Giải thích nghĩa của từ “mũi” trong hai câu sau và cho biết đó là hai từ đồng
âm…
âm hay từ đa nghĩa?
a. Tấm lòng theo mũi tàu ra
Với tôi quần đảo Trường Sa rất gần.
b. Bạn Lan có chiếc mũi dọc dừa rất đẹp.
Các em hãy cùng quan sát thật kỹ hai câu văn sau:
a. Tấm lòng theo mũi tàu ra
Với tôi quần đảo Trường Sa rất gần.
b. Bạn Lan có chiếc mũi dọc dừa rất đẹp.
Bây giờ, cô trò mình sẽ đi vào từng bước phân tích.
Bước 1: Phân tích nghĩa của từ “mũi” trong câu a.
Trong câu “Tấm lòng theo mũi tàu ra”, các em hãy suy nghĩ xem “mũi tàu” ở đây có nghĩa là gì?
“Mũi tàu” chính là phần phía trước của con tàu, nơi tiếp xúc với sóng nước đầu tiên khi tàu di chuyển. Nó mang ý nghĩa chỉ sự đi tới, hướng về phía trước, hướng ra biển lớn.
Trong câu này, “mũi” được dùng để chỉ bộ phận phía trước của con tàu.
Bước 2: Phân tích nghĩa của từ “mũi” trong câu b.
Tiếp theo, chúng ta xem xét câu “Bạn Lan có chiếc mũi dọc dừa rất đẹp”.
Ở đây, “chiếc mũi” mà chúng ta nói đến là bộ phận nào trên khuôn mặt của bạn Lan?
Đó chính là bộ phận trên khuôn mặt, dùng để ngửi và thở, thường nhô cao ở giữa hai mắt.
Trong câu này, “mũi” được dùng để chỉ bộ phận trên khuôn mặt.
Bước 3: So sánh nghĩa của từ “mũi” trong hai câu và xác định.
Bây giờ, chúng ta hãy so sánh hai nghĩa vừa tìm hiểu:
– Nghĩa thứ nhất (trong câu a) chỉ bộ phận phía trước của con tàu.
– Nghĩa thứ hai (trong câu b) chỉ bộ phận trên khuôn mặt người.
Hai nghĩa này tuy đều dùng chung một từ “mũi” nhưng lại chỉ những sự vật, bộ phận hoàn toàn khác nhau. Tuy nhiên, có một điểm chung là cả hai đều chỉ một phần nhô ra, phía trước hoặc ở vị trí nổi bật. Từ nghĩa gốc (có thể chỉ bộ phận nhô ra của một vật), người ta đã mở rộng và dùng để chỉ bộ phận phía trước của con tàu, hay bộ phận trên khuôn mặt.
Vậy, đây là hiện tượng gì?
Chúng ta cần nhớ lại kiến thức về từ đồng âm và từ đa nghĩa.
– Từ đồng âm là những từ viết giống nhau nhưng nghĩa khác nhau hoàn toàn và không có mối quan hệ về nguồn gốc.
– Từ đa nghĩa là một từ có nhiều nghĩa khác nhau nhưng các nghĩa đó đều có mối quan hệ với nhau, đều phát triển từ nghĩa gốc.
Nhìn vào hai nghĩa của từ “mũi” mà chúng ta vừa phân tích, chúng ta thấy rằng các nghĩa này đều có sự liên quan nhất định, đều chỉ một phần nhô ra, phía trước hoặc có vị trí đặc trưng. Nghĩa dùng để chỉ bộ phận trên khuôn mặt có thể được phát triển từ nghĩa chỉ bộ phận nhô ra của vật thể.
Vì vậy, trong trường hợp này, từ “mũi” trong hai câu a và b là hai nghĩa khác nhau của cùng một từ. Đây là hiện tượng từ đa nghĩa.
Kết luận:
Từ “mũi” trong câu a và câu b là hai nghĩa khác nhau của cùng một từ, thuộc hiện tượng từ đa nghĩa.
Cô hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu rõ hơn về cách phân biệt từ đồng âm và từ đa nghĩa. Các em về nhà nhớ ôn lại bài và tìm thêm những ví dụ khác nhé.
Giải thích nghĩa của từ “mũi” trong hai câu sau và cho biết đó là hai từ đồng
âm hay từ đa nghĩa?
a. Tấm lòng theo mũi tàu ra
Với tôi quần đảo Trường Sa rất gần.
giải thích : mũi tàu có nghĩa là phần nhọn nhô trên đầu thuyền
b. Bạn Lan có chiếc mũi dọc dừa rất đẹp.
giải thích : mũi dọc dừa là chỉ bộ phận của côn người
\(@\) Mũi trong câu \(a)\) : là bộ phận của tàu
\(@\) Mũi trong câu \(b)\) : là bộ phận trên cơ thể người
\(=>\) Từ ” mũi ” trong \(2\) câu là từ đồng âm
Giải thích :
\(->\) Vì từ ” mũi ” trong \(2\) câu trên được phát âm giống nhau nhưng nghĩa của nó lại khác nhau
\(#dpa\)