Chúng ta bắt đầu với phần Đọc hiểu nhé!

I. ĐỌC HIỂU (3 điểm)

Câu 1. Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên?

Các em hãy quan sát kỹ văn bản, xem ngôn ngữ được sử dụng có đặc điểm gì nổi bật. Nó có thiên về biểu cảm, giàu hình ảnh, nhịp điệu không? Hay nó mang tính thông tin, khoa học, chính luận?

Dựa vào đặc điểm ngôn ngữ: giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, sử dụng các biện pháp tu từ (tương phản, ẩn dụ…), nhịp điệu thơ, cô đúc, gợi nhiều liên tưởng, chúng ta có thể xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản này là phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Câu 2. Trong văn bản tác giả đã chỉ ra ước mơ của những đối tượng nào?

Chúng ta sẽ lần lượt đi qua từng khổ thơ, từng hình ảnh để tìm ra các đối tượng được nhắc đến và ước mơ của họ.

* Khổ 1: “Anh hề nghèo khổ” ước mơ “thành triệu phú”.
* Khổ 2: “Người hát xẩm nhục nhằn” ước mơ “thức dậy giữa lâu đài rực rỡ”. “Thằng bé mồ côi lạnh giá” ước mơ “thấy trong tay chiếc bánh khổng lồ”. “Người tù” ước mơ “gặp bầy chim cánh trắng”, “kẻ u tối suốt đời cúi mặt” ước mơ “thảnh thơi đứng dưới mặt trời”.

Vậy, tác giả đã chỉ ra ước mơ của các đối tượng: anh hề, người hát xẩm, thằng bé mồ côi, người tù, kẻ u tối. Đó đều là những số phận có hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh trong cuộc sống.

Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ tương phản (đối lập) trong đoạn thơ sau:

Giấc mơ người hát xẩm nhục nhằn
Thức dậy giữa lâu đài rực rỡ
Thằng bé mồ côi lạnh giá
Thấy trong tay chiếc bánh khổng lồ

Trước hết, chúng ta cần nhận diện sự đối lập trong từng cặp câu.

* “Nhục nhằn” (hoàn cảnh thực tại, khổ sở, thiếu thốn) đối lập với “lâu đài rực rỡ” (ước mơ, sự giàu sang, sung túc).
* “Lạnh giá” (hoàn cảnh cô đơn, thiếu thốn tình thương và vật chất) đối lập với “chiếc bánh khổng lồ” (ước mơ, sự đủ đầy, ấm áp).

Bây giờ, chúng ta phân tích hiệu quả của sự đối lập này:

* Làm nổi bật giá trị của ước mơ: Chính sự đối lập gay gắt giữa thực tại tăm tối, bất hạnh với viễn cảnh tươi đẹp, sung túc trong mơ đã tôn vinh, làm sáng rõ ý nghĩa, vai trò quan trọng của ước mơ. Ước mơ giống như một liều thuốc tinh thần, một điểm tựa tinh thần giúp con người vượt qua những khắc nghiệt của cuộc sống.
* Khắc họa sâu sắc hơn hiện thực cuộc sống: Sự đối lập này càng tô đậm thêm nỗi bất hạnh, sự nhục nhằn, lạnh giá trong cuộc sống thực của những con người kém may mắn. Nó khiến người đọc cảm nhận rõ hơn sự cùng cực, thiếu thốn mà họ phải trải qua.
* Tạo sức lay động mạnh mẽ: Bằng cách vẽ ra sự tương phản rõ nét, tác giả đã khơi gợi trong lòng người đọc sự đồng cảm, xót thương đối với những phận đời kém may mắn, đồng thời cũng khích lệ, truyền cảm hứng về sức mạnh của niềm tin và khát vọng vươn lên.

Câu 4. Anh chị có đồng tình với quan điểm của tác giả trong đoạn thơ sau không?

Đời sống là bờ
Những giấc mơ là biển
Bờ không còn nếu chẳng có khơi xa.

Để trả lời câu hỏi này, trước hết chúng ta cần hiểu rõ ý nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ: “bờ”, “biển”, “khơi xa”.

* “Đời sống là bờ”: Cuộc sống thực tại, những gì chúng ta đang có, những giới hạn, những nền tảng ban đầu.
* “Những giấc mơ là biển”: Những khát vọng, hoài bão, những điều ta mong muốn vươn tới. Biển rộng lớn, bao la, đầy sức sống và tiềm năng.
* “Bờ không còn nếu chẳng có khơi xa”: Nếu không có những ước mơ (biển) để vươn tới, thì bờ (cuộc sống thực tại) sẽ trở nên đơn điệu, mất đi ý nghĩa, sự tồn tại của nó trở nên vô nghĩa. Khơi xa chính là động lực, mục tiêu để bờ tồn tại và có ý nghĩa.

Bây giờ, chúng ta đưa ra quan điểm đồng tình hay không đồng tình và giải thích. Với tư cách là một giáo viên, cô tin rằng chúng ta hoàn toàn có thể đồng tình với quan điểm này.

