Chúng ta sẽ bắt đầu với phần ĐỌC HIỂU.

—

Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên có những nhân vật nào xuất hiện?

Để trả lời câu hỏi này, các em cần đọc thật kỹ văn bản và ghi lại tên hoặc vai trò của những người được nhắc đến.

* Cô đã đọc kỹ và thấy văn bản nhắc đến:
* Nhân vật “tôi”: Đây là người lính lái xe Trường Sơn, nhân vật trực tiếp tham gia vào hành trình vượt ngầm và các tình huống nguy hiểm.
* Nhân vật Nguyệt: Cô gái xinh đẹp đi nhờ xe, người đã giúp “tôi” vượt qua những thử thách trên đường.
* Ngoài ra, văn bản còn nhắc đến “chỉ huy” và “người yêu” của Nguyệt (được ám chỉ qua việc cô gái đi gặp người yêu và người yêu của nhân vật “tôi” cũng tên là Nguyệt), nhưng họ không xuất hiện trực tiếp trong đoạn trích này, chỉ được nhắc đến trong phần tóm tắt đoạn trước hoặc qua suy nghĩ của nhân vật “tôi”. Tuy nhiên, xét trên “văn bản trên”, các nhân vật xuất hiện trực tiếp và có vai trò quan trọng nhất là “tôi” và Nguyệt.

Vậy, đáp án cho câu 1 là: Văn bản trên có các nhân vật xuất hiện là nhân vật “tôi” (người lính lái xe) và nhân vật Nguyệt (cô gái đi nhờ xe).

—

Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra phương tiện ngôn ngữ được dùng để nối và quan hệ ý nghĩa giữa hai vế của câu ghép “Đoạn ngầm Đá Xanh ngắn thôi nhưng mấy hôm trước mưa lũ, nước dâng cao trên mặt đá đến hơn một mét.”

Câu này yêu cầu chúng ta xác định “cái gì” nối hai vế và “mối quan hệ” giữa hai vế đó. Các em hãy nhìn vào câu văn: “Đoạn ngầm Đá Xanh ngắn thôi nhưng mấy hôm trước mưa lũ, nước dâng cao trên mặt đá đến hơn một mét.”

* Phương tiện ngôn ngữ nối hai vế chính là: “nhưng”.
* Quan hệ ý nghĩa giữa hai vế: Vế thứ nhất cho biết đặc điểm (ngắn) của đoạn ngầm, vế thứ hai lại đưa ra một thông tin (nước dâng cao) cho thấy sự khó khăn, nguy hiểm, trái ngược với cái ngắn có thể tưởng chừng dễ đi. Đây là quan hệ tương phản, đối lập.

Vậy, đáp án cho câu 2 là:
* Phương tiện ngôn ngữ nối hai vế: nhưng.
* Quan hệ ý nghĩa: tương phản.

—

Câu 3 (1,0 điểm). Xác định người kể chuyện và nêu tác dụng của việc lựa chọn kiểu người kể chuyện này trong văn bản trên.

Để xác định người kể chuyện, các em hãy xem ai đang “kể” câu chuyện này. Ai là người đang nói “tôi”, “tôi” đã thấy, “tôi” đã cảm thấy?

* Chúng ta thấy người kể chuyện đã dùng đại từ “tôi” để xưng hô và kể lại toàn bộ sự việc.
* Đây là kiểu người kể chuyện ngôi thứ nhất.

Bây giờ, chúng ta sẽ suy nghĩ về tác dụng của việc chọn ngôi kể này. Tại sao tác giả lại để nhân vật “tôi” tự kể chuyện của mình?

* Khi người kể chuyện là nhân vật “tôi”, câu chuyện sẽ trở nên gần gũi, chân thực hơn với người đọc. Chúng ta được trực tiếp nghe những suy nghĩ, cảm xúc, và cảm nhận của nhân vật.
* Nó giúp chúng ta thấu hiểu sâu sắc hơn tâm trạng, tình cảm của nhân vật trong những hoàn cảnh éo le, nguy hiểm. Ví dụ, khi “tôi” cảm thấy “dấy lên một tình yêu Nguyệt gần như mê muội lẫn cảm phục” hay sự lo lắng khi Nguyệt bị thương.
* Tạo sự đồng cảm mạnh mẽ hơn giữa người đọc và nhân vật.

Vậy, đáp án cho câu 3 là:
* Người kể chuyện được xác định là ngôi thứ nhất (thông qua việc sử dụng đại từ “tôi”).
* Tác dụng của việc lựa chọn kiểu người kể chuyện này là:
* Tạo sự chân thực, gần gũi cho câu chuyện.
* Giúp người đọc thấu hiểu sâu sắc tâm tư, tình cảm, suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật “tôi” trong hoàn cảnh khó khăn.
* Tăng tính cảm xúc và sự đồng cảm của người đọc với nhân vật.

—

Câu 4 (1,0 điểm). Câu văn “Từ giờ đến sáng, em có thể đi lên đến tận trời được!” cho em hiểu thêm điều gì về chủ nhân của lời thoại? Hãy thử lý giải mối liên hệ giữa nhan đề tác phẩm và tên nhân vật nữ xuất hiện trong văn bản.

Chúng ta sẽ phân tích lời thoại của Nguyệt trước: “Từ giờ đến sáng, em có thể đi lên đến tận trời được!”

* Lời nói này cho thấy Nguyệt là một cô gái có tinh thần rất mạnh mẽ, lạc quan, ý chí kiên cường và lòng dũng cảm phi thường. Dù bị thương, cô vẫn không hề nản lòng mà còn tỏ ra sẵn sàng đương đầu với mọi khó khăn.
* Cụm từ “đi lên đến tận trời” là cách nói ví von để diễn tả sức lực, sự quyết tâm mãnh liệt, không gì có thể ngăn cản được cô.

