Chào tất cả các em học sinh yêu quý! Hôm nay, cô sẽ cùng các em chữa một đề đọc hiểu rất hay và ý nghĩa, trích từ cuốn sách “Tất cả đều là chuyện nhỏ” của Richard Carlson. Đây là một đoạn trích giúp chúng ta suy nghĩ về cách ứng xử trong cuộc sống, đặc biệt là trong các mối quan hệ hàng ngày. Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu để rút ra những bài học quý giá nhé!

Trước khi đi vào giải từng câu hỏi, các em hãy lưu ý rằng, để làm tốt các bài tập đọc hiểu, chúng ta cần:

1. Đọc kĩ toàn bộ văn bản một lượt để nắm được nội dung chính, chủ đề của bài viết.
2. Đọc kĩ từng câu hỏi, gạch chân các từ khóa để xác định yêu cầu của đề bài.
3. Tìm ý trong văn bản hoặc dựa vào kiến thức nền của bản thân để trả lời.
4. Trình bày câu trả lời rõ ràng, mạch lạc, đúng trọng tâm.

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt giải quyết từng câu hỏi nhé!

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt của văn bản.

Hướng dẫn giải:

• Các em hãy nhớ lại kiến thức về các phương thức biểu đạt cơ bản đã học: Tự sự (kể chuyện), Miêu tả (tả cảnh, tả người), Biểu cảm (bày tỏ cảm xúc), Thuyết minh (giới thiệu, cung cấp thông tin), Nghị luận (trình bày quan điểm, lí lẽ, dẫn chứng để thuyết phục người đọc), Hành chính – công vụ (dùng trong văn bản hành chính).
• Đọc lại đoạn trích, các em sẽ thấy tác giả đang đưa ra một quan điểm (“Bạn không cần phải thắng bằng mọi giá”), sau đó phân tích các khía cạnh của quan điểm đó, đưa ra các lí lẽ (việc muốn luôn đúng gây tốn năng lượng, xao nhãng, khiến người khác bực bội) và cuối cùng là đưa ra lời khuyên.

Trả lời:

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

Giải thích: Văn bản trình bày một vấn đề (việc muốn luôn đúng so với hạnh phúc), đưa ra các lí lẽ và dẫn chứng để làm rõ quan điểm, thuyết phục người đọc thay đổi suy nghĩ và hành động. Các câu hỏi tu từ, các nhận định và lời khuyên đều hướng đến mục đích nghị luận.

Câu 2. Theo em việc bảo vệ quan điểm của mình và cho rằng người khác đã sai là đúng hay sai? (0,5 điểm)

Hướng dẫn giải:

• Với câu hỏi này, các em cần đọc kĩ đoạn thứ hai và thứ ba của văn bản. Tác giả đã trình bày rất rõ hậu quả của việc này.
• Hãy chú ý đến các cụm từ như “đẩy chúng ta vào thế sẵn sàng tranh cãi”, “tốn rất nhiều năng lượng”, “làm chúng ta xao nhãng”, “không thích bị người khác vạch ra sai lầm”, “chỉ nhận được phản ứng bực bội và bị lảng tránh”.

Trả lời:

Theo nội dung đoạn trích, việc bảo vệ quan điểm của mình và cho rằng người khác đã sai là sai hoặc không nên.

Giải thích: Đoạn văn đã chỉ ra rằng việc này không mang lại kết quả tích cực mà ngược lại, nó khiến chúng ta tốn năng lượng, xao nhãng khỏi cuộc sống, đồng thời gây ra sự bực bội, khó chịu và khiến người khác muốn lảng tránh chúng ta. Con người luôn mong muốn được lắng nghe và công nhận, chứ không phải bị “sửa lưng” hay bị cho là sai.

Câu 3. Xác định lời dẫn trực tiếp trong câu sau, chuyển thành lời dẫn gián tiếp: Một trong những câu hỏi quan trọng bạn có thể tự hỏi là: “Tôi muốn mình luôn luôn đúng hay tôi muốn được hạnh phúc?”.

Hướng dẫn giải:

• Xác định lời dẫn trực tiếp: Lời dẫn trực tiếp là phần nguyên văn lời nói hay ý nghĩ được đặt trong dấu ngoặc kép.
• Chuyển thành lời dẫn gián tiếp:
  • Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.
  • Thay đổi các đại từ nhân xưng cho phù hợp (ví dụ: “Tôi” thường chuyển thành “anh ấy/cô ấy/mình/người đó”).
  • Thay đổi các trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn (nếu có).
  • Thêm các từ nối như “rằng”, “là”, “liệu”, “có”… để câu văn trôi chảy và đúng ngữ pháp.
  • Giữ nguyên ý nghĩa của câu.

Trả lời:

• Lời dẫn trực tiếp: “Tôi muốn mình luôn luôn đúng hay tôi muốn được hạnh phúc?”
• Lời dẫn gián tiếp: Một trong những câu hỏi quan trọng bạn có thể tự hỏi là bạn muốn mình luôn luôn đúng hay bạn muốn được hạnh phúc.

