“ Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như
thác, cá nước …
thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa
những đầu sóng trắng. Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng ngàn thước, trông
hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận…”
( Sách giáo khoa Ngữ Văn 6, tập 2)
Câu 1. Đoạn văn trên trích trong văn bản nào ? Tác giả là ai ?
Câu 2. Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên.
Câu 3. Trong đoạn văn có sử dụng một biện pháp tu từ, em hãy cho biết đó
là biện pháp tu từ nào? Tác giả sử dụng biện pháp tu từ này mấy lần, liệt kê từng
lần. Nêu tác dụng của phép tu từ đó trong việc thể hiện nội dung đoạn trích.
Câu 4. Đoạn văn trên miêu tả đối tượng nào? Đối tượng ấy được miêu tả
thông qua những chi tiết, hình ảnh nào?
Câu 5. Từ văn bản chứa đoạn trích trên cùng những hiểu biết của mình, em
hãy viết một đoạn văn khoảng 10-12 câu nêu cảm nhận về vẻ đẹp của vùng đất
được nói đến trong đoạn trích trên. Trong đó có sử dụng một tính từ, một phó từ
(gạch chân và chú thích).
— LỜI GIẢI CHI TIẾT —
Câu 1. Đoạn văn trên trích trong văn bản nào ? Tác giả là ai ?
Hướng dẫn giải: Để trả lời câu hỏi này, các em cần dựa vào kiến thức đã học trong chương trình Ngữ Văn lớp 6, đặc biệt là các văn bản truyện đã được giới thiệu. Từ khóa “Năm Căn” là một gợi ý rất rõ ràng.
Lời giải:
Đoạn văn trên trích trong văn bản “Sông nước Cà Mau” (đoạn trích thuộc chương I của tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam”).
Tác giả là Đoàn Giỏi.
Câu 2. Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên.
Hướng dẫn giải: Phương thức biểu đạt là cách thức mà người viết dùng để thể hiện nội dung. Trong Ngữ văn 6, chúng ta thường gặp các phương thức như: tự sự (kể chuyện), miêu tả (tả cảnh, tả người), biểu cảm (bộc lộ cảm xúc), thuyết minh (giới thiệu, giải thích), nghị luận (trình bày ý kiến). Các em hãy đọc kĩ đoạn văn và xem tác giả chủ yếu làm gì: kể một câu chuyện, tả một cảnh vật, bộc lộ cảm xúc, hay giới thiệu thông tin?
Lời giải:
Phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên là miêu tả.
Giải thích: Đoạn văn tập trung khắc họa, tái hiện lại những đặc điểm cụ thể, sinh động về dòng sông Năm Căn, cảnh cá bơi lội và rừng đước hai bên bờ, giúp người đọc hình dung rõ nét về cảnh vật. Các chi tiết như “mênh mông”, “ầm ầm”, “đen trũi”, “cao ngất” đều là những từ ngữ miêu tả.
Câu 3. Trong đoạn văn có sử dụng một biện pháp tu từ, em hãy cho biết đó là biện pháp tu từ nào? Tác giả sử dụng biện pháp tu từ này mấy lần, liệt kê từng lần. Nêu tác dụng của phép tu từ đó trong việc thể hiện nội dung đoạn trích.
Hướng dẫn giải: Biện pháp tu từ là những cách sử dụng ngôn ngữ một cách đặc biệt, sáng tạo để tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn. Trong các biện pháp tu từ cơ bản ở lớp 6, các em hãy tìm xem có chỗ nào tác giả dùng “như” để so sánh sự vật này với sự vật khác không nhé!
Lời giải:
Trong đoạn văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh.
Tác giả sử dụng biện pháp tu từ này 3 lần, cụ thể là:
- “nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác“
- “cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch“
- “rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận“
Tác dụng của phép tu từ so sánh:
- Tăng tính gợi hình, gợi cảm: Các hình ảnh so sánh giúp người đọc hình dung rõ nét, cụ thể và sinh động hơn về vẻ đẹp hùng vĩ, tráng lệ của thiên nhiên Năm Căn. Nước sông cuồn cuộn được so sánh với “thác” làm nổi bật sự dữ dội; đàn cá được so sánh với “người bơi ếch” làm tăng vẻ sống động, náo nhiệt; rừng đước được ví với “trường thành” làm hiện rõ sự cao lớn, vững chãi, uy nghi.
