Chào các em học sinh lớp 6! Hôm nay cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một khái niệm quan trọng trong môn Ngữ Văn, đó là “Giá trị diễn đạt”.

Để hiểu rõ hơn, chúng ta sẽ đi từng bước một, bám sát kiến thức trong Sách giáo khoa nhé.

Bước 1: Tìm hiểu khái niệm “Diễn đạt”

Trước hết, chúng ta cần hiểu “diễn đạt” là gì. “Diễn đạt” có nghĩa là trình bày, bộc lộ ra suy nghĩ, cảm xúc, ý tưởng của mình bằng ngôn ngữ.

Bước 2: Hiểu “Giá trị” trong ngữ cảnh này

Khi nói đến “giá trị” ở đây, chúng ta không hiểu theo nghĩa thông thường như giá trị của một món đồ, mà là “hiệu quả”, “ý nghĩa”, “sức mạnh” mà cách diễn đạt đó mang lại.

Bước 3: Kết hợp hai khái niệm để định nghĩa “Giá trị diễn đạt”

Như vậy, “Giá trị diễn đạt” chính là ý nghĩa, hiệu quả, sức mạnh, hay tác dụng mà cách diễn đạt (cách nói, cách viết) mang lại cho người đọc, người nghe.

Nói một cách cụ thể hơn, khi một câu văn, một đoạn văn, hay một bài văn có giá trị diễn đạt tốt, nó sẽ:

* Làm cho ý tưởng được truyền tải một cách rõ ràng, dễ hiểu. Người đọc, người nghe nắm bắt được ngay điều mà người viết, người nói muốn truyền đạt.
* Gây ấn tượng mạnh mẽ. Cách diễn đạt sinh động, sáng tạo sẽ thu hút sự chú ý và tạo ra cảm xúc cho người tiếp nhận.
* Chạm đến trái tim người đọc, người nghe. Những lời văn hay, ý đẹp có thể lay động lòng người, khơi gợi sự đồng cảm, thấu hiểu.
* Nâng cao vẻ đẹp của ngôn ngữ. Cách dùng từ, đặt câu, sử dụng biện pháp tu từ phù hợp sẽ làm cho ngôn ngữ trở nên giàu hình ảnh, giàu cảm xúc.

Ví dụ minh họa:

Xét hai cách diễn đạt sau cho cùng một ý: “Mặt trời lên cao.”

* Cách 1: “Mặt trời lên cao.” (Đây là cách diễn đạt thông thường, cung cấp thông tin.)
* Cách 2: “Mặt trời đã vươn mình lên khỏi rặng tre, nhuộm vàng cả một góc trời.” (Cách diễn đạt này sinh động, giàu hình ảnh, gợi cảm xúc về một buổi sáng đẹp đẽ. Nó có giá trị diễn đạt cao hơn.)

Qua ví dụ này, chúng ta thấy rõ cách diễn đạt thứ hai không chỉ thông báo sự kiện mà còn vẽ ra một bức tranh đẹp và gợi lên cảm xúc. Đó chính là giá trị diễn đạt mà chúng ta đang tìm hiểu.

Tóm lại, Giá trị diễn đạt là cái hay, cái đẹp, cái hiệu quả trong cách ta dùng từ, đặt câu, sắp xếp ý để truyền tải thông tin, cảm xúc, suy nghĩ của mình đến người khác một cách tốt nhất.

Các em đã hiểu chưa nào? Chúng ta sẽ còn gặp lại khái niệm này nhiều lần trong các bài học tiếp theo.