Chúng ta sẽ bắt đầu với phần Đọc – hiểu nhé!

—

I – ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)

Câu 1. Theo tác giả, suy nghĩ tích cực có tác dụng gì? (0,5 điểm)

Bước 1: Đọc kỹ lại văn bản, xác định những câu văn nói về tác dụng của suy nghĩ tích cực.
Chúng ta có thể tìm thấy những câu như: “Suy nghĩ tích cực dạy chúng ta cách hành động thay vì phản ứng; “hướng dẫn” cuộc đời ta thay vì để cho hành vi của người khác, những trải nghiệm quá khứ, hay hoàn cảnh hiện tại điều khiển tinh thần ta.” và “bằng cách tạo nên những suy nghĩ tích cực và lành mạnh, chúng ta đã kích hoạt tiềm năng tích cực của chính mình.”

Bước 2: Tổng hợp và diễn đạt lại những tác dụng đó một cách ngắn gọn, mạch lạc.
Trả lời: Theo tác giả, suy nghĩ tích cực có những tác dụng sau:
+ Dạy chúng ta cách hành động thay vì phản ứng.
+ Hướng dẫn cuộc đời ta thay vì để các yếu tố bên ngoài (hành vi người khác, trải nghiệm quá khứ, hoàn cảnh hiện tại) điều khiển tinh thần.
+ Kích hoạt tiềm năng tích cực của bản thân.

—

Câu 2. Chỉ ra phép tu từ và nêu tác dụng của nó trong câu văn sau: “Suy nghĩ của chúng ta cũng giống như những hạt giống, mỗi suy nghĩ sẽ đơm hoa kết trái để tạo ra một hương vị riêng biệt”.(0,75 điểm)

Bước 1: Đọc kỹ câu văn và xác định xem có sự so sánh nào không.
Ta thấy có cụm từ “giống như”, đây là dấu hiệu của phép so sánh.

Bước 2: Xác định yếu tố được so sánh và yếu tố dùng để so sánh.
“Suy nghĩ của chúng ta” (vế A) được so sánh với “những hạt giống” (vế B).

Bước 3: Gọi tên phép tu từ đã xác định.
Đây là phép so sánh.

Bước 4: Phân tích tác dụng của phép so sánh này.
Phép so sánh giúp làm cho khái niệm “suy nghĩ” trở nên cụ thể, dễ hình dung hơn. Hạt giống là khởi đầu cho một quá trình sinh trưởng, đơm hoa kết trái, mang lại những sản phẩm cụ thể. Tương tự, suy nghĩ cũng là khởi đầu, nó “đơm hoa kết trái” để tạo ra những hệ quả (hành động, cảm xúc, kết quả) mang “hương vị riêng biệt” (tích cực hoặc tiêu cực, tốt đẹp hoặc xấu xa). Điều này nhấn mạnh vai trò và sức ảnh hưởng của suy nghĩ.

Trả lời: Phép tu từ được sử dụng trong câu văn là phép so sánh.
Tác dụng: Phép so sánh “Suy nghĩ của chúng ta cũng giống như những hạt giống” đã giúp hình dung một cách cụ thể và sinh động về bản chất của suy nghĩ. Nó làm nổi bật vai trò khởi nguồn của suy nghĩ, giống như hạt giống là khởi đầu cho sự sinh trưởng, đơm hoa kết trái. Qua đó, tác giả nhấn mạnh rằng mỗi suy nghĩ đều có khả năng tạo ra những hệ quả, những “hương vị riêng biệt” cho cuộc sống của chúng ta, có thể là tích cực hoặc tiêu cực, tốt đẹp hoặc xấu xa.

—

Câu 3. Theo anh (chị), vì sao tác giả cho rằng: “Khi chúng ta hiểu và học cách kiểm soát những suy nghĩ của bản thân thì chúng ta sẽ trải nghiệm được sự bình an, niềm hạnh phúc và sự vững vàng trong tâm hồn.”( 0,75 điểm)

Bước 1: Đọc kỹ lại câu văn chứa nội dung cần giải thích và các câu văn liên quan trong đoạn trích.
Chúng ta cần xem xét mối liên hệ giữa “kiểm soát suy nghĩ” với “bình an, hạnh phúc, vững vàng tâm hồn”. Đoạn văn trước đó có nói: “Bạn nói những gì, bạn làm điều gì, cảm thấy như thế nào – tất cả đều có nguồn gốc từ trong tâm trí bạn, và bắt đầu chỉ bằng một ý nghĩ.” và “Suy nghĩ có thể là sự sáng tạo hay phá hủy, yêu thương hay thù hận, nâng đỡ hay vùi dập.”

