Chào các em, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một khái niệm rất quan trọng trong quang học, đó là “ảnh” và cách phân loại ảnh dựa trên khả năng hứng trên màn chắn. Các em hãy mở Sách giáo khoa Vật lý lớp 7 trang… (giáo viên sẽ chỉ vào trang cụ thể trong sách).

Chúng ta sẽ đi qua từng phần của câu hỏi.

Phần 1: Hứng là gì?

Trước hết, chúng ta cần hiểu “hứng” ở đây có nghĩa là gì trong ngữ cảnh quang học.

Khi ánh sáng đi qua một vật kính hoặc một hệ thống quang học nào đó, nó sẽ tạo ra một “ảnh” của vật. Cái ảnh này có thể được “hứng” lên một bề mặt nào đó, giống như chúng ta hứng nước vào một cái cốc vậy. Trong Vật lý, cái “cốc” đó chính là một “màn chắn”.

Vậy, “hứng” ở đây có nghĩa là: ảnh có thể được tạo ra và thu lại trên một bề mặt (màn chắn).

Bây giờ, chúng ta sẽ sang phần thứ hai.

Phần 2: Ảnh hứng được trên màn chắn là sao?

Các em hãy tưởng tượng khi các em chiếu đèn pin vào một bức tường. Ánh sáng từ đèn pin chiếu vào tường sẽ tạo ra một vệt sáng trên tường đó, đúng không nào? Cái vệt sáng đó chính là một ví dụ của ảnh hứng được trên màn chắn.

Trong các thí nghiệm với gương phẳng, khi chúng ta đặt một tờ giấy trắng phía sau gương, chúng ta không nhìn thấy ảnh của vật đâu cả. Nhưng với gương cầu hoặc thấu kính hội tụ, chúng ta có thể hứng được ảnh của vật lên một tờ giấy trắng đặt ở vị trí thích hợp.

Đặc điểm của ảnh hứng được trên màn chắn là:

* Nó là ảnh thật: Ảnh thật được tạo ra bởi sự hội tụ của các tia sáng. Điều này có nghĩa là các tia sáng sau khi đi qua thấu kính hoặc phản xạ từ gương cầu thực sự gặp nhau tại một điểm để tạo thành ảnh.
* Có thể thu được trên màn chắn: Vì ảnh thật là điểm hội tụ của các tia sáng, nên khi đặt một màn chắn tại vị trí đó, các tia sáng sẽ đập vào màn chắn và chúng ta sẽ nhìn thấy ảnh hiện lên trên màn chắn đó.

Các em có thể quan sát hình ảnh minh họa về thấu kính hội tụ tạo ảnh thật trong Sách giáo khoa trang… (giáo viên sẽ chỉ vào hình). Các em thấy tia sáng hội tụ tại một điểm và nếu đặt màn chắn ở đó, chúng ta sẽ thấy ảnh.

Phần 3: Ảnh không hứng được trên màn chắn là sao?

Ngược lại với ảnh hứng được, có những loại ảnh mà chúng ta không thể thu được trên một màn chắn nào cả.

Các em còn nhớ bài học về gương phẳng không? Khi các em soi gương phẳng, các em nhìn thấy ảnh của mình trong gương. Nhưng nếu các em đưa một tờ giấy trắng ra phía sau gương để “hứng” ảnh đó, các em sẽ không thấy gì cả.

Tại sao lại như vậy?

Đó là vì ảnh này không phải là điểm hội tụ thực sự của các tia sáng. Thay vào đó, nó được tạo ra bởi sự kéo dài về phía sau của các tia sáng phản xạ từ gương.

Đặc điểm của ảnh không hứng được trên màn chắn là:

* Nó là ảnh ảo: Ảnh ảo được tạo ra bởi sự phân kỳ của các tia sáng, và chúng ta tưởng tượng như chúng bắt nguồn từ một điểm nào đó phía sau thấu kính hoặc gương. Các tia sáng không thực sự hội tụ tại vị trí của ảnh ảo.
* Không thể thu được trên màn chắn: Vì các tia sáng không hội tụ tại đó, nên dù có đặt màn chắn ở vị trí ảnh ảo, chúng ta cũng không thể nhìn thấy ảnh hiện lên trên màn chắn. Chúng ta chỉ có thể nhìn thấy ảnh ảo khi chúng ta nhìn thẳng vào hệ thống quang học (như nhìn vào gương).

Các em có thể xem hình ảnh minh họa về ảnh ảo trong Sách giáo khoa trang… (giáo viên sẽ chỉ vào hình). Các em thấy các tia sáng bị phân kỳ và chúng ta tưởng tượng chúng gặp nhau ở phía sau.

Tóm lại:

* Ảnh hứng được trên màn chắn là ảnh thật, được tạo ra bởi sự hội tụ của các tia sáng và có thể thu được trên màn chắn.
* Ảnh không hứng được trên màn chắn là ảnh ảo, được tạo ra bởi sự phân kỳ của các tia sáng (hoặc sự kéo dài của các tia sáng phản xạ) và không thể thu được trên màn chắn.

Các em đã hiểu rõ chưa nào? Nếu có câu hỏi gì, các em cứ mạnh dạn hỏi nhé. Chúng ta sẽ tiếp tục với các bài tập vận dụng để củng cố kiến thức này.