Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
Ở phía bờ đông bắc, mặt hồ phẳng l…
Ở phía bờ đông bắc, mặt hồ phẳng lặng như gương . Những cây gỗ tếch xòe tán rộng soi bóng xuống mặt nước . Nhưng về phía bờ tây, một khung cảnh hùng vĩ diễn ra trước mắt . Mặt hồ, sóng chồm dữ dội, bọt tung trắng xóa, nước réo ào ào . Cách xa nửa ngày đường, đã nghe tiếng nước réo, tưởng như có trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp . Đó là nguồn nước Pô-cô thúc mạnh vào sườn núi Chư-pa bắt núi phải cắt đôi (6). Nước ào ạt phóng qua núi rồi đổ xuống, tạo nên thác Y-a-ly . Thác nước dựng đứng, chảy mòn đá, thành mười hai bậc từ trên đỉnh núi xuống mặt nước . Nước trút từ trên trời xuống, trông như một biển mù sương, đẹp tuyệt vời . Nhất là lúc sắp hoàng hôn, mặt trời xói thẳng vào òng sông lấp lánh trông như là dát một mẻ vàng vừa luyện xong .
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính
Câu 2: Chỉ ra các hình ảnh so sánh và nêu tác dụng
Câu 3: Viết đoạn văn ngắn miêu tả vẻ đẹp của dòng sông quê vào đêm trăng sáng
Đoạn văn:
Ở phía bờ đông bắc, mặt hồ phẳng lặng như gương. Những cây gỗ tếch xòe tán rộng soi bóng xuống mặt nước. Nhưng về phía bờ tây, một khung cảnh hùng vĩ diễn ra trước mắt. Mặt hồ, sóng chồm dữ dội, bọt tung trắng xóa, nước réo ào ào. Cách xa nửa ngày đường, đã nghe tiếng nước réo, tưởng như có trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp. Đó là nguồn nước Pô-cô thúc mạnh vào sườn núi Chư-pa bắt núi phải cắt đôi (6). Nước ào ạt phóng qua núi rồi đổ xuống, tạo nên thác Y-a-ly. Thác nước dựng đứng, chảy mòn đá, thành mười hai bậc từ trên đỉnh núi xuống mặt nước. Nước trút từ trên trời xuống, trông như một biển mù sương, đẹp tuyệt vời. Nhất là lúc sắp hoàng hôn, mặt trời xói thẳng vào òng sông lấp lánh trông như là dát một mẻ vàng vừa luyện xong.
Bây giờ, cô trò mình sẽ đi vào giải quyết từng câu hỏi một nhé.
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính
Để xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn, chúng ta cần xem xét mục đích chính mà người viết muốn truyền tải là gì. Đoạn văn này có miêu tả cảnh vật không? Có kể chuyện không? Có bày tỏ cảm xúc không? Có trình bày ý kiến không?
Phân tích:
Đoạn văn miêu tả rất nhiều hình ảnh của thiên nhiên: mặt hồ phẳng lặng, cây gỗ tếch, sóng nước dữ dội, thác nước hùng vĩ, ánh mặt trời lấp lánh trên sông. Người viết sử dụng nhiều từ ngữ gợi hình, gợi âm thanh để làm cho cảnh vật hiện lên sống động.
Kết luận:
Vậy, phương thức biểu đạt chính của đoạn văn này là miêu tả.
Câu 2: Chỉ ra các hình ảnh so sánh và nêu tác dụng
Chúng ta sẽ cùng nhau tìm kiếm các cụm từ có sử dụng biện pháp so sánh trong đoạn văn. Biện pháp so sánh thường có các từ ngữ như: “như”, “là”, “tựa như”, “giống như”…
Phân tích các câu có hình ảnh so sánh:
* “Mặt hồ phẳng lặng như gương.”
* So sánh: Mặt hồ phẳng lặng (với) gương.
* Tác dụng: Biện pháp so sánh này giúp người đọc hình dung rõ hơn về sự phẳng lặng, yên ả của mặt hồ ở phía đông bắc. Mặt hồ trong trẻo, soi chiếu mọi vật như một tấm gương.
* “tưởng như có trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp.”
* So sánh: Tiếng nước réo (với) trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp.
