ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)
Đọc văn bản sau: SƯ TỬ VÀ KIẾN CÀNG
Trong rừng, Sư…
Đọc văn bản sau: SƯ TỬ VÀ KIẾN CÀNG
Trong rừng, Sư tử có nhiều oai quyền, muôn loài đều phải sợ. Nhưng nó rất cô độc, chỉ lủi thủi một mình, không ai thân thiết để khi buồn có nhau. Thế là nó đi tìm bạn. Nhưng nó chỉ kết bạn với những loài có ngà nhọn, vuốt sắc, nanh dài, sức khỏe như voi, cọp, gấu, lợn rừng, ít ra cũng trâu rừng, bò tót. Nó nghĩ rằng kết bạn với những loài vật ấy thì nó không bao giờ thiệt. Khi chúng kiếm được mồi ngon, nhất định chúng phải biếu xén mình, lại nhỡ khi mình lâm nạn, chúng cũng có thể giúp sức với mình mà chiến thắng kẻ thù.
Một hôm, có con Kiến càng đến rủ sư tử cùng kết bạn. Sư tử liền gạt đi mà nói:
– Ta là chúa sơn lâm, mà đi kết bạn với loài kiến như mày hay sao. Thử hỏi xem, mày có thể có ích gì cho ta! Mồi của mày kiếm được không phải là thức ta ăn hằng ngày. Mày có quyền lực gì để giúp ta khi xảy ra hoạn nạn. Ta làm bạn với mày, thiên hạ sẽ cười ta dại! Hãy bò đi nơi khác! Bạn của mày là các loài sâu bọ nhỏ bé, hèn hạ như mày!
Kiến càng nghe Sư tử nói thế liền bỏ đi ngay.
Một hôm, Sư tử đang ngủ, bỗng tỉnh dậy vì thấy ngứa ngáy trong tai rất khó chịu. Không rõ vì sao? Càng lâu càng thấy nhức nhói, không tài nào gượng dậy nổi, đành nằm nhịn đói suốt ngày. Bạn bè kéo đến hỏi thăm. Sư tử nằm rên hừ hừ, nhờ chúng xem trong tai có cái gì hãy lấy ra giúp. Voi nói:
– Tôi chẳng nhìn thấy gì cả. Ngà tôi dài nhưng không thể cho vào tai bạn được!
Hổ cũng nói:
– Tôi cũng đành chịu. Vuốt tôi sắc, nhưng không thể cho vào tai bạn được.
Gấu, lợn rừng, trâu rừng, bò tót đều chịu. Cuối cùng, chúng tản ra đi kiếm mồi, mặc Sư tử nằm rên một mình. Kiến càng nghe tin Sư tử đau tai, không để bụng chuyện cũ, sốt sắng đến thăm. Sư tử nhờ Kiến xem bệnh tình của mình. Kiến bò vào tai Sư tử thấy một con vắt nằm kềnh ra đấy, bụng no căng. Kiến đốt cho nó một mồi, tê dại đi, rồi kéo ra. Sư tử thấy nhẹ cả người. Bấy giờ Sư tử mới hối hận đã đối xử không phải với Kiến, và xin kết thân với Kiến suốt đời!
(Sư tử và Kiến càng, Truyện ngụ ngôn Lào, Trương Chính kể, thegioicotich.vn)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Văn bản trên thuộc thể loại nào? Ngôi kể?
Câu 2: Cuộc trò chuyện của các nhân vật trong ngữ liệu diễn ra ở đâu?
Câu 3: Trong văn bản Sư tử và kiến càng, Sư tử chỉ kết bạn với những con vật như thế nào? Qua đó, em có nhận xét gì về nhân vật Sư tử?
Câu 4: Chỉ ra phép liên kết trong đoạn văn sau: “- Ta là chúa sơn lâm, mà đi kết bạn với loài kiến như mày hay sao. Thử hỏi xem, mày có thể có ích gì cho ta! Mồi của mày kiếm được không phải là thức ta ăn hằng ngày. Mày có quyền lực gì để giúp ta khi xảy ra hoạn nạn. Ta làm bạn với mày, thiên hạ sẽ cười ta dại! Hãy bò đi nơi khác!…”
Câu 5: Chỉ ra công dụng của dấu gạch ngang trong câu sau:
“ Hổ cũng nói:
– Tôi cũng đành chịu. Vuốt tôi sắc, nhưng không thể cho vào tai bạn được.”