(Hoặc các em có thể viết: Một trong những câu hỏi quan trọng bạn có thể tự hỏi là liệu mình muốn mình luôn luôn đúng hay mình muốn được hạnh phúc.)

Giải thích: Chúng ta đã bỏ dấu ngoặc kép và dấu hai chấm. Đại từ “Tôi” trong lời dẫn trực tiếp được chuyển thành “bạn” hoặc “mình” trong lời dẫn gián tiếp để phù hợp với chủ ngữ “bạn” ở vế trước (“bạn có thể tự hỏi là…”).

Câu 4. Em có đồng tình với quan điểm của tác giả cho rằng việc khẳng định mình luôn đúng và mình muốn được hạnh phúc thường không đi cùng nhau không? Vì sao? (1,0 điểm)

Hướng dẫn giải:

• Đây là một câu hỏi mở yêu cầu các em bày tỏ quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, các em cần đưa ra lập luận chặt chẽ, có cơ sở, đặc biệt là dựa trên nội dung của văn bản.
• Bước 1: Nêu rõ thái độ đồng tình hay không đồng tình. Với đoạn trích này, việc đồng tình với tác giả sẽ dễ dàng hơn để lập luận.
• Bước 2: Giải thích “Vì sao?”.
  • Dựa vào văn bản: Trích dẫn hoặc diễn giải các ý của tác giả về tác hại của việc muốn luôn đúng (tốn năng lượng, xao nhãng, gây bực bội, bị lảng tránh, không được lắng nghe, công nhận).
  • Mở rộng bằng lí lẽ và dẫn chứng cá nhân (nếu có): Các em có thể liên hệ đến trải nghiệm của bản thân hoặc những điều quan sát được trong cuộc sống. Hạnh phúc thực sự đến từ sự bình yên trong tâm hồn, sự hài hòa trong các mối quan hệ, khả năng chấp nhận và lắng nghe người khác, chứ không phải từ việc thắng thua trong tranh cãi.
• Bước 3: Khẳng định lại quan điểm.

Trả lời:

Em hoàn toàn đồng tình với quan điểm của tác giả rằng việc khẳng định mình luôn đúng và mình muốn được hạnh phúc thường không đi cùng nhau.

Giải thích:

• Thứ nhất, theo lập luận của tác giả: Việc luôn cố gắng chứng tỏ mình đúng đồng nghĩa với việc người khác sai, điều này thường đẩy chúng ta vào thế sẵn sàng tranh cãi. Sự tranh cãi không ngừng không chỉ làm tiêu hao rất nhiều năng lượng tinh thần, khiến đầu óc mệt mỏi mà còn làm chúng ta xao nhãng khỏi những điều tốt đẹp, bình yên trong cuộc sống. Hơn nữa, việc liên tục phản đối và “sửa lưng” người khác sẽ khiến họ cảm thấy bực bội, khó chịu và dần dần muốn lảng tránh chúng ta. Một khi các mối quan hệ trở nên căng thẳng, mất đi sự gần gũi, liệu chúng ta có còn cảm thấy hạnh phúc thực sự?
• Thứ hai, mở rộng từ trải nghiệm cá nhân và quan sát: Hạnh phúc đích thực thường đến từ sự bình an trong tâm hồn, sự kết nối và thấu hiểu lẫn nhau giữa con người. Khi chúng ta buông bỏ mong muốn phải luôn thắng, luôn đúng, chúng ta sẽ có không gian để lắng nghe, học hỏi và chấp nhận sự khác biệt của người khác. Điều đó giúp xây dựng những mối quan hệ bền chặt, chân thành và mang lại sự thanh thản, vui vẻ cho chính chúng ta. Ngược lại, nếu chúng ta cứ khăng khăng bảo vệ cái tôi, cố chấp cho rằng mình đúng, chúng ta sẽ thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng, bực dọc, thậm chí là cô độc vì không ai muốn gần gũi một người luôn thích chỉ trích và phủ nhận quan điểm của người khác. Vì vậy, hạnh phúc đòi hỏi sự buông bỏ một phần cái “tôi” cá nhân, chấp nhận sự không hoàn hảo và biết trân trọng những giá trị bình dị, yêu thương.

Tóm lại, để có được hạnh phúc, chúng ta cần học cách lắng nghe, thấu hiểu, và không đặt nặng việc phải “thắng” trong mọi cuộc tranh luận. Đôi khi, nhường một bước, chấp nhận một điều khác biệt lại chính là chìa khóa mở ra cánh cửa hạnh phúc và bình yên.

Các em thấy đấy, một đoạn trích ngắn nhưng lại chứa đựng rất nhiều bài học sâu sắc về cuộc sống và cách ứng xử. Hy vọng qua phần chữa bài này, các em không chỉ nắm vững kiến thức về Ngữ văn mà còn rút ra được những điều bổ ích cho bản thân mình. Chúc các em luôn học tốt và tìm thấy niềm vui trong học tập nhé!