- Nhấn mạnh đặc điểm: Biện pháp so sánh giúp nhấn mạnh sự rộng lớn, mạnh mẽ, dồi dào sức sống của dòng sông, sự phong phú của cá nước và sự hùng vĩ, kiên cố của rừng đước.
- Bộc lộ cảm xúc: Qua các hình ảnh so sánh độc đáo, người đọc cảm nhận được sự choáng ngợp, ngưỡng mộ và yêu mến của tác giả đối với cảnh sắc thiên nhiên Cà Mau.
Câu 4. Đoạn văn trên miêu tả đối tượng nào? Đối tượng ấy được miêu tả thông qua những chi tiết, hình ảnh nào?
Hướng dẫn giải: Đây là câu hỏi về nội dung miêu tả. Các em hãy đọc kỹ lại đoạn văn và xác định xem tác giả đang tập trung vào việc thể hiện cảnh vật gì, sau đó liệt kê các từ ngữ, hình ảnh cụ thể mà tác giả đã dùng để khắc họa cảnh vật đó.
Lời giải:
Đoạn văn trên miêu tả cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, hoang dã của vùng sông nước Năm Căn, Cà Mau.
Đối tượng ấy được miêu tả thông qua những chi tiết, hình ảnh sau:
- Về dòng sông Năm Căn: “mênh mông”, “nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, “rộng ngàn thước”.
- Về cá nước: “bơi hàng đàn đen trũi”, “nhô lên hụp xuống như người bơi ếch”, “giữa những đầu sóng trắng”.
- Về rừng đước hai bên bờ: “dựng lên cao ngất”, “như hai dãy trường thành vô tận”.
Câu 5. Từ văn bản chứa đoạn trích trên cùng những hiểu biết của mình, em hãy viết một đoạn văn khoảng 10-12 câu nêu cảm nhận về vẻ đẹp của vùng đất được nói đến trong đoạn trích trên. Trong đó có sử dụng một tính từ, một phó từ (gạch chân và chú thích).
Hướng dẫn giải:
Để viết được một đoạn văn hay, các em cần tuân thủ các bước sau:
1. Dàn ý đoạn văn:
- Mở đoạn: Giới thiệu chung về cảm nhận ban đầu về vẻ đẹp của vùng đất Năm Căn (hùng vĩ, hoang sơ, tráng lệ).
- Thân đoạn: Triển khai cảm nhận chi tiết về các yếu tố tạo nên vẻ đẹp đó:
- Sự rộng lớn, dữ dội của sông nước (liên hệ chi tiết “nước ầm ầm như thác”).
- Sức sống mãnh liệt của thiên nhiên (hình ảnh đàn cá “đen trũi nhô lên hụp xuống”).
- Vẻ đẹp kì vĩ, vững chãi của rừng đước (liên hệ chi tiết “cao ngất như hai dãy trường thành”).
- Cảm nhận về sự hoang sơ, nguyên thủy, độc đáo của cảnh quan.
- Kết đoạn: Khẳng định lại cảm nhận tổng quát về vùng đất (một vẻ đẹp đặc trưng, đáng nhớ).
2. Lưu ý về ngôn ngữ:
- Sử dụng các từ ngữ giàu sức gợi hình, gợi cảm để diễn tả cảm xúc.
- Đảm bảo có một tính từ và một phó từ, gạch chân và chú thích rõ ràng.
- Đoạn văn cần mạch lạc, ý tứ rõ ràng và đủ số câu theo yêu cầu.
