn (1).

Giải thích: Dẫn chứng là ví dụ cụ thể, là câu chuyện hoặc sự kiện có thật được đưa ra để làm sáng tỏ, chứng minh cho một ý kiến, một nhận định. Trong đoạn văn (1), tác giả đã đưa ra dẫn chứng về chàng trai Nguyễn Sơn Lâm. Vậy, dẫn chứng này có tác dụng gì trong việc thuyết phục người đọc?

Lời giải:

Dẫn chứng về chàng trai Nguyễn Sơn Lâm trong đoạn văn (1) có vai trò rất quan trọng:

• Làm sáng tỏ và cụ thể hóa: Từ một khái niệm trừu tượng như “ý chí, nghị lực”, câu chuyện về Nguyễn Sơn Lâm giúp người đọc hình dung một cách rõ nét, cụ thể ý chí nghị lực được thể hiện như thế nào trong đời sống. Chúng ta thấy rõ một người dù có những khiếm khuyết về thể chất nhưng nhờ ý chí mà đã đạt được những điều phi thường.
• Tăng tính thuyết phục: Câu chuyện có thật về anh Nguyễn Sơn Lâm với những thành tích đáng nể (giỏi ba thứ tiếng, chinh phục đỉnh Phanxipăng) đã chứng minh một cách mạnh mẽ, không thể chối cãi rằng ý chí và nghị lực thực sự tạo ra bản lĩnh, lòng dũng cảm và giúp con người vượt qua mọi khó khăn. Nó khiến lời văn trở nên đáng tin cậy hơn rất nhiều.
• Gợi cảm hứng, động lực: Dẫn chứng này không chỉ chứng minh mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho người đọc, đặc biệt là những người đang gặp khó khăn. Nó cho thấy rằng, mọi giới hạn đều có thể vượt qua nếu chúng ta có ý chí kiên cường.

Câu 4 (1,0 điểm). Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong câu văn sau: “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố.”

Giải thích: Các em còn nhớ ẩn dụ là gì không? Đó là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng, nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. Trong câu này, “giông tố” không phải là cơn bão thật ngoài trời đâu nhé. Vậy “giông tố” ở đây muốn nói đến điều gì và việc dùng từ này có tác dụng gì?

Lời giải:

Trong câu văn “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”, biện pháp tu từ ẩn dụ “giông tố” được sử dụng với hiệu quả nghệ thuật như sau:

• Gợi hình ảnh cụ thể, sinh động: “Giông tố” ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách, tai ương, bất trắc trong cuộc sống. Thay vì nói “khó khăn”, tác giả dùng “giông tố” giúp người đọc dễ hình dung ra sự khắc nghiệt, dữ dội, bất ngờ và nguy hiểm của những chướng ngại vật mà con người phải đối mặt.
• Tăng sức biểu cảm, nhấn mạnh: Việc so sánh khó khăn với “giông tố” làm tăng tính biểu cảm cho câu văn. Nó không chỉ nói về sự khó khăn mà còn nhấn mạnh mức độ gay go, thử thách lớn lao mà con người phải trải qua.
• Khuyến khích ý chí kiên cường: Từ “giông tố” còn ngụ ý rằng dù cuộc đời có sóng gió đến đâu, con người cũng phải giữ vững tinh thần, không được nản lòng, cúi đầu mà phải dũng cảm đối mặt và vượt qua. Điều này khẳng định mạnh mẽ thông điệp về ý chí và nghị lực.

Câu 5 (1,0 điểm). Qua đoạn trích trên, em rút ra được những thông điệp gì?

Giải thích: Đây là câu hỏi để các em bày tỏ suy nghĩ, cảm nhận của mình sau khi đọc đoạn trích. Sau tất cả những điều tác giả muốn truyền tải, các em đã học được bài học gì cho bản thân mình?

Lời giải:

Qua đoạn trích trên, em rút ra được những thông điệp ý nghĩa sau:

• Ý chí và nghị lực là chìa khóa của thành công: Dù trong cuộc sống có gặp phải bất cứ khó khăn, thử thách nào, kể cả những khiếm khuyết về thể chất, thì ý chí và nghị lực sống kiên cường sẽ là nguồn sức mạnh to lớn giúp chúng ta vượt qua tất cả để vươn tới thành công và thực hiện ước mơ.
• Không bao giờ từ bỏ niềm tin và hy vọng: Đoạn trích nhắc nhở chúng ta rằng, hãy luôn hướng về phía trước, giữ vững niềm tin vào bản thân và tương lai. Đừng bao giờ cúi đầu hay bỏ cuộc trước “giông tố” của cuộc đời, bởi “không có mục tiêu nào quá lớn, không có ước mơ nào quá xa vời” nếu chúng ta có ý chí.
• Hãy sống có bản lĩnh và dũng cảm: Ý chí, nghị lực giúp ta rèn luyện bản lĩnh, lòng dũng cảm, dám nghĩ, dám làm và dám sống một cuộc đời ý nghĩa, không ngừng phấn đấu để trở thành phiên bản tốt đẹp nhất của chính mình.

—

Các em thấy đó, một đoạn văn ngắn thôi nhưng chứa đựng rất nhiều bài học quý giá về sức mạnh của ý chí và nghị lực phải không nào? Cô mong rằng những kiến thức này không chỉ giúp các em làm bài tốt mà còn là hành trang để các em vững bước trên con đường học tập và trong cuộc sống sau này!

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Hẹn gặp các em trong buổi học tiếp theo.