Đốt cháy hoàn toàn 12 gram ankylbenzen A thu được 39.6 gram CO2 . Xác định công …
Bài toán: Đốt cháy hoàn toàn 12 gam ankylbenzen A thu được 39.6 gam CO2. Xác định công thức phân tử của A.
Phân tích đề bài:
* Chúng ta có một chất hữu cơ là ankylbenzen A.
* Phản ứng là đốt cháy hoàn toàn.
* Đã biết khối lượng của ankylbenzen A và khối lượng của sản phẩm CO2.
* Yêu cầu là tìm công thức phân tử của A.
Các bước giải:
Bước 1: Xác định công thức tổng quát của ankylbenzen.
Ankylbenzen là hidrocacbon mà vòng benzen (C6H5-) liên kết với một nhóm ankyl (-R). Nhóm ankyl là no, mạch hở, có công thức tổng quát là CnH2n+1 (với n ≥ 1).
Do đó, công thức tổng quát của ankylbenzen sẽ là:
C6H5 – CnH2n+1
Hoặc có thể viết gộp lại là: C(6+n)H(5+2n+1) = C(6+n)H(2n+6)
Tuy nhiên, trong chương trình Hóa học lớp 11, chúng ta thường xét đến ankylbenzen có công thức tổng quát hơn.
Chúng ta có thể coi ankylbenzen là dẫn xuất của benzen, trong đó một hoặc nhiều nguyên tử hiđro của benzen được thay thế bằng nhóm ankyl. Nhóm ankyl có công thức tổng quát là CnH2n+1 (n ≥ 1).
Công thức chung của ankylbenzen là CnH2n-6 (với n là tổng số nguyên tử carbon trong phân tử).
Ví dụ:
Nếu n = 7, công thức là C7H8 (toluen: C6H5CH3)
Nếu n = 8, công thức là C8H10 (etylbenzen: C6H5C2H5 hoặc các đồng phân xilen: C6H4(CH3)2)
Lưu ý rằng n phải ≥ 7 vì có vòng benzen (6 nguyên tử C).
Vậy, công thức tổng quát của ankylbenzen là: CnH2n-6 (với n ≥ 7).
Bước 2: Viết phương trình đốt cháy tổng quát của ankylbenzen.
Khi đốt cháy hoàn toàn ankylbenzen CnH2n-6, ta thu được CO2 và H2O theo phương trình sau:
CnH2n-6 + (x)O2 -> (y)CO2 + (z)H2O
Để cân bằng phương trình này, ta có:
Số nguyên tử C ở hai vế phải bằng nhau: y = n
Số nguyên tử H ở hai vế phải bằng nhau: 2z = 2n-6 => z = n-3
Số nguyên tử O ở hai vế phải bằng nhau: 2x = 2y + z = 2n + (n-3) = 3n – 3 => x = (3n-3)/2
Vậy, phương trình đốt cháy tổng quát là:
CnH2n-6 + ((3n-3)/2)O2 -> nCO2 + (n-3)H2O
(Lưu ý: Điều kiện để phương trình cân bằng này hợp lệ là n-3 ≥ 0, tức là n ≥ 3. Tuy nhiên, vì đây là ankylbenzen, vòng benzen đã có 6 nguyên tử C, nên n ≥ 7 là điều kiện thực tế).
Bước 3: Tính số mol của CO2.
Chúng ta có khối lượng của CO2 là 39.6 gam.
Khối lượng mol của CO2 (MCO2) là: 12 (C) + 2 * 16 (O) = 44 gam/mol.
Số mol CO2 thu được là:
n(CO2) = Khối lượng CO2 / Khối lượng mol CO2
n(CO2) = 39.6 gam / 44 gam/mol
n(CO2) = 0.9 mol
Bước 4: Tính số mol của ankylbenzen A.
Chúng ta có khối lượng của ankylbenzen A là 12 gam.
Để tính số mol của A, chúng ta cần biết khối lượng mol của A (MA).
Dựa vào phương trình đốt cháy tổng quát, tỉ lệ mol giữa ankylbenzen A và CO2 là 1:n.
n(A) / n(CO2) = 1 / n
Suy ra: n(A) = n(CO2) / n = 0.9 / n mol.
Bây giờ, chúng ta có mối liên hệ giữa khối lượng, số mol và khối lượng mol của A:
Khối lượng của A = Số mol của A * Khối lượng mol của A
12 gam = (0.9 / n) mol * MA
Khối lượng mol của ankylbenzen A, với công thức CnH2n-6, được tính như sau:
MA = n MC + (2n-6) MH
MA = n 12 + (2n-6) 1
MA = 12n + 2n – 6
MA = 14n – 6
Thay MA vào phương trình khối lượng của A:
12 = (0.9 / n) * (14n – 6)
Bước 5: Giải phương trình tìm n.
Chúng ta có phương trình:
12 = (0.9 / n) * (14n – 6)
Nhân cả hai vế với n (với điều kiện n ≠ 0, điều này luôn đúng vì n ≥ 7):
12n = 0.9 * (14n – 6)
12n = 0.9 14n – 0.9 6
12n = 12.6n – 5.4
Chuyển các hạng tử chứa n về một vế:
12.6n – 12n = 5.4
0.6n = 5.4
Chia cả hai vế cho 0.6:
n = 5.4 / 0.6
n = 9
Bước 6: Xác định công thức phân tử của A.
Chúng ta đã tìm được n = 9.
Công thức tổng quát của ankylbenzen là CnH2n-6.
Thay n = 9 vào công thức này, ta được:
C9H(2*9 – 6) = C9H(18 – 6) = C9H12
Vậy, công thức phân tử của ankylbenzen A là C9H12.
Kiểm tra lại:
Nếu A là C9H12, khối lượng mol của A là: 9 12 + 12 1 = 108 + 12 = 120 gam/mol.
Số mol của A: 12 gam / 120 gam/mol = 0.1 mol.
Theo phương trình đốt cháy: CnH2n-6 + ((3n-3)/2)O2 -> nCO2 + (n-3)H2O
Với n=9, phương trình là: C9H12 + (12/2)O2 -> 9CO2 + 6H2O
C9H12 + 6O2 -> 9CO2 + 6H2O
Tỉ lệ mol A : CO2 là 1:9.
Nếu có 0.1 mol A, thì sẽ thu được 0.1 * 9 = 0.9 mol CO2.
Khối lượng CO2 thu được: 0.9 mol * 44 gam/mol = 39.6 gam.
Kết quả này hoàn toàn khớp với đề bài.
Kết luận:
Công thức phân tử của ankylbenzen A là C9H12.
Hy vọng các em đã nắm vững cách giải bài tập này. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy/cô nhé!
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Gọi công thức tổng quát của ankyl benzen là CnH2n-6
nCO2 = 39,6/44 =0,9 mol
PTHH : CnH2n-6 +(3n-3)/2 O2 –to–> nCO2 + (n-3)H2O
Theo PT trên nA = nCO2/n = 0,9/n mol
có mA = 0,9/n . ( 14n -6) = 12
⇒ n =9
Vậy CTPT của A là C9H12