Lời giải:
Vùng đất Năm Căn trong trang văn của nhà văn Đoàn Giỏi đã để lại trong em những ấn tượng vô cùng sâu sắc về một vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và hoang sơ. (1)
Dòng sông Năm Căn hiện lên trước mắt người đọc với sự rộng lớn, mênh mông đến choáng ngợp, nước đổ ra biển ngày đêm ào ạt như một dòng thác khổng lồ. (2)
Bên trên dòng sông ấy, cuộc sống diễn ra thực sự sôi động và mãnh liệt với những đàn cá bơi lội đen trũi, tung tăng nhô lên hụp xuống giữa những đầu sóng trắng, tựa như những “người bơi ếch” đầy năng lượng. (3)
Hai bên bờ sông là những cánh rừng đước bạt ngàn, cao vút, sừng sững vươn lên giữa trời xanh, trông chẳng khác gì những dãy trường thành vững chãi bảo vệ vùng đất. (4)
Cảnh sắc nơi đây không chỉ rộng lớn mà còn toát lên một vẻ đẹp nguyên sơ, bí ẩn và đầy sức cuốn hút. (5)
Năm Căn không đơn thuần là một vùng đất mà là một bức tranh thủy mặc khổng lồ, sống động, chứa đựng bao điều kì diệu. (6)
Em cảm nhận được sự giao hòa giữa đất và nước, giữa sự dữ dội và vẻ đẹp mộng mơ của tự nhiên. (7)
Vẻ đẹp ấy khiến con người cảm thấy mình nhỏ bé trước sự bao la của đất trời nhưng cũng không khỏi thán phục và yêu mến. (8)
Thiên nhiên Cà Mau hiện lên vừa uy nghi, lẫm liệt, vừa tràn đầy sức sống. (9)
Đây chắc chắn là một vùng đất tuyệt vời mà em rất muốn được một lần ghé thăm để tận mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp đặc trưng ấy. (10)
Chú thích:
- sâu sắc: tính từ (chỉ mức độ, tính chất của ấn tượng)
- thực sự: phó từ (bổ sung ý nghĩa cho tính từ “sôi động”)
Cô hy vọng với lời giải chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về cách phân tích và cảm nhận một đoạn văn hay, cũng như nắm vững kiến thức về các biện pháp tu từ và phương thức biểu đạt. Hãy luôn giữ niềm yêu thích với môn Ngữ Văn nhé!
Câu 1:
-Văn bản: Sông nước Cà Mau
-Tác giả: Đoàn Giỏi
Câu 2:
-PTBĐ chính: miêu tả
Câu 3:
-Biện pháp tu từ: so sánh
+ nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác ( lần 1 )
+ cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng ( lần 2 )
+ rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận. ( lần 3 )
→Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho từng câu văn lẫn cả đoạn văn.
Câu 4:
-Miêu tả dòng sông Năm Căn
-Chi tiết: nước, cá, thuyền, rừng đước.
Câu 5:
Sông nước Cà Mau là một vùng đất rộng lớn, hùng vĩ. Vì Cà Mau là nơi cuối bản đồ đất nước cho nên sẽ có nhiều điều lí thú mà ta chưa biết đến. Qua bài ”Sông nước Cà Mau” đã giúp chúng ta thấy rõ hơn về vùng đất này. Tuy còn hoang sơ nhưng thật bình yên và hạnh phúc . Dòng sông Năm Căn“nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”. Vì thế mà cá tôm cũng nhiều hơn, đời sống người dân được ấm no. Dòng sông Năm Căn là một khung cảnh đông vui, tấp nập người qua lại, thiên nhiên hấp dẫn cùng với cái chợ cùng tên là Năm Căn. Ôi, khung cảnh thật tuyệt vời ! Và chợ đó cũng làm cho vùng sông nước Cà Mau thêm sinh động và nhộn nhịp lên hẳn. Cuộc sống của người dân Năm Căn tuy giản dị nhưng rất ấm no và hạnh phúc. Sống trên sự lao động của chính mình. Các hoạt động sinh hoạt vui tươi, sôi nổi cũng như khu chợ Năm Căn. Họ kinh doanh bằng cách buôn bán hàng với nhau không như người thành thị. Đêm đến, những ngôi nhà bè san sát nhau tạo một cảm giác được yêu thương, bảo vệ của đồng loại.
-Phó từ: cũng
→Chỉ sự tiếp diễn.