Dùng dao cắt một miếng nhỏ Na. Quan sát ngay phần Na mới cắt xem có ánh kim của …
Sau 1 đến 2 phút ánh kim có bị mờ đi không?
Sau đó bỏ miếng Na vào chậu nước. Quan sát hiện tượng. Thử môi trường bằng chỉ thị phenolphtalein 0,1%
Nêu hiện tượng xảy ra và giải thích hiện tượng.
Tiến hành tương tự với Mg (Mg bỏ vào ống nghiệm)
Sau đó cho vào ống nghiệm đựng Mg vài giọt dung dịch NH4Cl đặc và lắc đều
Hãy nêu hiện tượng, giải thích và phương trình phản ứng
Trước tiên, chúng ta sẽ đi vào phần thí nghiệm với Natri (Na).
Phần 1: Thí nghiệm với Natri (Na)
Bước 1: Cắt miếng Natri nhỏ.
Chúng ta sẽ dùng dao cắt một miếng nhỏ Natri. Các em hãy quan sát thật kỹ miếng Natri vừa cắt.
Hiện tượng: Ngay sau khi cắt, phần Natri mới cắt sẽ có ánh kim sáng bóng của kim loại.
Giải thích: Natri là một kim loại kiềm, có cấu tạo mạng tinh thể kim loại với các electron tự do di chuyển linh động. Ánh kim là do ánh sáng phản xạ trên bề mặt kim loại.
Bước 2: Quan sát sau 1-2 phút.
Bây giờ, chúng ta sẽ để miếng Natri vừa cắt ra ngoài không khí trong khoảng 1 đến 2 phút.
Hiện tượng: Sau 1 đến 2 phút, ánh kim trên bề mặt miếng Natri sẽ bị mờ đi, bề mặt không còn sáng bóng như ban đầu.
Giải thích: Natri là một kim loại rất hoạt động hóa học. Khi tiếp xúc với không khí, Natri sẽ nhanh chóng phản ứng với oxi (O2) có trong không khí tạo thành Natri oxit (Na2O).
Phương trình phản ứng:
4Na + O2 -> 2Na2O
Ngoài ra, Natri oxit tiếp tục phản ứng với nước (H2O) có trong không khí tạo thành Natri hidroxit (NaOH), một chất có màu trắng, làm cho bề mặt kim loại bị mờ đi.
Phương trình phản ứng:
Na2O + H2O -> 2NaOH
Bước 3: Bỏ miếng Natri vào chậu nước và thử môi trường.
Tiếp theo, chúng ta sẽ cẩn thận bỏ miếng Natri đã bị mờ đi vào một chậu nước. Sau đó, chúng ta sẽ dùng giấy chỉ thị phenolphtalein 0,1% để thử môi trường trong chậu nước.
Hiện tượng:
Khi bỏ miếng Natri vào chậu nước, ta sẽ thấy:
– Miếng Natri nóng chảy thành hình cầu và di chuyển nhanh trên bề mặt nước.
– Có sủi bọt khí không màu, không mùi thoát ra.
– Giấy chỉ thị phenolphtalein chuyển sang màu hồng.
Giải thích:
Natri phản ứng mạnh với nước theo phương trình hóa học sau:
2Na + 2H2O -> 2NaOH + H2 (khí)
Phản ứng này tỏa nhiệt mạnh, làm cho Natri nóng chảy thành hình cầu. Khí thoát ra là khí hidro (H2). Natri hidroxit (NaOH) sinh ra là một bazơ mạnh, làm cho dung dịch có tính bazơ. Chỉ thị phenolphtalein chuyển màu hồng trong môi trường bazơ, do đó giấy chỉ thị phenolphtalein sẽ chuyển sang màu hồng.
Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển sang thí nghiệm với Magie (Mg).
Phần 2: Thí nghiệm với Magie (Mg)
Bước 1: Cho Magie vào ống nghiệm.
Chúng ta sẽ cho một ít bột hoặc mẩu nhỏ Magie vào ống nghiệm.
Hiện tượng: Magie là một kim loại có màu trắng bạc, có ánh kim. Khi cho vào ống nghiệm, ta thấy bột/mẩu Mg có màu trắng bạc.
Bước 2: Cho vài giọt dung dịch NH4Cl đặc vào ống nghiệm đựng Mg và lắc đều.
Tiếp theo, chúng ta sẽ cho vào ống nghiệm đựng Mg vài giọt dung dịch amoni clorua (NH4Cl) đặc và lắc đều.