Câu 6: Dù bị sư tử coi thường, không muốn kết bạn nhưng khi sư tử bị đau tai, kiến càng vẫn đến thăm và giúp đỡ. Em có đồng tình với hành động đó của kiến không? Vì sao?
Câu 7: Từ việc kết bạn và cách đối xử của Sư tử đối với kiến càng, em rút ra được bài học gì trong cách cư xử với bạn bè ( trả lời bằng đoạn văn 5-7 dòng)
Câu 1: Văn bản trên thuộc thể loại nào? Ngôi kể?
Bước 1: Đọc kỹ lại toàn bộ văn bản, chú ý đến nội dung, cách kể và các nhân vật.
Bước 2: Xác định các đặc điểm của văn bản: có nhân vật là loài vật được nhân hóa, có tình huống, có diễn biến, có kết thúc mang ý nghĩa giáo dục.
Bước 3: Dựa vào các đặc điểm trên, suy luận thể loại của văn bản.
Bước 4: Xem xét cách người kể chuyện thuật lại sự việc. Người kể chuyện có tham gia vào câu chuyện không? Ngôi kể nào được sử dụng (ngôi thứ nhất hay ngôi thứ ba)?
Bước 5: Rút ra câu trả lời.
Lời giải:
Văn bản trên thuộc thể loại Truyện ngụ ngôn.
Ngôi kể là ngôi thứ ba. Người kể chuyện không trực tiếp tham gia vào câu chuyện mà đứng ngoài để thuật lại diễn biến sự việc và hành động của các nhân vật.
Câu 2: Cuộc trò chuyện của các nhân vật trong ngữ liệu diễn ra ở đâu?
Bước 1: Đọc lại các đoạn văn miêu tả cuộc trò chuyện giữa các nhân vật.
Bước 2: Tìm các chi tiết, hình ảnh thể hiện không gian diễn ra sự việc.
Bước 3: Tổng hợp thông tin để xác định địa điểm cụ thể.
Lời giải:
Cuộc trò chuyện của các nhân vật trong ngữ liệu diễn ra chủ yếu ở trong rừng. Cụ thể hơn, khi Sư tử bị đau tai, cuộc trò chuyện diễn ra khi Sư tử đang nằm nghỉ và các bạn của nó đến thăm.
Câu 3: Trong văn bản Sư tử và kiến càng, Sư tử chỉ kết bạn với những con vật như thế nào? Qua đó, em có nhận xét gì về nhân vật Sư tử?
Bước 1: Đọc kỹ phần mở đầu của văn bản, chú ý đến cách Sư tử lựa chọn bạn bè.
Bước 2: Liệt kê những đặc điểm của các loài vật mà Sư tử muốn kết bạn.
Bước 3: Phân tích những lý do Sư tử đưa ra để kết bạn với những loài vật đó.
Bước 4: Dựa vào cách lựa chọn và lý do, đưa ra nhận xét về tính cách, suy nghĩ của nhân vật Sư tử.
Lời giải:
Trong văn bản “Sư tử và Kiến càng”, Sư tử chỉ muốn kết bạn với những loài vật có ngà nhọn, vuốt sắc, nanh dài, sức khỏe như voi, cọp, gấu, lợn rừng, ít ra cũng trâu rừng, bò tót. Sư tử cho rằng kết bạn với những loài vật này sẽ “không bao giờ thiệt”, chúng sẽ biếu xén mồi ngon và giúp đỡ khi mình lâm nạn.
Qua đó, em có nhận xét về nhân vật Sư tử là một nhân vật ích kỷ, hẹp hòi và chỉ nhìn vào lợi ích vật chất. Sư tử đánh giá giá trị của tình bạn dựa trên sức mạnh và khả năng mang lại lợi ích cho bản thân, mà bỏ qua những giá trị tinh thần khác. Sư tử kiêu ngạo, coi thường những kẻ yếu thế hơn mình.
