Giúp em với ạ cần gấp lắm
Phân biệt mâu thuẫn thông thường và mâu thuẫn triết họ…
Phân biệt mâu thuẫn thông thường và mâu thuẫn triết học
Phân biệt 2 mặt đối lập của mâu thuẫn
Chúng ta sẽ đi từng bước một, bám sát kiến thức trong Sách giáo khoa nhé.
Bước 1: Tìm hiểu về Mâu thuẫn
Trước hết, các em cần hiểu “mâu thuẫn” là gì trong đời sống và trong tư duy.
Mâu thuẫn là gì?
Theo triết học Mác-Lênin, mâu thuẫn là sự tồn tại đồng thời của hai mặt, hai khuynh hướng, hai thuộc tính có tính chất đối lập nhau, nhưng lại liên hệ, quy định, bài trừ và chuyển hóa lẫn nhau.
Nói một cách dễ hiểu hơn, mâu thuẫn là khi trong một sự vật, hiện tượng, hoặc trong mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng tồn tại đồng thời hai yếu tố, hai mặt trái ngược nhau, không thể tách rời và luôn tác động qua lại lẫn nhau.
Ví dụ: Trong cơ thể con người, có sự mâu thuẫn giữa nhu cầu ăn uống, nghỉ ngơi và nhu cầu hoạt động, lao động. Cả hai nhu cầu này đều cần thiết cho sự sống và phát triển, nhưng nếu không cân bằng, chúng sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực.
Bước 2: Phân biệt Mâu thuẫn thông thường và Mâu thuẫn triết học
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào trọng tâm của câu hỏi: Phân biệt mâu thuẫn thông thường và mâu thuẫn triết học.
1. Mâu thuẫn thông thường:
* Khái niệm: Mâu thuẫn thông thường là những mâu thuẫn biểu hiện ra bên ngoài, dễ nhận thấy trong cuộc sống hàng ngày, ít mang tính khái quát và trừu tượng cao. Chúng thường diễn ra trong những lĩnh vực cụ thể, có thể là mâu thuẫn về lợi ích cá nhân, mâu thuẫn trong quan hệ giao tiếp, mâu thuẫn giữa các ý kiến khác nhau trong một nhóm nhỏ, v.v.
* Đặc điểm:
* Dễ nhận biết, biểu hiện rõ ràng, có thể quan sát trực tiếp.
* Thường mang tính cục bộ, cụ thể, ít có tính phổ biến.
* Giải quyết mâu thuẫn thông thường thường tập trung vào việc điều chỉnh, dung hòa các yếu tố đối lập trong phạm vi hẹp.
* Không nhất thiết phải chỉ ra được sự chuyển hóa lẫn nhau một cách sâu sắc, mà chủ yếu là sự va chạm, xung đột bề mặt.
* Ví dụ:
* Hai bạn học sinh tranh cãi về một vấn đề nhỏ trong giờ ra chơi.
* Một người thích ăn món này, người kia thích món khác.
* Mâu thuẫn giữa nhu cầu ngủ và nhu cầu học bài của em trước một kỳ thi.
2. Mâu thuẫn triết học:
* Khái niệm: Mâu thuẫn triết học là những mâu thuẫn mang tính phổ biến, có tính quy luật, phản ánh những mặt đối lập tồn tại trong bản chất của sự vật, hiện tượng, hoặc trong các mối quan hệ chung nhất, mang tính quy luật chi phối sự vận động và phát triển của thế giới. Đây là những mâu thuẫn được xem xét dưới góc độ lý luận, trừu tượng và khái quát.
* Đặc điểm:
* Mang tính phổ biến, là quy luật chung của mọi sự vận động và phát triển.
* Phản ánh những mặt đối lập bên trong bản chất của sự vật, hiện tượng.
* Tính chất của mâu thuẫn triết học được xem xét một cách khái quát, trừu tượng, là cơ sở để hiểu các mâu thuẫn cụ thể.
* Việc giải quyết mâu thuẫn triết học thường dẫn đến sự thay đổi căn bản, sự phát triển nhảy vọt của sự vật, hiện tượng. Mâu thuẫn triết học là động lực nội tại của sự phát triển.
