Chúng ta bắt đầu với việc đọc kỹ đoạn tư liệu được cho nhé:

“Đại cáo bình Ngô là bài cáo được viết bằng chữ hán, do Nguyễn Trãi soạn thảo năm 1428, thay lời Lê Lợi để tuyên cáo về việc đã giành thắng lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, khẳng định nền độc lập của quốc gia Đại Việt. Văn bản này vừa có giá trị đặc biệt đối với văn học, vừa giúp các nhà sử học tìm hiểu và trình bày lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn một cách sống động, chi tiết về thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện.”

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt xét từng câu và xác định xem câu nào đúng, câu nào sai dựa vào nội dung tư liệu và kiến thức lịch sử.

Câu 1: a, Đại cáo bình Ngô là bài cáo được viết bằng chữ hán vào thế kỉ XVI.

Để xác định câu này đúng hay sai, chúng ta cần xem xét hai yếu tố: “viết bằng chữ hán” và “vào thế kỉ XVI”.
Dựa vào tư liệu, ta thấy có ghi rõ: “Đại cáo bình Ngô là bài cáo được viết bằng chữ hán”. Điều này là đúng.
Tuy nhiên, tư liệu cũng cho biết rõ: “do Nguyễn Trãi soạn thảo năm 1428”. Năm 1428 thuộc thế kỷ XV.
Thế kỷ XVI là khoảng thời gian từ năm 1501 đến năm 1600.
Do đó, thông tin “vào thế kỉ XVI” là sai.
Kết luận: Câu 1 là Sai.

Câu 2: b, Đại cáo bình Ngô là tài liệu có giá trị lớn về lịch sử, văn học và tư tưởng.

Chúng ta hãy cùng phân tích câu này.
Tư liệu có đoạn: “Văn bản này vừa có giá trị đặc biệt đối với văn học”. Điều này cho thấy giá trị văn học.
Tư liệu cũng nói: “vừa giúp các nhà sử học tìm hiểu và trình bày lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn”. Điều này cho thấy giá trị lịch sử.
Còn về giá trị tư tưởng, tuy trong tư liệu không dùng từ “tư tưởng” trực tiếp, nhưng khi khẳng định “nền độc lập của quốc gia Đại Việt” và ca ngợi chiến thắng, Đại cáo bình Ngô mang trong mình những tư tưởng yêu nước, ý chí quật cường, tự hào dân tộc sâu sắc. Đây là những nội dung cốt lõi của giá trị tư tưởng trong tác phẩm. Các em đã học về “tư tưởng nhân nghĩa” của Nguyễn Trãi, về ý chí bảo vệ non sông. Tất cả những điều đó thể hiện rõ trong bản cáo này.
Vì vậy, Đại cáo bình Ngô có giá trị lớn về cả lịch sử, văn học và tư tưởng.
Kết luận: Câu 2 là Đúng.

Câu 3: c, Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chỉ có thể được khôi phục qua Đại cáo bình Ngô.

Chúng ta hãy xem xét cụm từ “chỉ có thể được khôi phục qua”.
Tư liệu cho biết Đại cáo bình Ngô “giúp các nhà sử học tìm hiểu và trình bày lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn”. Điều này có nghĩa là nó là một tài liệu quan trọng để nghiên cứu lịch sử.
Tuy nhiên, lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn không chỉ được “khôi phục” hay tái hiện chỉ qua Đại cáo bình Ngô. Cuộc khởi nghĩa là một chuỗi sự kiện lịch sử có thật, với nhiều nguồn tư liệu khác nhau (như các bộ phả, các ghi chép khác, dấu tích khảo cổ, các công trình nghiên cứu của các nhà sử học sau này…). Đại cáo bình Ngô là một tài liệu quan trọng, nhưng không phải là duy nhất.
Nói “chỉ có thể được khôi phục qua” là làm giảm đi vai trò của các nguồn sử liệu và phương pháp nghiên cứu lịch sử khác.
Kết luận: Câu 3 là Sai.

Câu 4: d, Đại cáo bình Ngô là đối tượng nghiên cứu của một số ngành khoa học.

Chúng ta cùng xem xét câu này.
Tư liệu nói: “Văn bản này vừa có giá trị đặc biệt đối với văn học, vừa giúp các nhà sử học tìm hiểu và trình bày lịch sử”.
Điều này cho thấy nó là đối tượng nghiên cứu của ngành Lịch sử và ngành Văn học.
Ngoài ra, với những giá trị về tư tưởng, ngôn ngữ, nghệ thuật viết văn chính luận, nó còn có thể là đối tượng nghiên cứu của các ngành như Hán Nôm, Ngôn ngữ học, Lý luận văn học…
Do đó, Đại cáo bình Ngô là đối tượng nghiên cứu của một số ngành khoa học là hoàn toàn đúng.
Kết luận: Câu 4 là Đúng.

Câu 5: e, Đại cáo bình Ngô là bài cáo được viết bằng chữ hán vào thế kỉ XV.

Chúng ta cùng phân tích câu này, tương tự như câu 1 nhưng có sự khác biệt về mốc thời gian.
Tư liệu khẳng định: “Đại cáo bình Ngô là bài cáo được viết bằng chữ hán”. Điều này là đúng.
Tư liệu cũng cho biết: “do Nguyễn Trãi soạn thảo năm 1428”. Năm 1428 thuộc thế kỷ XV (thế kỷ XV là khoảng thời gian từ năm 1401 đến năm 1500).
Như vậy, thông tin “vào thế kỉ XV” là hoàn toàn chính xác.
Kết luận: Câu 5 là Đúng.

Tóm lại, các câu đúng là: Câu 2, Câu 4, Câu 5.
Các câu sai là: Câu 1, Câu 3.

Hy vọng với cách phân tích từng bước như vậy, các em đã hiểu rõ hơn về cách làm bài tập dạng này. Đây là một kỹ năng quan trọng, không chỉ giúp các em làm tốt bài tập Lịch sử mà còn rèn luyện khả năng đọc hiểu, phân tích thông tin một cách logic.
Các em về nhà ôn tập kỹ bài, đặc biệt là kiến thức về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và các tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Trãi nhé!