Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” một đoạn văn rất hay và có ý nghĩa về văn hóa đọc, một chủ đề luôn cần thiết trong cuộc sống của chúng ta. Các em hãy đọc kĩ đoạn trích và theo dõi phần giải đáp chi tiết của cô nhé!

Đoạn trích:

Thật vậy, Nguyễn Du, đại thi hào của dân tộc từng viết: “Sách vở đầy bốn vách/ Có mấy cũng không vừa”. Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha. Sách in nhiều nơi không bán được, nhiều nhà xuất bản đóng cửa vì thua lỗ, đặc biệt sách bị cạnh tranh khốc liệt bởi những phương tiện nghe nhìn như ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và hệ thống sách báo điện tử trên Internet. Nhiều gia đình giàu có thay tủ sách bằng tủ … rượu các loại. Các thư viện lớn của các thành phố hay của tỉnh cũng chỉ hoạt động cầm chừng, cố duy trì sự tồn tại. … Bỗng chợt nhớ khi xưa còn bé, với những quyển sách giấu trong áo, tôi có thể đọc sách khi chờ mẹ về, lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn trâu, lúc chờ xe bus… Hay hình ảnh những công dân nước Nhật mỗi người một quyển sách trên tay lúc ngồi chờ tàu xe, xem hát, v.v… càng khiến chúng ta thêm yêu mến và khâm phục. Ngày nay, hình ảnh ấy đã bớt đi nhiều, thay vào đó là cái máy tính hay cái điện thoại di động. Song sách vẫn luôn cần thiết, không thể thiếu trong cuộc sống phẳng hiện nay…”
(Trích “Suy nghĩ về đọc sách” – Trần Hoàng Vy, Báo Giáo dục & Thời đại, Thứ hai ngày 13.4.2015)

—

Bây giờ chúng ta sẽ đi vào từng câu hỏi cụ thể:

c1: hãy ghi lại câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên và nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.

Lời giải của cô:

Để tìm câu văn khái quát chủ đề, chúng ta cần tìm câu nói lên nội dung chính, xuyên suốt mà đoạn văn muốn đề cập. Đọc kỹ đoạn văn, ta thấy tác giả muốn nói về sự suy giảm của thói quen đọc sách trong xã hội hiện đại.

• Câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích:
  “Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha.”
  (Câu này trực tiếp đưa ra nhận định về thực trạng đáng buồn của văn hóa đọc sách, là vấn đề chính mà cả đoạn văn xoay quanh để phân tích và chứng minh).
• Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích:
  Nghị luận.
  Giải thích: Đoạn trích đã trình bày một vấn đề (thực trạng văn hóa đọc), đưa ra các lí lẽ (sách không bán được, NXB đóng cửa, cạnh tranh của thiết bị điện tử, v.v.) và dẫn chứng (kí ức tuổi thơ, hình ảnh người Nhật) để làm rõ vấn đề đó. Đồng thời, tác giả cũng thể hiện thái độ, quan điểm của mình về tầm quan trọng của sách, từ đó thuyết phục người đọc. Đây chính là đặc trưng của phương thức nghị luận.

c2: theo tác giả vì sao văn học đọc sách ngày càng mai một ?

Lời giải của cô:

Dựa vào đoạn trích, tác giả đã chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến văn hóa đọc sách ngày càng mai một, hay “phôi pha”, cụ thể là:

1. Sự khó khăn của ngành xuất bản: Sách in nhiều nơi không bán được, nhiều nhà xuất bản đóng cửa vì thua lỗ. Điều này cho thấy nhu cầu đọc sách giấy truyền thống đã giảm sút.
2. Sự cạnh tranh khốc liệt từ các phương tiện nghe nhìn và điện tử: Sách bị cạnh tranh mạnh mẽ bởi các thiết bị hiện đại như ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và hệ thống sách báo điện tử trên Internet. Con người có nhiều lựa chọn giải trí và tiếp nhận thông tin khác mà không cần đến sách giấy.
3. Sự thay đổi trong giá trị và thói quen sống: Nhiều gia đình giàu có thay tủ sách bằng tủ rượu, cho thấy sự ưu tiên cho các giá trị vật chất, giải trí hơn là việc tích lũy tri thức.
4. Sự hoạt động cầm chừng của thư viện: Các thư viện lớn cũng chỉ duy trì sự tồn tại một cách khó khăn, cho thấy vai trò của thư viện trong việc khuyến khích văn hóa đọc không còn mạnh mẽ như trước.
5. Thói quen sử dụng thiết bị điện tử thay thế việc đọc sách: Hình ảnh người dân Nhật Bản đọc sách trên phương tiện công cộng ngày xưa giờ đã được thay thế bằng hình ảnh mọi người sử dụng máy tính hay điện thoại di động.

c3: xác định phép liên kết được sử dụng trong hai câu sau và chỉ rõ ” đáng tiếc …. internet “

Lời giải của cô:

Chúng ta sẽ phân tích hai câu được chỉ rõ:

“Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha. Sách in nhiều nơi không bán được, nhiều nhà xuất bản đóng cửa vì thua lỗ, đặc biệt sách bị cạnh tranh khốc liệt bởi những phương tiện nghe nhìn như ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và hệ thống sách báo điện tử trên Internet.”