Câu 4: Chỉ ra phép liên kết trong đoạn văn sau: “- Ta là chúa sơn lâm, mà đi kết bạn với loài kiến như mày hay sao. Thử hỏi xem, mày có thể có ích gì cho ta! Mồi của mày kiếm được không phải là thức ta ăn hằng ngày. Mày có quyền lực gì để giúp ta khi xảy ra hoạn nạn. Ta làm bạn với mày, thiên hạ sẽ cười ta dại! Hãy bò đi nơi khác!…”
Bước 1: Đọc kỹ đoạn văn được trích dẫn.
Bước 2: Phân tích từng câu, từng cụm từ để tìm ra mối liên hệ về ý nghĩa và cách diễn đạt giữa chúng.
Bước 3: Xác định các phương tiện ngôn ngữ được sử dụng để liên kết các câu (ví dụ: câu hỏi tu từ, đại từ, từ ngữ chỉ quan hệ…).
Bước 4: Gọi tên phép liên kết đã xác định được.
Lời giải:
Trong đoạn văn trên, phép liên kết chủ yếu được sử dụng là lập luận và câu hỏi tu từ.
* Lập luận: Sư tử đưa ra hàng loạt lý lẽ để từ chối kết bạn với Kiến càng (kiến không có ích lợi gì cho Sư tử về mặt vật chất, Sư tử sẽ bị cười chê).
* Câu hỏi tu từ: Các câu hỏi như “Thử hỏi xem, mày có thể có ích gì cho ta!” hay “Mày có quyền lực gì để giúp ta khi xảy ra hoạn nạn” không nhằm mục đích tìm câu trả lời mà để khẳng định thái độ khinh miệt, bác bỏ của Sư tử đối với Kiến càng.
Những câu này được liên kết chặt chẽ với nhau để làm rõ và nhấn mạnh thái độ cũng như lý do Sư tử không muốn kết bạn với Kiến càng.
Câu 5: Chỉ ra công dụng của dấu gạch ngang trong câu sau:
“ Hổ cũng nói:
– Tôi cũng đành chịu. Vuốt tôi sắc, nhưng không thể cho vào tai bạn được.”
Bước 1: Xác định vị trí và cách sử dụng của dấu gạch ngang trong câu.
Bước 2: Xem xét ngữ cảnh xung quanh dấu gạch ngang. Nó đứng ở đâu trong câu? Nó ngăn cách các bộ phận nào của câu?
Bước 3: Dựa vào chức năng ngữ pháp thông thường của dấu gạch ngang trong văn bản, suy luận công dụng cụ thể của nó trong trường hợp này.
Lời giải:
Công dụng của dấu gạch ngang trong câu trên là đánh dấu sự bắt đầu của lời nói trực tiếp của nhân vật Hổ. Đây là một dấu câu dùng để ngăn cách phần lời người kể chuyện (Hổ cũng nói:) với lời thoại của nhân vật.
Câu 6: Dù bị sư tử coi thường, không muốn kết bạn nhưng khi sư tử bị đau tai, kiến càng vẫn đến thăm và giúp đỡ. Em có đồng tình với hành động đó của kiến không? Vì sao?
Bước 1: Đọc lại diễn biến câu chuyện, đặc biệt là chi tiết Kiến càng giúp Sư tử.
Bước 2: Suy nghĩ về thái độ ban đầu của Sư tử đối với Kiến càng.
Bước 3: Xem xét hành động của Kiến càng trong hoàn cảnh đó.
Bước 4: Đưa ra ý kiến đồng tình hay không đồng tình và giải thích rõ ràng dựa trên những đức tính tốt đẹp của con người.
Lời giải:
Em hoàn toàn đồng tình với hành động của Kiến càng.