* Ví dụ:
* Mâu thuẫn giữa cái cũ và cái mới trong sự vận động và phát triển của xã hội. (Cái cũ là những gì đã tồn tại, lỗi thời, cản trở sự phát triển; cái mới là những yếu tố tiến bộ, phù hợp với quy luật phát triển).
* Mâu thuẫn giữa hai mặt đối lập trong một khái niệm trừu tượng, ví dụ như mâu thuẫn giữa “sinh” và “diệt” trong chu trình tồn tại của mọi sự vật.
* Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong lịch sử phát triển của xã hội loài người.
Tóm lại để phân biệt:
| Tiêu chí | Mâu thuẫn thông thường | Mâu thuẫn triết học |
| :——————- | :—————————————————— | :——————————————————— |
| Phạm vi | Cụ thể, cục bộ, trong đời sống hàng ngày | Phổ biến, chung, mang tính quy luật |
| Tính chất | Dễ nhận thấy, bề mặt, ít trừu tượng | Trừu tượng, khái quát, mang tính bản chất |
| Vai trò | Là biểu hiện của mâu thuẫn triết học | Là động lực nội tại của sự vận động và phát triển |
| Cách giải quyết | Điều chỉnh, dung hòa | Tạo ra sự biến đổi căn bản, sự nhảy vọt |
Bước 3: Phân biệt Hai mặt đối lập của Mâu thuẫn
Tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào việc phân biệt hai mặt đối lập của mâu thuẫn. Trong bất kỳ mâu thuẫn nào cũng đều có hai mặt đối lập, chúng liên hệ và tác động lẫn nhau.
* Khái niệm: Hai mặt đối lập của mâu thuẫn là hai khuynh hướng, hai thuộc tính, hai yếu tố luôn tồn tại song song, quy định lẫn nhau, bài trừ nhau và có khả năng chuyển hóa lẫn nhau trong một sự vật, hiện tượng hoặc trong quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng.
* Đặc điểm và cách phân biệt:
1. Mặt thứ nhất: Mặt đối lập (hoặc còn gọi là mặt tiến bộ, mặt mới, mặt có khuynh hướng phát triển)
* Đặc điểm: Đây là mặt có khuynh hướng đi lên, biểu hiện sự đổi mới, phù hợp với xu thế phát triển chung. Nó mang tính chất tiến bộ, là tiền đề cho sự phát triển của sự vật.
* Vai trò: Là động lực thúc đẩy sự phát triển. Sự tồn tại và phát triển của mặt này là điều kiện cho sự thay đổi của sự vật theo hướng tích cực hơn.
2. Mặt thứ hai: Mặt đối lập (hoặc còn gọi là mặt lạc hậu, mặt cũ, mặt có khuynh hướng tiêu tan, suy tàn)
* Đặc điểm: Đây là mặt có xu hướng tiêu tan, lỗi thời, cản trở sự phát triển. Nó là cái cũ, cái đã tồn tại nhưng không còn phù hợp hoặc đang dần bị thay thế.
* Vai trò: Dù có vẻ tiêu cực, mặt này vẫn có vai trò nhất định trong việc làm nổi bật mặt đối lập của nó, thúc đẩy quá trình này phát triển. Tuy nhiên, về lâu dài, nó sẽ bị cái mới thay thế.
* Mối quan hệ giữa hai mặt đối lập:
* Tính thống nhất: Hai mặt đối lập tồn tại trong một sự vật, hiện tượng, không thể tách rời nhau. Sự tồn tại của cái này là điều kiện cho sự tồn tại của cái kia. Ví dụ, không có cái cũ thì không có cái mới. Không có “sinh” thì không có “diệt” trong một chu trình.
* Tính đấu tranh: Hai mặt đối lập luôn xung đột, bài trừ nhau. Sự đấu tranh này diễn ra liên tục, là động lực trực tiếp của sự vận động và phát triển. Chính sự “đấu tranh” này làm cho sự vật luôn biến đổi.
* Tính chuyển hóa: Khi điều kiện cho phép, hai mặt đối lập có thể chuyển hóa lẫn nhau. Ví dụ, cái cũ lỗi thời sẽ bị thay thế bởi cái mới tiến bộ. Ngược lại, cái mới nếu không được trau dồi, phát triển cũng có thể trở thành cái cũ lạc hậu.