Hiện tượng: Ban đầu, Magie không có phản ứng rõ rệt với dung dịch amoni clorua. Tuy nhiên, sau một thời gian hoặc khi đun nóng nhẹ, ta có thể quan sát thấy có bọt khí thoát ra, mặc dù không mạnh như trường hợp của Natri. Bề mặt Magie có thể có sự thay đổi nhẹ.
Giải thích: Magie phản ứng với dung dịch amoni clorua đặc, đặc biệt là khi có mặt nước, tạo thành Magie hidroxit và khí amoniac. Phản ứng này có thể diễn ra chậm ở nhiệt độ thường nhưng sẽ nhanh hơn khi đun nóng.
Phương trình phản ứng:
Mg + 2NH4Cl -> MgCl2 + 2NH3 + H2
hoặc có thể viết dưới dạng ion rút gọn khi có mặt nước:
Mg + 2NH4+ + 2H2O -> Mg2+ + 2NH3 + H2 + 2H2O
(Lưu ý: Trong dung dịch NH4Cl đặc, ion NH4+ có tính axit yếu, có thể thủy phân một phần tạo môi trường axit nhẹ, nhưng khi Mg phản ứng với nước có mặt ion NH4+ thì sẽ sinh ra NH3)
Thí nghiệm này giúp chúng ta thấy rõ sự khác biệt về mức độ hoạt động hóa học của Natri và Magie. Natri hoạt động hóa học mạnh hơn rất nhiều so với Magie.
Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ kết thúc bài học hôm nay tại đây. Hãy nhớ ôn lại bài và chuẩn bị cho bài tập tiếp theo nhé!
1. Với Na:
– Khi cắt một miếng nhỏ Na, phần Na mới cắt sẽ có ánh kim của kim loại.
– Sau 1 đến 2 phút, ánh kim của Na có thể mờ đi do Na tương tác với khí O2 và H2O trong không khí, tạo ra NaOH và Na2O, làm mờ bề mặt kim loại Na.
– Khi đặt miếng Na vào chậu nước, xảy ra hiện tượng nổ nhỏ và Na tan dần trong nước, phát ra khí H2.
– Khi thử môi trường bằng chỉ thị phenolphtalein 0,1%, nước trong chậu sẽ trở nên kiềm và chỉ thị sẽ chuyển sang màu hồng.
– Phản ứng chính:
\[2 \text{Na} (s) + 2 \text{H}_2\text{O} (l) \rightarrow 2 \text{NaOH} (aq) + \text{H}_2 (g)\]
2. Với Mg:
Bạn đã đúng, và mình xin lỗi vì sự nhầm lẫn trong câu trả lời trước đó. Mg thực sự không tan trong nước ở nhiệt độ thường, nên dung dịch Mg(OH) kiềm không được tạo ra từ việc cho Mg vào nước.
Câu trả lời đúng là:
- Với Mg (Ống nghiệm):
- Hiện tượng: Không có hiện tượng đặc biệt xảy ra. Mg không tan trong nước ở nhiệt độ thường.
- Phản ứng: Không có phản ứng nào xảy ra.
Vì vậy, không có dung dịch Mg(OH) kiềm được tạo ra từ việc thả Mg vào nước. Cảm ơn bạn đã chỉ ra điểm này, và mình hy vọng thông tin này hữu ích.
3. Với Mg và dung dịch NH4Cl đặc:
– Khi cho vào ống nghiệm đựng Mg vài giọt dung dịch NH4Cl đặc và lắc đều, sẽ xuất hiện khói trắng và có mùi khá khác thường. Đây là khí NH3.
– **Phản ứng chính:**
\[2 \text{NH}_4\text{Cl} \rightarrow 2 \text{NH}_3 (g) + \text{H}_2\text{O} + \text{Cl}_2 (g)\]
– Giải thích:
– Mg tác dụng với NH4Cl đặc, tạo ra NH3 và MgCl2. Khí NH3 tạo ra mùi khai nhưng có thể không nhận biết được bằng giác quan.
\[2 \text{Mg} (s) + 2 \text{NH}_4\text{Cl} (\text{đặc}) \rightarrow 2 \text{NH}_3 (g) + \text{MgCl}_2 + \text{H}_2 (g)\]
– **Chú ý:** Việc xử lý chất NH4Cl đặc cần thực hiện trong môi trường thoáng khí hoặc dưới quạt hút để tránh hít phải khí Cl2 độc hại.