Gọi tên của:
CH3OH, C2H5OH, C3H8OH, C4H9OH
CH3OH, C2H5OH, C3H8OH, C4H9OH
Chúng ta sẽ đi vào từng chất một nhé.
1. CH3OH
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon trong CH3OH chỉ có 1 nguyên tử cacbon.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 1 nguyên tử cacbon là metan.
Bước 3: Đổi đuôi “an” của ankan thành “ol” để tạo thành tên ancol.
Metan đổi thành metanol.
Vậy, tên gọi của CH3OH là: metanol.
2. C2H5OH
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon trong C2H5OH có 2 nguyên tử cacbon liên tiếp.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 2 nguyên tử cacbon là etan.
Bước 3: Đổi đuôi “an” của ankan thành “ol” để tạo thành tên ancol.
Etan đổi thành etan-1-ol. Tuy nhiên, trong trường hợp này nhóm -OH chỉ có thể gắn vào nguyên tử cacbon, và do mạch chỉ có 2 cacbon nên vị trí của nhóm -OH là không thay đổi. Do đó, người ta thường bỏ số vị trí để gọi tên cho gọn.
Vậy, tên gọi của C2H5OH là: etanol.
3. C3H7OH
Đối với C3H7OH, có hai đồng phân cấu tạo có thể xảy ra:
Trường hợp 1: Nhóm -OH gắn vào cacbon ở đầu mạch.
Cấu tạo: CH3-CH2-CH2-OH
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon chính có 3 nguyên tử cacbon.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 3 nguyên tử cacbon là propan.
Bước 3: Đánh số mạch cacbon.
Ta đánh số từ phía gần nhóm chức -OH hơn. Nhóm -OH gắn vào cacbon số 1.
CH3(3) – CH2(2) – CH2(1) – OH
Bước 4: Gọi tên ancol theo quy tắc IUPAC.
Tên ancol = Tên ankan ứng với mạch chính + số chỉ vị trí nhóm -OH + “ol”.
Propan + số 1 + ol = propan-1-ol.
Vậy, tên gọi của CH3-CH2-CH2-OH là: propan-1-ol.
Trường hợp 2: Nhóm -OH gắn vào cacbon ở giữa mạch.
Cấu tạo: CH3-CH(OH)-CH3
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon chính có 3 nguyên tử cacbon.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 3 nguyên tử cacbon là propan.
Bước 3: Đánh số mạch cacbon.
Ta đánh số từ phía gần nhóm chức -OH hơn. Nhóm -OH gắn vào cacbon số 2.
CH3(1) – CH(2)(OH) – CH3(3)
Bước 4: Gọi tên ancol theo quy tắc IUPAC.
Tên ancol = Tên ankan ứng với mạch chính + số chỉ vị trí nhóm -OH + “ol”.
Propan + số 2 + ol = propan-2-ol.
Vậy, tên gọi của CH3-CH(OH)-CH3 là: propan-2-ol.
4. C4H9OH
Đối với C4H9OH, có bốn đồng phân cấu tạo có thể xảy ra:
Trường hợp 1: Nhóm -OH gắn vào cacbon ở đầu mạch, mạch thẳng.
Cấu tạo: CH3-CH2-CH2-CH2-OH
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon chính có 4 nguyên tử cacbon.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 4 nguyên tử cacbon là butan.
Bước 3: Đánh số mạch cacbon.
Nhóm -OH gắn vào cacbon số 1.
CH3(4) – CH2(3) – CH2(2) – CH2(1) – OH
Bước 4: Gọi tên ancol theo quy tắc IUPAC.
Butan + số 1 + ol = butan-1-ol.
Vậy, tên gọi của CH3-CH2-CH2-CH2-OH là: butan-1-ol.
Trường hợp 2: Nhóm -OH gắn vào cacbon ở vị trí số 2, mạch thẳng.
Cấu tạo: CH3-CH(OH)-CH2-CH3
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon chính có 4 nguyên tử cacbon.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 4 nguyên tử cacbon là butan.
Bước 3: Đánh số mạch cacbon.
Nhóm -OH gắn vào cacbon số 2.
CH3(1) – CH(2)(OH) – CH2(3) – CH3(4)
Bước 4: Gọi tên ancol theo quy tắc IUPAC.
Butan + số 2 + ol = butan-2-ol.
Vậy, tên gọi của CH3-CH(OH)-CH2-CH3 là: butan-2-ol.
Trường hợp 3: Nhóm -OH gắn vào cacbon của mạch nhánh.
Cấu tạo: CH3-CH(CH3)-CH2-OH
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon chính có 3 nguyên tử cacbon (mạch có nhóm -OH được ưu tiên).
CH3 – CH(CH3) – CH2 – OH
(mạch chính: 3C)
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 3 nguyên tử cacbon là propan.
Bước 3: Đánh số mạch cacbon.
Nhóm -OH gắn vào cacbon số 1. Nhánh metyl gắn vào cacbon số 2.
CH3(3) – CH(2)(CH3) – CH2(1) – OH
Bước 4: Gọi tên ancol theo quy tắc IUPAC.
Tên nhánh + vị trí nhánh + tên ancol tương ứng với mạch chính.
Nhánh metyl ở vị trí 2. Mạch chính 3C có nhóm -OH ở vị trí 1 là propan-1-ol.
Vậy, tên gọi là: 2-metylpropan-1-ol.
Vậy, tên gọi của CH3-CH(CH3)-CH2-OH là: 2-metylpropan-1-ol.
Trường hợp 4: Nhóm -OH gắn vào cacbon bậc ba.
Cấu tạo: CH3-C(OH)(CH3)-CH3
Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.
Mạch cacbon chính có 3 nguyên tử cacbon.
Bước 2: Gọi tên theo ankan tương ứng.
Ankan có 3 nguyên tử cacbon là propan.
Bước 3: Đánh số mạch cacbon.
Nhóm -OH gắn vào cacbon số 2. Hai nhóm metyl gắn vào cacbon số 2.
CH3(1) – C(2)(OH)(CH3) – CH3(3)
Bước 4: Gọi tên ancol theo quy tắc IUPAC.
Tên nhánh + vị trí nhánh + tên ancol tương ứng với mạch chính.
Hai nhánh metyl ở vị trí 2. Mạch chính 3C có nhóm -OH ở vị trí 2 là propan-2-ol.
Để phân biệt với propan-2-ol ở trường hợp 2 của C3H7OH, ta cần gọi tên các nhánh.
Tên gọi là: 2-metylpropan-2-ol.
Vậy, tên gọi của CH3-C(OH)(CH3)-CH3 là: 2-metylpropan-2-ol.
Các em đã nắm vững cách gọi tên các ancol này chưa? Hãy xem lại và thực hành thêm nhiều bài tập nữa nhé.
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
CH3OH: metanol
C2H5OH: etanol
C3H8OH: C-C-C-OH: propan-1-ol
C-C(OH)-C : propan-2-ol
C4H9OH: C-C-C-C-OH: but-1-ol
C-C-C(OH)-C: but-2-ol
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
CH3OH: ancol metylic
C2H5OO: ancol etylic
C3H7OH: ancol propilic
C4H9OH: ancol butalic