* Ví dụ minh họa:
* Trong mâu thuẫn giữa “cái cũ” và “cái mới” trong xã hội:
* Mặt cũ (lạc hậu): Các tập tục lạc hậu, tư tưởng bảo thủ, các phương thức sản xuất đã lỗi thời.
* Mặt mới (tiến bộ): Khoa học kỹ thuật phát triển, tư duy mới, phương thức sản xuất tiên tiến, các giá trị văn minh.
* Tính thống nhất: Cái mới nảy sinh và phát triển trên cơ sở cái cũ, và cái cũ tồn tại là điều kiện để cái mới phát huy tác dụng.
* Tính đấu tranh: Cái mới luôn tìm cách xóa bỏ cái cũ để phát triển, cái cũ luôn tìm cách níu kéo, cản trở cái mới.
* Tính chuyển hóa: Cái cũ dần bị thay thế bởi cái mới. Nếu cái mới không được duy trì và phát triển, nó cũng có thể trở thành cái cũ.
Cô hy vọng với những giải thích chi tiết từng bước như vậy, các em đã có thể phân biệt rõ ràng mâu thuẫn thông thường và mâu thuẫn triết học, cũng như hiểu được bản chất và mối quan hệ giữa hai mặt đối lập của mâu thuẫn. Đây là một nội dung quan trọng, giúp các em có cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới xung quanh.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại đặt câu hỏi nhé các em! Chúc các em học tốt!
– Mâu thuẫn thông thường là chỉ trạng thái xung đột chống dối lẫn nhau
– Mâu thuẫn triết học là một chỉnh thể. trong đó, hai mặt đối lập vừa thống nhất và vừa đấu tranh với nhau
+ Nếu dựa vào quan hệ của sự vật được xem xét, mâu thuẫn sẽ được phân loại thành mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài.
+ Dựa vào ý nghĩa sự tồn tại, phát triển toàn bộ sự vật thì mâu thuẫn được chia làm mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản.
+ Dựa vào vai trò mâu thuẫn của sự tồn tại, phát triển sự vật ở 1 giai đoạn nhất định thì mâu thuẫn phân loại là mâu thuẫn chủ yếu, mâu thuẫn thứ yếu.
+ Dựa vào tính chất của quan hệ lợi ích, mâu thuẫn chia làm mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng.
\(\textit{@Mina}\)
Mọi sự vật hoặc hiện tượng đều chứa đụng những khuynh hướng, mặt đối lập, từ đó tạo thành những mâu thuẫn trong bản thân chúng. Sự thống nhất và đấu tranh từ các mặt đối lập tạo ra xung lực nội của sự vận động, phát triển, và dẫn tới mất đi cái cũ thay thế bưởi cái mới.
– Các khái niệm về mặt đối lập, mâu thuẫn biện chứng, thống nhất, đấu tranh
+ Mặt đối lập: Mạt đối lập là những mặt mà có những thuộc tính, đặc điểm, những tính quy định mà có khuynh hướng biến đổi trái ngược, tồn tại theo khách quan ở trong tự nhiên, tư suy và xã hội.
Ví dụ:
Trong mỗi con người đều có mặt đối lập theo tự nhiên như hoạt động ăn và hoạt động bài tiết.
Đối với sinh vật sẽ có mặt đồng hóa và dị hóa, đối lập nhau.
+ Mâu thuẫn biện chứng: Mâu thuẫn biện chứng là một trạng thái mà mặt đối lập liên hệ, chúng có tác động qua lại với nhau, theo đó mâu thuẫn biện chứng được tồn tại một cách khách quan, phổ biến ở trong xã hội, tư duy và tự nhiên. Trong mâu thuẫn biện chứng tư duy có sự phản ánh mâu thuẫn đối với hiện thực, nguồn gốc phát triển nhận thức.
+ Sự thống nhất của các mặt đối lập:
Sự thống nhất của các mặt đối lập: là sự nương tựa với nhau, tồn tại nhưng không tách rời với nhau của các mạt đối lập, tự tồn tại đó phải lấy sự tồn tại của mặt khác để làm tiền đề.
Sự thống nhất đó tạo lên những nhân tố “đồng nhất” của các mặt đối lập. Khi ở một mức độ nào đó chúng sẽ có thể chuyển hóa cho nhau.