* Tác dụng: Biện pháp so sánh này nhấn mạnh âm thanh mạnh mẽ, vang vọng và hùng tráng của dòng nước. Nó gợi lên sự dữ dội, uy lực của thiên nhiên.
* “trông như một biển mù sương, đẹp tuyệt vời.”
* So sánh: Nước trút từ trên trời xuống (trông như) một biển mù sương.
* Tác dụng: Biện pháp so sánh này giúp người đọc hình dung được vẻ đẹp bao la, huyền ảo của dòng nước đổ xuống từ thác. Nó tạo cảm giác choáng ngợp và ấn tượng về sự hùng vĩ của thác nước.
* “trông như là dát một mẻ vàng vừa luyện xong.”
* So sánh: Dòng sông lấp lánh ánh mặt trời (trông như là) dát một mẻ vàng vừa luyện xong.
* Tác dụng: Biện pháp so sánh này làm nổi bật vẻ đẹp lộng lẫy, rực rỡ của dòng sông dưới ánh hoàng hôn. Nó gợi lên sự quý giá, lung linh và vô cùng thu hút của cảnh vật.
Kết luận:
Các hình ảnh so sánh trong đoạn văn bao gồm:
1. Mặt hồ phẳng lặng như gương.
2. Tiếng nước réo tưởng như có trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp.
3. Nước trút từ trên trời xuống, trông như một biển mù sương.
4. Dòng sông lấp lánh trông như là dát một mẻ vàng vừa luyện xong.
Tác dụng chung của các hình ảnh so sánh này là làm cho đối tượng được miêu tả trở nên cụ thể, sinh động, gợi hình, gợi âm thanh và cảm xúc cho người đọc, đồng thời làm nổi bật những nét đặc trưng và vẻ đẹp của cảnh vật.
Câu 3: Viết đoạn văn ngắn miêu tả vẻ đẹp của dòng sông quê vào đêm trăng sáng
Bây giờ, chúng ta sẽ vận dụng những kiến thức đã học về miêu tả để viết một đoạn văn ngắn về vẻ đẹp của dòng sông quê vào đêm trăng sáng nhé. Cô tin rằng mỗi bạn đều có những kỷ niệm và cảm xúc đẹp về dòng sông quê mình.
Các bước để viết đoạn văn:
Bước 1: Xác định đối tượng miêu tả: Dòng sông quê vào đêm trăng sáng.
Bước 2: Xác định không gian, thời gian: Đêm, ánh trăng.
Bước 3: Lập dàn ý sơ lược:
* Mở đầu: Giới thiệu cảnh đêm trăng bên dòng sông quê.
* Thân bài: Miêu tả chi tiết vẻ đẹp của dòng sông dưới ánh trăng (mặt sông, ánh trăng, cảnh vật hai bên bờ, âm thanh…).
* Kết bài: Nêu cảm xúc của bản thân về cảnh đẹp đó.
Bước 4: Sử dụng các biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa…) và từ ngữ gợi hình, gợi âm thanh.
Dưới đây là một đoạn văn gợi ý của cô:
Đêm trăng quê thật yên bình và huyền ảo. Dòng sông quê tôi lững lờ trôi, như một dải lụa mềm vắt ngang cánh đồng. Ánh trăng vàng óng ả trải dài trên mặt nước, lung linh như dát bạc. Những gợn sóng lăn tăn khẽ khàng xô vào bờ, tạo nên những âm thanh rì rào êm dịu. Hai bên bờ sông, những rặng tre xanh rì rào trong gió, in bóng xuống dòng nước phẳng lặng. Xa xa, đâu đó tiếng côn trùng rả rích hòa cùng tiếng gió hát, tạo nên một bản giao hưởng đêm tĩnh lặng. Nhìn ngắm dòng sông quê trong đêm trăng, lòng tôi chợt dâng lên một cảm giác yên bình, ấm áp và yêu thương vô bờ.
Các em có thể dựa vào đoạn văn này để phát triển ý tưởng của riêng mình, thêm vào những chi tiết, hình ảnh đặc trưng của dòng sông quê các em nhé!