Vì sao? Bởi vì, dù Sư tử đã từng đối xử tệ bạc, khinh thường và từ chối kết bạn với mình, Kiến càng vẫn thể hiện lòng nhân ái, sự bao dung và không để bụng chuyện cũ. Hành động này cho thấy Kiến càng là một nhân vật có tấm lòng cao thượng, biết đặt tình thương và sự giúp đỡ lên trên những tổn thương cá nhân. Đó là một phẩm chất đáng quý, thể hiện tinh thần “thương người như thể thương thân”, một bài học sâu sắc về cách đối nhân xử thế.
Câu 7: Từ việc kết bạn và cách đối xử của Sư tử đối với kiến càng, em rút ra được bài học gì trong cách cư xử với bạn bè ( trả lời bằng đoạn văn 5-7 dòng)
Bước 1: Tóm tắt lại bài học mà câu chuyện “Sư tử và Kiến càng” muốn truyền tải qua hành động và suy nghĩ của các nhân vật, đặc biệt là Sư tử.
Bước 2: Suy ngẫm về những giá trị cốt lõi của tình bạn.
Bước 3: Liên hệ bài học từ câu chuyện với thực tế cuộc sống, cách chúng ta nên cư xử với bạn bè.
Bước 4: Viết thành một đoạn văn ngắn gọn, súc tích, đảm bảo đủ số dòng theo yêu cầu.
Lời giải:
Qua câu chuyện về Sư tử và Kiến càng, em rút ra được bài học sâu sắc về cách cư xử với bạn bè: tình bạn đích thực không nên dựa trên sự mạnh mẽ hay lợi ích vật chất mà phải xuất phát từ sự chân thành, tôn trọng lẫn nhau. Chúng ta không nên kiêu ngạo, coi thường hay đánh giá thấp bất kỳ ai chỉ vì họ có vẻ yếu đuối hơn mình, bởi mỗi người đều có những giá trị và khả năng riêng. Sẵn sàng giúp đỡ, tha thứ và bao dung cho lỗi lầm của bạn bè là điều vô cùng quan trọng để xây dựng một mối quan hệ bền vững, tốt đẹp. Đừng bao giờ lặp lại sai lầm của Sư tử, hãy trân trọng những người xung quanh mình.
Cô tin rằng, với sự nỗ lực và ham học hỏi, các em sẽ ngày càng yêu thích môn Văn và đạt được những kết quả tốt! Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!
C1.
– Văn bản thuộc thể loại: truyện ngụ ngôn.
– Ngôi kể: ngôi thứ ba.
C2. Cuộc trò chuyện của các nhân vật diễn ra trong khu rừng (cụ thể là nơi Sư tử sinh sống).
C3.
– Sư tử chỉ kết bạn với những con vật: có sức mạnh, quyền lực như voi, hổ, gấu, lợn rừng, trâu rừng, bò tót.
– Nhận xét: Sư tử là kẻ kiêu ngạo, thực dụng, coi thường kẻ yếu, chỉ muốn kết bạn để có lợi cho bản thân.
C4. Các phép liên kết được sử dụng:
– Phép lặp: lặp từ “mày”, “ta”.
– Phép thế: dùng đại từ xưng hô “ta”, “mày”.
– Phép nối: quan hệ logic giữa các câu (thể hiện qua nội dung lập luận).
C5.
Công dụng: Dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật (lời của Hổ).
C6. Em đồng tình với hành động của kiến càng.
– Vì:
+ Kiến thể hiện lòng bao dung, không thù hằn.
+ Biết giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn.
+ Đây là hành động đẹp, thể hiện phẩm chất tốt trong cuộc sống.
C7.
Bài học sâu sắc trong cách cư xử với bạn bè. Mỗi người không nên đánh giá người khác chỉ qua vẻ ngoài hay sức mạnh mà cần biết tôn trọng, đối xử công bằng với mọi người. Trong tình bạn, sự chân thành và lòng tốt quan trọng hơn lợi ích cá nhân. Đồng thời, ta cũng cần học cách bao dung như kiến càng, biết bỏ qua lỗi lầm để giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Có như vậy, các mối quan hệ mới bền vững và ý nghĩa.