Sự thống nhất của các mặt đối lập cũng có biểu hiện tác động ngang nhau, đó chỉ là trạng thái vận động khi có sự diễn ra căn bằng.
+ Sự đấu tranh của các mặt đối lập
Đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động qua lợi với nhau theo xu hướng là bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa các mặt đó.
Hình thức đấu tranh các mặt đối lập vô cùng phong phú và đa dạng, tùy thuộc vào mối quan hệ qua lại của điều kiện diễn ra cuộc đấu tranh và các mặt đối lập, tính chất.
– Mâu thuẫn là nguồn gốc sự vận động, sự phát triển
+ Sự thống nhất, đấu tranh các mặt đối lập chính là hai xu hướng tác động khác nhau mặt đối lập
Trong đó, hai xu hướng này tạo ra loại mâu thuẫn đặc biệt, từ đó mâu thuẫn biện chứng bao gồm sự thống nhất và sự đấu tranh của mặt đối lập.
Trong quá trình phát triền và vận động thì sự thống nhất, đấu tranh của mặt đối lập không tách rời nhau.
+ Đấu tranh của mặt đối lập được quy định tất yếu về sự thay đổi các mặt đang tác động, làm mâu thuẫn phát triển.
Khi bắt đầu xuất hiện thì mâu thuẫn chỉ là một sự khác nhau cơ bản. Tuy nhiên theo khuynh hướng trái ngược nhau thì sự khác nhau này càng lớn lên và rộng dẫn ra đến khi nào trở thành đối lập.
Khi hai mặt đối lập có sự xung đột gay gắt, đủ điều kiện thì sẽ tự chuyển hóa lẫn nhau và từ đó mâu thuận được giải quyết. Nhờ sự giải quyết theo hướng này mà thể thống nhất mới sẽ thay thế thể thống nhất cũ hay sự vật mới thay cho sự vật cũ bị mất đi.
+ Sự phát triển là cuộc đấu tranh các mặt đối lập.
Ta đã thấy rằng khi có thống nhất của các mặt đối lập thì sẽ có đấu tranh, đấu tranh và thống nhất các mặt đối lập thì không thể tách rời khỏi nhau đối với mâu thuẫn biện chứng.
Sự vận động, phát triển là sự thống nhất trong tính ổn định và tính thay đổi, đấu tranh và thống nhất các mặt đối lập quy định về tính thay đổi và tính ổn định sự vật. Do đó, mâu thuẫn là nguồn gốc của phát triển và vận động.
– Phân loại mâu thuẫn
+ Nếu dựa vào quan hệ của sự vật được xem xét, mâu thuẫn sẽ được phân loại thành mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài.
+ Dựa vào ý nghĩa sự tồn tại, phát triển toàn bộ sự vật thì mâu thuẫn được chia làm mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản.
+ Dựa vào vai trò mâu thuẫn của sự tồn tại, phát triển sự vật ở 1 giai đoạn nhất định thì mâu thuẫn phân loại là mâu thuẫn chủ yếu, mâu thuẫn thứ yếu.
+ Dựa vào tính chất của quan hệ lợi ích, mâu thuẫn chia làm mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng.
Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật mâu thuẫn
– Để nhận thức được ban chất của sự vật hoặc tìm ra phương hướng, giải pháp cho hoạt động thực tiễn cần phải nghiên cứu mâu thuẫn sự vật.
– Việc nghiên cứu quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập hay quy luật mâu thuẫn có ý nghĩa quan trọng đối với nhận thực, hoạt động thực tiễn.
Bởi mâu thuận là động lực và cùng là nguồn gốc của sự vận động, phát triển, có tính khách quan phổ biến.
Ví dụ về mâu thuẫn
Ví dụ: Trong hoạt động bài tiết thì con người có hai hoạt động đối lập nhau: hoạt động ăn, hoạt động bài tiết. Mặc dù chúng đối lập nhau nhưng lại không thể tách rời nhau và phụ thuộc vào nhau, từ đó cho thất hai hoạt động này có sự thống nhất với nhau.
Trên đây là toàn bộ nội dung liên quan đến thuyết trình về quy luật mâu thuẫn, ý nghĩa của phương pháp luận quy luật mâu thuẫn.