• Phép liên kết được sử dụng:
  Trong hai câu này, tác giả sử dụng phép liên kết nội dung (cụ thể là phép giải thích / diễn giải và liệt kê) để làm cho đoạn văn mạch lạc và rõ ràng.
• Chỉ rõ:
  Câu thứ nhất (“Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha.”) nêu lên một nhận định chung, một thực trạng đáng buồn về văn hóa đọc. Câu thứ hai sau đó đã giải thích và diễn giải rõ ràng hơn cho nhận định đó bằng cách liệt kê các biểu hiện và nguyên nhân cụ thể dẫn đến sự “phôi pha” của thói quen đọc sách. Đó là việc sách không bán được, các nhà xuất bản đóng cửa, và sự cạnh tranh gay gắt từ các phương tiện nghe nhìn, thiết bị điện tử. Nhờ đó, người đọc hiểu rõ hơn vì sao tác giả lại đưa ra nhận định trên.

c4: trong câu ” bỗng chợt nhớ khi xua còn bé …. xe bus : tác giả sửa dụng biện pháp tu từ nào ? nêu tác dụng

Lời giải của cô:

Chúng ta cùng xem xét câu văn này:

“Bỗng chợt nhớ khi xưa còn bé, với những quyển sách giấu trong áo, tôi có thể đọc sách khi chờ mẹ về, lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn trâu, lúc chờ xe bus…”

• Biện pháp tu từ được sử dụng:
  Trong câu này, tác giả đã sử dụng hai biện pháp tu từ chính là:
  1. Điệp cấu trúc / Điệp ngữ: Cụm từ “lúc…” được lặp lại nhiều lần (“lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn trâu, lúc chờ xe bus…”).
  2. Liệt kê: Tác giả liệt kê rất nhiều hành động, hoàn cảnh khác nhau mà mình vẫn có thể đọc sách khi còn bé.
• Tác dụng:
  1. Điệp cấu trúc / Điệp ngữ:
     • Giúp nhấn mạnh, gợi tả sự gắn bó mật thiết, thường xuyên của việc đọc sách với cuộc sống tuổi thơ của tác giả.
     • Tạo nhịp điệu cho câu văn, khiến người đọc dễ hình dung và cảm nhận được thói quen đọc sách mọi lúc mọi nơi của nhân vật.
  2. Liệt kê:
     • Cho thấy sự đa dạng, phong phú của các hoàn cảnh đọc sách, từ đó khẳng định niềm đam mê đọc sách mãnh liệt, thói quen đọc sách tự nhiên, không gò bó của tác giả khi còn nhỏ.
     • Gợi cảm giác hoài niệm, sự tiếc nuối về một thói quen đọc sách đẹp đẽ, giản dị trong quá khứ, đối lập với thực trạng “phôi pha” của hiện tại mà tác giả đã nêu ra.

  Cả hai biện pháp này cùng nhau khắc họa một cách sinh động hình ảnh một tuổi thơ say mê đọc sách, qua đó làm nổi bật giá trị của văn hóa đọc và gợi lên sự trân trọng đối với nó.

c5: hãy giải thích vì sao tác giả lại cho rằng ” cuộc sống hiện nya dường như cái đạo đọc sách cũng dần phôi phai

Lời giải của cô:

Tác giả Trần Hoàng Vy cho rằng “cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha” dựa trên nhiều quan sát và lập luận chặt chẽ về thực trạng xã hội, có thể giải thích như sau:

1. Thị trường sách in gặp khó khăn: Tác giả nhận thấy rằng sách in hiện nay không bán được nhiều, dẫn đến tình trạng nhiều nhà xuất bản phải đóng cửa vì thua lỗ. Điều này là bằng chứng rõ ràng cho thấy sự sụt giảm nhu cầu đọc sách truyền thống của công chúng.
2. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và các phương tiện giải trí mới: Trong thời đại công nghệ số, sách phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và đặc biệt là hệ thống sách báo điện tử trên Internet. Các phương tiện này cung cấp thông tin và giải trí nhanh chóng, tiện lợi, khiến nhiều người lựa chọn thay vì dành thời gian cho việc đọc sách.
3. Sự thay đổi trong giá trị sống và ưu tiên của con người: Tác giả nhận xét rằng nhiều gia đình giàu có hiện nay thay vì có tủ sách lại có tủ rượu, thể hiện sự ưu tiên cho các giá trị hưởng thụ vật chất thay vì giá trị tri thức. Điều này phản ánh một sự thay đổi trong quan niệm về cuộc sống và cách con người sử dụng thời gian của mình.
4. Hoạt động yếu ớt của các thư viện: Ngay cả các thư viện lớn ở thành phố hay tỉnh cũng chỉ hoạt động “cầm chừng”, “cố duy trì sự tồn tại”. Điều này cho thấy vai trò và sức hút của thư viện trong việc khuyến khích văn hóa đọc đã suy giảm đáng kể.
5. Thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin và giải trí: Tác giả đưa ra hình ảnh tương phản giữa quá khứ và hiện tại: Ngày xưa, người Nhật thường đọc sách khi chờ tàu xe, nhưng ngày nay, hình ảnh đó đã nhường chỗ cho việc sử dụng máy tính hay điện thoại di động. Điều này minh chứng cho việc các thiết bị điện tử đã dần thay thế sách trong đời sống thường ngày.

Tóm lại, tác giả đưa ra nhận định trên dựa trên những biểu hiện cụ thể, từ kinh tế xuất bản, sự phát triển công nghệ, sự thay đổi trong lối sống và thói quen của con người, tất cả đều cho thấy việc đọc sách không còn được coi trọng và phổ biến như trước đây.

—

Các em thấy không, một đoạn văn ngắn thôi nhưng chứa đựng rất nhiều điều thú vị và ý nghĩa! Việc đọc sách, dù trong thời đại nào, cũng luôn là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa tri thức và tâm hồn. Mong rằng qua bài học này, các em sẽ yêu quý và duy trì thói quen đọc sách của mình nhé!