Nào, chúng ta bắt đầu!

***

HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP

Câu 1.
Để xác định được luận đề của một văn bản nghị luận, các em cần tự hỏi: Vấn đề chính mà tác giả muốn bàn luận, muốn thuyết phục người đọc ở đây là gì? Toàn bộ văn bản tập trung làm sáng tỏ cho ý kiến, quan điểm nào?

Cô sẽ hướng dẫn các em tìm luận đề qua các bước sau:

Bước 1: Đọc kĩ và tìm các từ khóa, câu chủ chốt.
Các em thấy rằng các từ như “khó khăn”, “thách thức”, “vượt qua”, “trưởng thành”, “trải nghiệm” được lặp lại nhiều lần.
Hãy chú ý đến những câu mang tính khái quát, khẳng định như:

– “Sau cùng, khó khăn gian khổ sẽ đem lại cho mỗi người một tài sản vô giá, đó là sự trưởng thành và trải nghiệm.”

– “…có những người lại xem khó khăn xảy đến là cơ hội, là thử thách, như lẽ thường của cuộc sống.”

Bước 2: Tổng hợp các ý chính để rút ra luận đề.
Từ những câu văn chủ chốt trên, chúng ta có thể thấy tác giả không chỉ nói về khó khăn, mà còn nhấn mạnh vào thái độ đối mặt với khó khăn và giá trị tích cực mà khó khăn mang lại.

Bước 3: Diễn đạt luận đề thành một câu văn hoàn chỉnh.
Như vậy, luận đề của văn bản là: Khẳng định ý nghĩa, giá trị tích cực của những khó khăn, thử thách trong cuộc sống và khích lệ con người có thái độ sống đúng đắn, dũng cảm đối mặt để trưởng thành hơn.

Câu 2.
Đây là một câu hỏi thuộc về phần kiến thức Tiếng Việt. Để xác định kiểu câu xét theo cấu tạo, chúng ta cần phân tích các cụm chủ – vị (C-V) có trong câu.

Câu văn cần phân tích là: “Bạn đừng vội nản chí, mỗi lần vượt qua một khó khăn, bạn sẽ thấy mình trưởng thành hơn.”

Bước 1: Tách các vế câu.
Câu này có thể tách thành 2 vế, được ngăn cách bởi dấu phẩy:

– Vế 1: “Bạn đừng vội nản chí”

– Vế 2: “mỗi lần vượt qua một khó khăn, bạn sẽ thấy mình trưởng thành hơn.”

Bước 2: Phân tích cấu trúc chủ – vị của từng vế.

– Vế 1:

Chủ ngữ (C1): “Bạn”

Vị ngữ (V1): “đừng vội nản chí”

=> Vế 1 là một cụm C-V hoàn chỉnh.

– Vế 2:

Trong vế này, có thành phần trạng ngữ chỉ điều kiện/thời gian là “mỗi lần vượt qua một khó khăn”.

Phần còn lại là cụm C-V nòng cốt:

Chủ ngữ (C2): “bạn”

Vị ngữ (V2): “sẽ thấy mình trưởng thành hơn”

=> Vế 2 cũng là một cụm C-V hoàn chỉnh.

Bước 3: Kết luận kiểu câu.
Câu văn có chứa hai cụm C-V độc lập, không bao chứa nhau, liên kết với nhau bằng dấu phẩy. Dựa vào kiến thức đã học ở lớp 8 và được ôn tập ở lớp 9, chúng ta có thể kết luận:

Đây là kiểu câu ghép.

Câu 3.
Đây là một câu hỏi mở, yêu cầu các em trình bày suy nghĩ, quan điểm của mình. Tuy nhiên, suy nghĩ đó phải dựa trên những lí lẽ hợp lí và thuyết phục. Cô sẽ gợi ý một vài hướng để các em có thể trả lời.

