—

Phần 1: Đọc thầm và trả lời câu hỏi

Câu 1. (0,5 điểm) Cây Bạch Dương mẹ sống ở đâu?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đọc kỹ những câu đầu tiên của bài văn. Bài văn mở đầu bằng câu: “Một cây Bạch Dương xinh đẹp sống trong rừng cùng ba đứa con gái bé bỏng của mình…”.

Dựa vào đó, ta có thể xác định:

C. Sống ở trong rừng với ba đứa con gái.

Câu 2. (0,5 điểm) Bạch Dương mẹ đã chăm sóc con chu đáo như thế nào?

Chúng ta cần tìm những chi tiết miêu tả hành động của Bạch Dương mẹ dành cho các con. Bài văn ghi rõ: “Những ngày giá rét, Bạch Dương Mẹ xoè cành, xoè lá che mưa, che gió cho con. Ngày nóng, mẹ lại xoè bóng mát che nắng, bảo vệ con mình.”

Vậy, câu trả lời đúng là:

Những ngày giá rét, Bạch Dương mẹ xoè cành, xoè lá che mưa, che gió cho con. Ngày nóng, Bạch Dương mẹ lại xoè bóng mát che nắng, bảo vệ con mình.

Câu 3. (0,5 điểm) Chi tiết nào về tình yêu con của Bạch Dương Mẹ làm em xúc động nhất?

Câu hỏi này mang tính cảm nhận cá nhân của mỗi em. Tuy nhiên, chúng ta sẽ cùng xem xét các lựa chọn:

• Lựa chọn đầu tiên miêu tả sự chăm sóc hàng ngày, rất đáng quý nhưng chưa phải là chi tiết cao trào nhất.
• Lựa chọn thứ ba miêu tả sự kiên cường của mẹ khi đối mặt với dông bão, thể hiện sự hy sinh thầm lặng.
• Lựa chọn thứ hai miêu tả lời dặn dò cuối cùng của mẹ khi đối mặt với cái chết, thể hiện tình yêu thương vô bờ bến và sự đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con cái. Đây là chi tiết giàu cảm xúc nhất.

Vì vậy, cô chọn:

Khi ngã, Bạch Dương mẹ vẫn cố thì thầm: “Các con đừng sợ, mẹ không bỏ các con đâu. Tia sét không đánh nổi trái tim mẹ, trái tim mẹ vẫn còn nguyên lành. Trái tim mẹ thì không bao giờ ngừng đập, không bao giờ….

Câu 4. (0,5 điểm) Câu văn: “Ba cây Bạch Dương Con run rẩy vì hoảng sợ. Bạch Dương Mẹ xoè cành ôm ba đứa con vào lòng và dỗ dành: “Các con đừng sợ!” Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

Trong câu văn này, cây “Bạch Dương Con” được miêu tả như đang có cảm xúc “run rẩy vì hoảng sợ”, và “Bạch Dương Mẹ” thì “dỗ dành” các con. Đây là những hành động và cảm xúc chỉ có ở con người. Khi tác giả gán cho sự vật, con vật những đặc điểm, hành động, suy nghĩ của con người, đó chính là biện pháp nghệ thuật nhân hóa.

Vậy đáp án đúng là:

A. Nhân hóa

Câu 5. (1 điểm) Nếu là ba cây Bạch Dương Con, em sẽ nói gì với Bạch Dương Mẹ.

Các em hãy tưởng tượng mình là những cây Bạch Dương Con bé nhỏ, được mẹ yêu thương và che chở. Khi mẹ bị sét đánh, chắc chắn các em sẽ rất đau lòng và biết ơn. Dưới đây là một gợi ý:

“Mẹ ơi, con yêu mẹ nhiều lắm! Con xin lỗi vì đã làm mẹ phải lo lắng và chịu đau đớn. Mẹ đừng bỏ con, mẹ nhé! Con sẽ luôn nhớ lời mẹ dặn và cố gắng thật mạnh mẽ để mẹ vui lòng.”

(Lưu ý: Các em có thể diễn đạt theo cách hiểu và tình cảm của riêng mình.)

Câu 6. (1 điểm) Câu chuyện muốn nói với chúng ta điều gì?

Câu chuyện này ca ngợi tình yêu thương vô bờ bến, sự hy sinh cao cả của người mẹ dành cho con cái. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, người mẹ cũng luôn tìm mọi cách để bảo vệ con mình. Tình yêu đó là vĩnh cửu.

