Chào các em học sinh yêu quý của cô! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau khám phá những kiến thức thú vị về hoàn cảnh sáng tác của hai văn bản văn học rất hay trong chương trình Ngữ Văn lớp 7.

Trước hết, chúng ta sẽ tìm hiểu về văn bản “Ca Huế trên sông Hương”.

Bước 1: Tìm hiểu về văn bản “Ca Huế trên sông Hương”

Các em hãy mở sách giáo khoa trang 57. Cô sẽ cùng các em phân tích từng yếu tố để hiểu rõ hoàn cảnh ra đời của bài tùy bút này.

1. Tác giả:

* Văn bản “Ca Huế trên sông Hương” là của tác giả Hà Ánh Minh.
* Các em còn nhớ gì về tác giả Hà Ánh Minh không? Cô ấy là một nhà văn chuyên viết về đề tài quê hương, đất nước, con người Việt Nam.

2. Thể loại:

* “Ca Huế trên sông Hương” thuộc thể loại tùy bút.
* Tùy bút là gì? Là một dạng văn xuôi giàu chất trữ tình, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của tác giả trước một đề tài, sự kiện, hay cảnh vật nào đó.

3. Bối cảnh lịch sử – xã hội

* Văn bản được viết trong thời kỳ đất nước ta đang trên đà đổi mới và phát triển.
* Đây là giai đoạn mà con người ngày càng quan tâm hơn đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
* Sông Hương, Huế với những nét đẹp cổ kính, trầm mặc, và đặc biệt là làn điệu ca Huế độc đáo, đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ.

4. Hoàn cảnh sáng tác cụ thể của bài văn

* Bài tùy bút này ra đời khi tác giả đến thăm Huế và có dịp trải nghiệm vẻ đẹp của sông Hương về đêm, lắng nghe làn điệu ca Huế.
* Tác giả đã bị cuốn hút bởi vẻ đẹp mê hồn của sông Hương, sự thanh tao, quyến rũ của ca Huế, và cảm nhận sâu sắc giá trị văn hóa tinh thần mà loại hình nghệ thuật này mang lại.
* Bài viết là lời bộc bạch, ghi lại những ấn tượng, cảm xúc chân thành của tác giả trước một nét đẹp văn hóa đặc trưng của cố đô Huế.

Như vậy, có thể tóm tắt hoàn cảnh sáng tác của “Ca Huế trên sông Hương” là: Bài tùy bút ra đời trong bối cảnh đất nước đổi mới, khi tác giả Hà Ánh Minh đến thăm Huế và có trải nghiệm trực tiếp vẻ đẹp của sông Hương về đêm cùng với làn điệu ca Huế, từ đó bày tỏ tình yêu và sự trân trọng đối với di sản văn hóa này.

Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển sang văn bản thứ hai: “Ý nghĩa văn chương”.

Bước 2: Tìm hiểu về văn bản “Ý nghĩa văn chương”

Các em hãy mở sách giáo khoa trang 70.

1. Tác giả:

* Văn bản “Ý nghĩa văn chương” là của Hoài Thanh.
* Các em còn nhớ Hoài Thanh là ai không? Ông là một nhà phê bình văn học nổi tiếng của Việt Nam.

2. Thể loại:

* “Ý nghĩa văn chương” thuộc thể loại bài tiểu luận văn học.
* Tiểu luận văn học thường trình bày những suy nghĩ, quan điểm sâu sắc của tác giả về một vấn đề lý luận hoặc phê bình văn học.

3. Hoàn cảnh sáng tác cụ thể của bài văn

* Bài tiểu luận “Ý nghĩa văn chương” được trích từ tập “Thi nhân Việt Nam” (in lần đầu năm 1942).
* Tập “Thi nhân Việt Nam” là công trình của Hoài Thanh (viết chung với Hoài Chân).
* Bài tiểu luận này là phần lời nói đầu của tập sách.
* Hoàn cảnh ra đời của tập “Thi nhân Việt Nam” và bài tiểu luận “Ý nghĩa văn chương” gắn liền với giai đoạn văn học Thơ Mới (1932-1945). Đây là giai đoạn văn học có những chuyển biến mạnh mẽ, đặc biệt là sự xuất hiện của Thơ Mới với những khuynh hướng thẩm mỹ mới, hướng nội, cá nhân chủ nghĩa.
* Hoài Thanh viết bài tiểu luận này với mong muốn giới thiệu, định vị và khẳng định giá trị của Thơ Mới trong nền văn học Việt Nam. Ông muốn làm rõ vai trò, ý nghĩa của văn chương, đặc biệt là thơ ca, trong đời sống tinh thần con người.
* Bài viết thể hiện quan điểm nghệ thuật của Hoài Thanh về chức năng của văn chương: văn chương trước hết là để “cảm xúc”, “chiêm ngưỡng”, “khám phá”, “làm cho tươi đời”, “làm cho đẹp đời”, “làm cho tốt đời”.

Vậy, có thể tóm tắt hoàn cảnh sáng tác của “Ý nghĩa văn chương” là: Bài tiểu luận ra đời với tư cách là lời giới thiệu cho tập “Thi nhân Việt Nam” (1942), được viết trong bối cảnh văn học Thơ Mới đang phát triển mạnh mẽ. Tác giả Hoài Thanh muốn khẳng định vai trò và ý nghĩa của văn chương, đặc biệt là thơ ca, trong việc khám phá, bồi đắp đời sống tinh thần con người.

Các em thấy đấy, việc hiểu rõ hoàn cảnh sáng tác giúp chúng ta đọc hiểu văn bản sâu sắc hơn, cảm nhận được tâm tư, tình cảm và mục đích mà tác giả muốn gửi gắm.

Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em đã nắm vững kiến thức về hoàn cảnh sáng tác của hai văn bản này. Có em nào có câu hỏi gì không?