Cô hy vọng rằng qua bài học hôm nay, các em đã hiểu rõ hơn về biện pháp miêu tả và cách sử dụng các hình ảnh so sánh để làm cho bài văn thêm sinh động. Chúng ta hãy cùng nhau yêu thiên nhiên và biết cách làm đẹp cho ngôn ngữ của mình nhé!
1/ PTBĐ: miêu tả
2/
– Cách xa nửa ngày đường, đã nghe tiếng nước réo, tưởng như có trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp.
– Nước trút từ trên trời xuống, trông như một biển mù sương, đẹp tuyệt vời.
– Nhất là lúc sắp hoàng hôn, mặt trời xói thẳng vào òng sông lấp lánh trông như là dát một mẻ vàng vừa luyện xong.
Phép so sánh đã làm nổi bật 2 vẻ đẹp đối lập: vẻ đẹp hoang dại, dữ dằn và vẻ đẹp thơ mộng của dòng sông
3/
Dòng sông quê gắn liền với tuổi thơ của em, sông hiền hòa bao quanh xóm làng như một người mẹ. Với em, dòng sông ấy lúc nào cũng đẹp, nhất là vào những đêm trăng sáng. Vầng trăng lên cao vắt qua ngọn tre làng, soi bóng xuống mặt nước lấp lánh, óng ánh dát vàng. Trên mặt sông, một vài chiếc lá bồng bềnh trôi như những những chiếc thuyền tí hon. Thỉnh thoảng, mấy chú cá ngoi lên mặt nước nô đùa cùng ánh trăng. Không khí mát rượi với những tiếng rì rào gió thổi bên rặng tre, tiếng ếch nhái vọng lại từ bên kia đồng ruộng. Dòng sông cứ thế đã trở thành một người bạn thân thiết với xóm làng quê em, đã gắn bó và nuôi dưỡng biết bao thế hệ người con quê hương.
1) PTBD: miêu tả
2) BPTT: Cách xa nửa ngày đường, đã nghe tiếng nước réo, tưởng như có trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng trùng điệp
Tác dụng: Cho thấy sự nhanh, mạnh của dòng nước khi chảy qua núi
3)
Quê hương em có rất nhiều cảnh đẹp như cánh đồng lúa chín, những tòa nhà ca đồ sộ,… nhưng khung cảnh để lại trong em nhiều ấn tượng nhất là cảnh con sông Nghèn thơ mộng. Vào những đêm trăng sáng, dòng sông đã để lại trong em những ấn tượng thật đẹp làm sao.
Đêm khuya tĩnh mịch, bầu không khí quang đãng, cảnh vật như đang chìm vào giấc ngủ sâu, chỉ có những cô cậu côn trùng bé nhỏ còn cất lên giọng ca phá vỡ sự tĩnh lặng ấy. Dòng sông Ngèn vẫn ở đấy, lắng đọng và yên tĩnh. Đêm nay, ánh trăng sáng hơn thường ngày, nổi bật trên bầu trời đêm thăm thẳm với hàng vạn vì sao. Ánh trăng ngời ngời tỏa sáng, soi sáng cho nhân gian. Trăng soi rõ dòng sông Nghèn, nó uốn khúc quanh thị trấn như một con trăn nước ngàn năm vậy. Trăng chiếu xuống làn nước trong veo, gần như thấy đáy làm mặt nước lấp lánh ánh trăng, lung linh, huyền ảo như những viên pha lê trắng tinh khôi. Muôn ngàn ánh trăng nhảy nhót đùa nghịch trên mặt sông như trẻ nhỏ.
Hai bên bờ sông, những hàng cỏ lau mọc lên, từng cành lau trắng muốt, mềm mại, lay nhẹ trong gió. Tôi sửng sốt tới mê người trước vẻ đẹp của chúng, những kí ức về một tuổi thơ đuổi bắt nhau giữa cánh đồng trong không gian bao la, tươi đẹp, hít hà mùi của núi non, biển trời… lại một lần nữa ùa về.
Nhìn cảnh sông quê hương thật đẹp biết bao, giống như 1 bức tranh thiên nhiên thơ mộng, gợi cảm giác về 1 cuộc sống no đủ, thanh bình. Như có 1 cái j đó mơi hồ len nhẹ vào người làm cho em xúc động mỗi khi nghe 2 tiếng quê hương.