Bây giờ, chúng ta cùng suy nghĩ về mối liên hệ giữa nhan đề “Mảnh trăng cuối rừng” và tên nhân vật nữ Nguyệt.

* Nhan đề “Mảnh trăng cuối rừng” gợi lên hình ảnh về một vẻ đẹp mong manh, yếu ớt nhưng lại vô cùng rực rỡ, sáng ngời, soi chiếu trong hoàn cảnh khắc nghiệt, tối tăm của “cuối rừng”. Nó có thể tượng trưng cho điều gì đó đẹp đẽ, quý giá, lóe lên giữa khó khăn.
* Tên nhân vật nữ là Nguyệt, có nghĩa là Trăng.
* Sự trùng hợp về tên gọi này không phải là ngẫu nhiên. Nó cho thấy nhân vật Nguyệt chính là hiện thân, là sự cụ thể hóa cho hình ảnh “mảnh trăng cuối rừng” mà tác giả muốn khắc họa. Vẻ đẹp, sự kiên cường, ý chí của Nguyệt như một ánh trăng sáng, yếu ớt nhưng đủ sức soi đường, vượt qua đêm tối, vượt qua bom đạn, gian nguy. Cô gái Nguyệt, giữa hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, giữa “rừng” bom đạn, đã tỏa sáng lên một vẻ đẹp của con người Việt Nam anh hùng, bất khuất.

Vậy, đáp án cho câu 4 là:
* Câu văn “Từ giờ đến sáng, em có thể đi lên đến tận trời được!” cho thấy Nguyệt là một cô gái có tinh thần lạc quan, ý chí phi thường, lòng dũng cảm và sự quyết tâm mạnh mẽ để vượt qua khó khăn, dù trong hoàn cảnh bị thương.
* Mối liên hệ giữa nhan đề tác phẩm “Mảnh trăng cuối rừng” và tên nhân vật nữ Nguyệt là: Tên Nguyệt (nghĩa là Trăng) khớp với hình ảnh biểu tượng trong nhan đề. Nhân vật Nguyệt chính là hiện thân của vẻ đẹp, sự kiên cường, rạng rỡ và ý chí sống mãnh liệt, tỏa sáng giữa hoàn cảnh khó khăn, gian khổ của chiến tranh, giống như một “mảnh trăng cuối rừng” đầy ý nghĩa.

—

Câu 5 (1,0 điểm). Trình bày suy nghĩ của em về một thông điệp khiến em tâm đắc nhất trong văn bản. (Trả lời thành đoạn văn khoảng 5-7 dòng)

Ở câu hỏi này, các em sẽ tự suy ngẫm và chọn ra một thông điệp mà mình cảm thấy ấn tượng, ý nghĩa nhất. Cô sẽ gợi ý một vài thông điệp có thể có và cách diễn đạt nhé.

* Thông điệp về vẻ đẹp và sức mạnh của con người Việt Nam trong chiến tranh: Dù trong hoàn cảnh khốc liệt, bom đạn mịt mù, con người vẫn tỏa sáng phẩm chất anh hùng, tình yêu thương, lòng dũng cảm. Nhân vật Nguyệt là minh chứng rõ nét cho điều này. Cô không chỉ xinh đẹp mà còn mạnh mẽ, kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì người khác.
* Thông điệp về tình yêu và sự cảm phục: Tình cảm của người lính lái xe “tôi” dành cho Nguyệt, từ sự phiền hà ban đầu đến sự cảm phục, mê muội khi chứng kiến sự hy sinh và ý chí của cô. Điều này cho thấy tình yêu có thể nảy nở và sâu sắc hơn trong gian khó.
* Thông điệp về ý chí vượt lên hoàn cảnh: Dù gặp khó khăn, nguy hiểm, con người vẫn có thể tìm thấy sức mạnh nội tại để vượt qua tất cả. Lời nói “em có thể đi lên đến tận trời được” là biểu hiện của ý chí đó.

Bây giờ, cô sẽ thử trình bày suy nghĩ về một thông điệp cô tâm đắc nhất, đó là vẻ đẹp và sức mạnh tinh thần phi thường của con người Việt Nam trong chiến tranh.

Đoạn văn tham khảo:
Thông điệp khiến em tâm đắc nhất trong văn bản là hình ảnh về vẻ đẹp và sức mạnh tinh thần phi thường của con người Việt Nam trong chiến tranh. Dù trong hoàn cảnh “cuối rừng”, nơi bom đạn có thể cày xới, sự sống luôn mong manh, nhân vật Nguyệt vẫn hiện lên như một “mảnh trăng” rực rỡ. Cô gái trẻ không chỉ xinh đẹp mà còn sở hữu một ý chí kiên cường, lòng dũng cảm và tinh thần lạc quan đáng kinh ngạc. Việc cô sẵn sàng lao mình vào nguy hiểm để giúp đỡ người lái xe vượt qua hiểm cảnh, bất chấp vết thương, thực sự khiến em ngưỡng mộ và tin tưởng vào sức mạnh tiềm ẩn của con người Việt Nam.

—

Các em thân mến, chúng ta đã cùng nhau hoàn thành các câu hỏi của phần Đọc hiểu. Cô hy vọng qua bài học này, các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về những giá trị nhân văn mà tác phẩm muốn truyền tải. Cô mong các em sẽ tiếp tục giữ vững niềm yêu thích với môn Văn của mình nhé!