* Đồng tình.
* Giải thích: Quan điểm của tác giả rất sâu sắc và ý nghĩa.
* Cuộc sống thực tại (bờ) cần có những khát vọng, hoài bão (biển) để tồn tại và phát triển. Nếu chỉ chấp nhận hiện tại, không dám ước mơ, không dám vươn tới những điều lớn lao hơn, thì cuộc sống sẽ trở nên tẻ nhạt, vô vị, mất đi ý nghĩa. Chính những giấc mơ đã mang đến cho con người động lực để hành động, để phấn đấu, để khám phá và chinh phục.
* “Bờ không còn nếu chẳng có khơi xa” khẳng định vai trò không thể thiếu của ước mơ đối với ý nghĩa của cuộc sống. Ước mơ là nguồn năng lượng, là la bàn dẫn lối cho con người, giúp chúng ta không ngừng hoàn thiện bản thân và làm cho cuộc đời thêm phong phú, ý nghĩa. Thiếu vắng ước mơ, cuộc sống chỉ còn là sự tồn tại đơn thuần, thiếu sức sống và mục đích.

II. LÀM VĂN (7.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm). Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về cách thức để thực hiện ước mơ trong cuộc sống.

Để làm tốt câu hỏi này, chúng ta cần bám sát vào tinh thần của văn bản Đọc hiểu, đó là giá trị của ước mơ, sức mạnh của khát vọng, và những đối tượng đã được nhắc đến. Từ đó, rút ra những cách thức để biến ước mơ thành hiện thực.

Dàn ý chi tiết:

1. Mở đoạn:
* Nêu luận điểm chính: Để biến ước mơ thành hiện thực, con người cần có những phương pháp, cách thức cụ thể.
* Dẫn dắt từ ý nghĩa của ước mơ trong văn bản (khơi xa của biển đời sống).
2. Thân đoạn: Trình bày các cách thức thực hiện ước mơ.
* Cách 1: Xác định rõ ước mơ:
* Giải thích: Giống như xác định phương hướng trên biển, cần biết mình muốn đi đâu, muốn đạt được gì.
* Liên hệ văn bản: Các nhân vật trong văn bản đều có những ước mơ cụ thể (triệu phú, lâu đài, bánh khổng lồ…).
* Cách 2: Có niềm tin và khát vọng cháy bỏng:
* Giải thích: Niềm tin là sức mạnh nội tại, là động lực quan trọng giúp vượt qua khó khăn. Khát vọng là ngọn lửa thúc đẩy hành động.
* Liên hệ văn bản: Các nhân vật tuy nghèo khổ, nhục nhằn nhưng vẫn có ước mơ, thể hiện khát vọng sống.
* Cách 3: Hành động quyết liệt và kiên trì:
* Giải thích: Ước mơ không tự đến, mà cần có sự nỗ lực, từng bước thực hiện. Phải có kế hoạch, hành động cụ thể và không bỏ cuộc khi gặp thử thách.
* Liên hệ văn bản: “Trong hư ảo người sống phần thực nhất”, “Cái không thể nào tới được… Đã giục con người Vươn đến những điều đạt tới”. Điều này hàm ý sự hành động, nỗ lực.
* Cách 4: Học hỏi, trau dồi kiến thức và kỹ năng:
* Giải thích: Để vươn tới những điều lớn lao, cần có nền tảng kiến thức vững chắc và kỹ năng cần thiết.
* (Liên hệ ngầm với văn bản: các nhân vật muốn có sự thay đổi thì cần phải có sự chuẩn bị).
3. Kết đoạn:
* Khẳng định lại ý nghĩa của việc thực hiện ước mơ.
* Lời kêu gọi, động viên.

Đoạn văn tham khảo (khoảng 200 chữ):

Ước mơ là “khơi xa” làm nên ý nghĩa cho “bờ” cuộc sống. Tuy nhiên, để những khát vọng ấy không chỉ là những ảo ảnh phù phiếm, chúng ta cần có những cách thức cụ thể để hiện thực hóa chúng. Trước hết, điều cốt yếu là phải xác định rõ ràng ước mơ của mình là gì. Giống như người đi biển cần biết mình muốn cập bến nào, ta cần vạch ra mục tiêu cụ thể, dù nhỏ hay lớn. Kế đến, không gì quan trọng hơn là nuôi dưỡng một niềm tin mãnh liệt vào bản thân và khát vọng cháy bỏng. Niềm tin này sẽ là động lực để ta vượt qua mọi gian nan. Bên cạnh đó, ước mơ không thể tự bay đến mà cần có hành động quyết liệt và sự kiên trì không ngừng. Mỗi bước đi nhỏ, mỗi nỗ lực miệt mài sẽ dần đưa ta đến gần hơn với đích đến. Cuối cùng, việc không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức và kỹ năng là hành trang không thể thiếu để chinh phục những thử thách. Chắc chắn rằng, với sự chuẩn bị chu đáo và ý chí kiên cường, chúng ta hoàn toàn có thể biến những giấc mơ đẹp đẽ nhất thành hiện thực, làm cho cuộc đời thêm ý nghĩa và rực rỡ.

—
Các em thấy không, mỗi bài tập văn học đều chứa đựng những bài học quý giá. Cô hy vọng qua buổi học hôm nay, các em không chỉ hoàn thành tốt bài tập mà còn rút ra được những bài học ý nghĩa cho bản thân mình, đặc biệt là về sức mạnh và cách thực hiện ước mơ. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!