Câu chuyện muốn nói với chúng ta về tình yêu thương vô bờ bến và sự hy sinh cao cả của người mẹ dành cho con cái. Tình mẹ là thứ tình cảm thiêng liêng, vĩnh cửu.

Câu 7. (0,5 điểm) Từ “trái tim” trong bài được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Khoanh tròn chữ cái trước ý trả lời đúng.

Trong bài, khi Bạch Dương Mẹ nói: “Tia sét không đánh nổi trái tim mẹ, trái tim mẹ vẫn còn nguyên lành. Trái tim mẹ thì không bao giờ ngừng đập…”, từ “trái tim” không chỉ nói về bộ phận cơ thể sinh học, mà còn ám chỉ tình yêu thương, sự sống mãnh liệt, sự vĩnh cửu của tình mẹ. Đó là ý nghĩa bóng bẩy, biểu tượng.

Vậy, từ “trái tim” được dùng với:

C. Nghĩa chuyển

Câu 8. (0,5 điểm) Dòng nào dưới đây nêu đúng nghĩa của từ “an ninh”?

Để hiểu nghĩa của từ “an ninh”, chúng ta cần dựa vào ngữ cảnh hoặc kiến thức từ vựng đã học. “An ninh” thường nói về sự yên ổn, không có nguy hiểm, tai họa.

Trong các lựa chọn:

• A. “Yên ổn hẳn, tránh được tai nạn, tránh được thiệt hại.” – Đây là nghĩa gần nhất với từ “an ninh” trong đời sống và trong văn cảnh bài học này.
• B. “Yên ổn về chính trị và trật tự xã hội.” – Đây là một khía cạnh của an ninh quốc gia, nhưng chưa phải là nghĩa chung nhất.
• C. “Không có chiến tranh và thiên tai.” – Đây là điều kiện để có an ninh, nhưng không phải là định nghĩa của an ninh.

Do đó, chúng ta chọn:

Yên ổn hẳn, tránh được tai nạn, tránh được thiệt hại.

Câu 9. (1 điểm) Phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu văn: “Mặc dù mưa rào xối xả, gió mạnh gào rít nhưng Bạch Dương Mẹ vẫn cố đứng vững.”

(Dùng dấu gạch // để ngăn cách các vế câu với nhau, giữa chủ ngữ và vị ngữ thì gạch /)

Đây là một câu ghép. Chúng ta cần xác định các vế câu và các thành phần chính trong mỗi vế.

Câu này có cặp quan hệ từ “Mặc dù… nhưng…” thể hiện quan hệ nhượng bộ.

Vế 1: Mặc dù mưa rào xối xả, gió mạnh gào rít

– Đây là vế câu đứng sau “Mặc dù”, thể hiện sự việc xảy ra nhưng không ngăn cản được kết quả ở vế sau.

Vế 2: Bạch Dương Mẹ / vẫn cố đứng vững

– Chủ ngữ: Bạch Dương Mẹ

– Vị ngữ: vẫn cố đứng vững

Vậy, ta có cấu trúc như sau:

Mặc dù mưa rào xối xả, gió mạnh gào rít // Bạch Dương Mẹ / vẫn cố đứng vững.

Câu 10. (1 điểm) Hãy viết một câu ghép có sử dụng cặp quan hệ từ Tuy – nhưng nói về học tập.

Cặp quan hệ từ “Tuy – nhưng” cũng thể hiện mối quan hệ nhượng bộ, tương tự như “Mặc dù – nhưng”. Chúng ta sẽ đặt sự việc xảy ra trước (“Tuy”) nhưng kết quả không giống như mong đợi hoặc vẫn có một điều gì đó khác xảy ra (“nhưng”).

Khi nói về học tập, có thể có những khó khăn nhưng chúng ta vẫn phải cố gắng.

Tuy bài tập về nhà rất nhiều, nhưng em vẫn cố gắng hoàn thành nó để hiểu bài hơn.

—

Các em thân mến, vậy là chúng ta đã cùng nhau hoàn thành xong bài tập này rồi. Cô hy vọng qua bài tập này, các em không chỉ củng cố được kiến thức Tiếng Việt mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về tình mẫu tử thiêng liêng. Hãy luôn yêu thương và biết ơn những người mẹ của mình nhé!

Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!