Chào các em học sinh yêu quý của cô! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một bài thơ rất hay và ý nghĩa trong chương trình Ngữ Văn lớp 8: bài “Thiên Trường Vãn Vọng”. Trước khi đi sâu vào phân tích nội dung, chúng ta cần hiểu rõ hoàn cảnh sáng tác của bài thơ này.

Các em hãy mở sách giáo khoa trang 55 nhé.

Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước để xác định hoàn cảnh sáng tác một cách chi tiết và khoa học nhất.

Bước 1: Xác định tác giả

Tác giả của bài “Thiên Trường Vãn Vọng” là ai? Các em nhìn vào phần giới thiệu tác giả ở đầu bài.

Đó chính là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

Bước 2: Xác định thời điểm sáng tác

Bây giờ, chúng ta sẽ tìm hiểu xem bài thơ được sáng tác vào thời gian nào.

Dựa vào thông tin trong sách giáo khoa, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn sáng tác bài thơ này khi ông đã về ẩn cư ở Vạn Kiếp (nay thuộc huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương).

Thời điểm cụ thể hơn, đó là vào những năm cuối đời của ông. Sau khi đã lập nên những chiến công hiển hách trong công cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (năm 1285) và lần thứ ba (năm 1288), ông lui về ở ẩn.

Bước 3: Xác định địa điểm sáng tác

Địa điểm mà Hưng Đạo Đại Vương sáng tác bài thơ này là ở Thiên Trường.

Vậy Thiên Trường là ở đâu? Sách giáo khoa cũng đã cung cấp thông tin cho chúng ta. Thiên Trường chính là Vạn Kiếp.

Như vậy, chúng ta có thể khẳng định: Bài thơ “Thiên Trường Vãn Vọng” được Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn sáng tác khi ông về ở ẩn tại Vạn Kiếp, thời điểm những năm cuối đời của ông.

Bước 4: Liên hệ với hoàn cảnh lịch sử và cuộc đời tác giả

Để hiểu sâu hơn, chúng ta cần liên hệ hoàn cảnh này với bối cảnh lịch sử và cuộc đời của Trần Quốc Tuấn.

Sau những năm tháng chiến tranh oanh liệt, khi đất nước đã yên bình, Hưng Đạo Đại Vương lui về quê nhà, sống một cuộc đời thanh nhàn, đạm bạc. Ông đã từng là vị tướng tài ba, là người lãnh đạo quân dân ta đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập của dân tộc.

Thế nhưng, khi về già, không còn trực tiếp tham gia vào triều chính hay quân sự, ông dành thời gian cho việc đọc sách, làm thơ, ngắm cảnh và suy ngẫm về cuộc đời.

Bài thơ “Thiên Trường Vãn Vọng” mang tên là “Buổi chiều ở Thiên Trường” cũng cho thấy rõ tâm trạng và không gian mà tác giả đang trải qua. “Vãn vọng” có nghĩa là ngắm nhìn cảnh vật lúc chiều tà.

Kết luận về hoàn cảnh sáng tác:

Từ những bước phân tích trên, chúng ta có thể chốt lại hoàn cảnh sáng tác của bài “Thiên Trường Vãn Vọng” như sau:

Bài thơ “Thiên Trường Vãn Vọng” của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn được sáng tác vào những năm cuối đời của ông, khi ông lui về ở ẩn tại Vạn Kiếp (còn gọi là Thiên Trường). Đây là khoảng thời gian sau khi ông đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc và muốn tìm về một cuộc sống bình yên, thanh thản.

Hiểu rõ hoàn cảnh sáng tác giúp chúng ta cảm nhận trọn vẹn hơn tâm tư, tình cảm, suy nghĩ của tác giả gửi gắm trong từng câu chữ của bài thơ.

Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ chuyển sang phần phân tích chi tiết nội dung của bài thơ nhé.