Bài tập của chúng ta như sau:

Cho mạch điện gồm: nguồn điện 1 pin, 1 khóa K đóng điều khiển chung toàn mạch, 1 ampe kế A đo cường độ dòng điện chạy trong mạch chính, 2 đèn \(Đ_{1}\) và \(Đ_{2}\) mắc song song với nhau, 1 ampe kế \(A_{1}\) đo cường độ dòng điện của \(Đ_{1}\).

a. Vẽ sơ đồ mạch điện và vẽ chiều dòng điện.
b. Biết ampe kế A chỉ \(I\) = 0.5 A, ampe kế \(A_{1}\) chỉ \(I_{1}\) = 0.2 A. Hỏi cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{2}\) bằng bao nhiêu ampe.

Chúng ta sẽ giải quyết từng phần một.

Phần a. Vẽ sơ đồ mạch điện và vẽ chiều dòng điện.

Trước hết, chúng ta cần xác định các thành phần của mạch điện:
– Nguồn điện: 1 pin.
– Công tắc K: đóng, điều khiển chung toàn mạch.
– Ampe kế A: đo cường độ dòng điện mạch chính.
– Đèn \(Đ_{1}\) và \(Đ_{2}\): mắc song song.
– Ampe kế \(A_{1}\): đo cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{1}\).

Bây giờ, chúng ta sẽ tiến hành vẽ sơ đồ mạch điện.
1. Vẽ nguồn điện: Ta biểu diễn nguồn điện bằng 2 vạch ngắn, dài song song, vạch dài hơn là cực dương (+), vạch ngắn hơn là cực âm (-).
2. Vẽ công tắc K: Công tắc K là khóa đóng, ta vẽ ký hiệu của khóa K đang đóng.
3. Vẽ ampe kế A: Ampe kế dùng để đo cường độ dòng điện, ta vẽ ký hiệu hình tròn có chữ A bên trong. Ampe kế A đo cường độ dòng điện mạch chính, nên nó sẽ được mắc nối tiếp với toàn mạch.
4. Vẽ hai đèn \(Đ_{1}\) và \(Đ_{2}\): Đèn được biểu diễn bằng ký hiệu hình tròn có chữ X bên trong. Vì hai đèn này mắc song song, nên chúng ta sẽ vẽ hai nhánh riêng biệt cho mỗi đèn, và hai nhánh này sẽ được nối vào hai điểm chung.
5. Vẽ ampe kế \(A_{1}\): Ampe kế \(A_{1}\) đo cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{1}\), nên nó sẽ được mắc nối tiếp với đèn \(Đ_{1}\).
6. Nối các thành phần lại với nhau:
– Nối cực dương của nguồn điện với một đầu của công tắc K.
– Nối đầu còn lại của công tắc K với ampe kế A.
– Từ ampe kế A, dòng điện sẽ tách ra hai nhánh.
– Nhánh thứ nhất: Nối với ampe kế \(A_{1}\), rồi nối tiếp với đèn \(Đ_{1}\).
– Nhánh thứ hai: Nối trực tiếp với đèn \(Đ_{2}\).
– Hai đầu còn lại của đèn \(Đ_{1}\) và \(Đ_{2}\) sẽ được nối chung với nhau.
– Đầu chung này sẽ được nối với cực âm của nguồn điện.

Sau khi vẽ sơ đồ mạch điện, chúng ta sẽ vẽ chiều dòng điện.
– Quy ước chiều dòng điện: Chiều của dòng điện được quy ước là chiều chạy từ cực dương (+) của nguồn điện, qua dây dẫn và các thiết bị điện, về cực âm (-) của nguồn điện.
– Chúng ta sẽ dùng mũi tên để biểu diễn chiều dòng điện trên sơ đồ mạch điện đã vẽ.
– Bắt đầu từ cực dương của nguồn điện, vẽ một mũi tên chỉ chiều đi qua công tắc K, rồi đến ampe kế A.
– Tại điểm rẽ nhánh, vẽ mũi tên đi vào ampe kế \(A_{1}\) và đèn \(Đ_{1}\) (trên nhánh thứ nhất).
– Vẽ mũi tên đi vào đèn \(Đ_{2}\) (trên nhánh thứ hai).
– Tại điểm nối chung của hai đèn, mũi tên sẽ đi tiếp về cực âm của nguồn điện.

(Lưu ý: Để vẽ sơ đồ mạch điện và chiều dòng điện, các em có thể tham khảo hình minh họa trong Sách giáo khoa Vật lý lớp 8, chương về Đoạn mạch song song).

Phần b. Tính cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{2}\).

Chúng ta đã biết:
– Cường độ dòng điện chạy trong mạch chính: \(I\) = 0.5 A.
– Cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{1}\): \(I_{1}\) = 0.2 A.

Mạch điện của chúng ta gồm hai đèn \(Đ_{1}\) và \(Đ_{2}\) mắc song song với nhau. Trong đoạn mạch song song, chúng ta có một định luật quan trọng về cường độ dòng điện.

Áp dụng định luật về cường độ dòng điện trong đoạn mạch song song:
Trong đoạn mạch song song, cường độ dòng điện chạy trong mạch chính bằng tổng cường độ dòng điện chạy qua các đoạn mạch rẽ.

Công thức của định luật này được biểu diễn như sau:
\[ I = I_{1} + I_{2} \]

Trong đó:
– \(I\) là cường độ dòng điện chạy trong mạch chính.
– \(I_{1}\) là cường độ dòng điện chạy qua đèn \(Đ_{1}\).
– \(I_{2}\) là cường độ dòng điện chạy qua đèn \(Đ_{2}\).

Chúng ta cần tìm cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{2}\), tức là tìm \(I_{2}\). Từ công thức trên, ta có thể biến đổi để tìm \(I_{2}\):
\[ I_{2} = I – I_{1} \]

Bây giờ, chúng ta thay số liệu đã cho vào công thức:
\(I_{2}\) = 0.5 A – 0.2 A
\(I_{2}\) = 0.3 A

Vậy, cường độ dòng điện qua đèn \(Đ_{2}\) bằng 0.3 ampe.

Qua bài tập này, các em đã ôn lại cách vẽ sơ đồ mạch điện và áp dụng định luật về cường độ dòng điện trong đoạn mạch song song. Cô hy vọng các em hiểu bài và làm tốt các bài tập tương tự. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúc các em học tốt!