Theo cô, sở dĩ có thể nói “Khó khăn gian khổ sẽ đem lại cho mỗi người một tài sản vô giá, đó là sự trưởng thành và trải nghiệm” là vì những lí do sau:

Thứ nhất, khó khăn là môi trường tốt nhất để rèn luyện ý chí và bản lĩnh. Giống như thép được tôi trong lửa đỏ, con người khi đối mặt và vượt qua thử thách sẽ trở nên cứng cỏi, kiên cường và dũng cảm hơn. Họ không còn dễ dàng gục ngã trước những sóng gió của cuộc đời.

Thứ hai, quá trình vượt khó giúp chúng ta khám phá ra những giới hạn và năng lực tiềm ẩn của bản thân. Có những việc chúng ta ngỡ mình không thể làm được, nhưng khi bị đặt vào tình thế buộc phải làm, chúng ta lại có thể làm được những điều phi thường. Đó là lúc ta hiểu rõ hơn về chính mình.

Thứ ba, vượt qua gian khổ giúp chúng ta tích lũy được những kinh nghiệm sống quý báu. Mỗi lần vấp ngã là một lần chúng ta có được bài học. Những kinh nghiệm này không có trong sách vở, mà phải được đổi bằng mồ hôi, công sức và cả nước mắt. Chính những trải nghiệm đó làm cho vốn sống của chúng ta thêm phong phú, sâu sắc.

Vì vậy, “sự trưởng thành” và “trải nghiệm” là hai “tài sản vô giá” bởi chúng không thể mua được bằng tiền bạc, mà chỉ có thể có được thông qua quá trình phấn đấu, rèn luyện trong gian khổ. Chúng chính là hành trang nội tại, làm nên giá trị và tầm vóc của một con người.

Câu 4.
Tương tự câu 3, đây là câu hỏi đòi hỏi sự cảm nhận và suy ngẫm của riêng mỗi em. Không có câu trả lời nào là duy nhất đúng, miễn sao các em chọn được một thông điệp tâm đắc và giải thích được lý do một cách chân thành, hợp lí.

Các em có thể chọn một trong những thông điệp sau hoặc tự rút ra thông điệp của riêng mình:

– Đừng sợ hãi khó khăn, hãy xem nó là cơ hội.

– Sự trưởng thành đích thực đến từ việc vượt qua thử thách.

– Thái độ sống quyết định giá trị của cuộc đời.

Cô sẽ làm mẫu một câu trả lời để các em tham khảo nhé:

Gợi ý trả lời:
Thông điệp có ý nghĩa nhất với bản thân em rút ra qua văn bản trên là: Thái độ của chúng ta trước khó khăn sẽ quyết định chúng ta là người thất bại hay thành công.

Em chọn thông điệp này vì em nhận thấy rằng, trong học tập cũng như cuộc sống, bản thân sự việc khó khăn không phải là yếu tố quyết định tất cả. Điều quan trọng hơn cả là cách chúng ta nhìn nhận và đối diện với nó.

Trước đây, mỗi khi gặp một bài toán khó hay một đề văn hóc búa, em thường có xu hướng né tránh và chán nản. Nhưng văn bản đã giúp em hiểu ra rằng, nếu coi đó là sự bất hạnh, em sẽ mãi dậm chân tại chỗ. Ngược lại, nếu xem đó là một “thử thách” để rèn luyện tư duy, là một “cơ hội” để khám phá kiến thức mới, em sẽ có thêm động lực để tìm tòi, suy nghĩ và chinh phục nó. Đặc biệt trong giai đoạn chuẩn bị cho kì thi vào lớp 10 đầy cam go sắp tới, thông điệp này như một lời nhắc nhở, tiếp thêm cho em sức mạnh để không đầu hàng trước bất kỳ trở ngại nào.

***

Cô hi vọng phần hướng dẫn chi tiết này sẽ giúp các em hiểu sâu sắc hơn về văn bản và hoàn thành tốt bài tập của mình. Hãy nhớ rằng, Ngữ văn không chỉ là những con chữ mà còn là những bài học làm người sâu sắc. Chúc các em học tốt