Bước 2: Phân tích logic liên kết giữa việc kiểm soát suy nghĩ và trạng thái tâm hồn.
Nếu mọi hành động, lời nói, cảm xúc đều bắt nguồn từ suy nghĩ, thì việc kiểm soát suy nghĩ chính là kiểm soát nguồn gốc của những biểu hiện đó. Khi chúng ta kiểm soát được suy nghĩ, chúng ta có thể loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực, độc hại, những suy nghĩ gây ra căng thẳng, lo âu, giận dữ. Ngược lại, chúng ta có thể nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực, mang lại sự lạc quan, yêu đời. Điều này trực tiếp dẫn đến sự bình an, hạnh phúc và vững vàng trong tâm hồn.

Bước 3: Diễn đạt lại lý do một cách logic và rõ ràng.
Trả lời: Tác giả cho rằng khi chúng ta hiểu và học cách kiểm soát suy nghĩ của bản thân thì chúng ta sẽ trải nghiệm được sự bình an, niềm hạnh phúc và sự vững vàng trong tâm hồn, bởi vì:
+ Suy nghĩ là nguồn gốc của mọi hành động, lời nói và cảm xúc của con người.
+ Nếu chúng ta không kiểm soát được suy nghĩ, chúng sẽ dễ dàng bị cuốn theo những ý nghĩ tiêu cực, gây hại (như thù hận, phá hủy, vùi dập), dẫn đến những cảm xúc tiêu cực, bất ổn trong tâm hồn.
+ Ngược lại, khi chúng ta học cách kiểm soát, định hướng suy nghĩ theo chiều hướng tích cực, lành mạnh, chúng ta sẽ loại bỏ được những nguồn cơn gây căng thẳng, phiền muộn, thay vào đó nuôi dưỡng những suy nghĩ mang lại sự lạc quan, yêu thương, sáng tạo. Chính việc làm chủ nguồn gốc này sẽ giúp tâm hồn trở nên bình an, hạnh phúc và vững vàng hơn.

—

Câu 4. Anh (chị) có đồng ý với quan điểm “Suy nghĩ chính là hạt giống cho những hành động và cảm xúc”. Vì sao? (1,0 điểm)

Bước 1: Bày tỏ quan điểm cá nhân (đồng ý, không đồng ý hoặc đồng ý một phần).
Ở đây, chúng ta sẽ đi theo hướng đồng ý với quan điểm của tác giả vì tính hợp lý của nó.

Bước 2: Giải thích lý do cho quan điểm của mình, dựa vào hiểu biết cá nhân và nội dung văn bản.
Chúng ta có thể bám sát vào phép so sánh ở câu 2 và những lập luận trong đoạn văn.
+ Luận điểm 1: Suy nghĩ là khởi đầu. Giống như hạt giống, suy nghĩ là điểm khởi đầu cho mọi thứ tiếp theo. Trước khi hành động, chúng ta đều có một ý nghĩ. Trước khi cảm thấy buồn, vui, giận, chúng ta đều có những suy nghĩ dẫn đến cảm xúc đó.
+ Luận điểm 2: Suy nghĩ định hình hành động và cảm xúc. Suy nghĩ tích cực sẽ dẫn đến hành động mang tính xây dựng, tích cực và cảm xúc vui vẻ, lạc quan. Ngược lại, suy nghĩ tiêu cực sẽ dẫn đến hành động phá hoại, tiêu cực và cảm xúc tiêu cực, chán nản.
+ Luận điểm 3: Minh chứng thực tế. Chúng ta có thể đưa ra những ví dụ cụ thể trong cuộc sống:
* Ví dụ về suy nghĩ tích cực: Khi đối mặt với một bài kiểm tra khó, nếu suy nghĩ “Mình sẽ cố gắng hết sức” thì hành động sẽ là ôn bài chăm chỉ và cảm xúc sẽ là sự quyết tâm, không quá lo sợ.
* Ví dụ về suy nghĩ tiêu cực: Nếu suy nghĩ “Mình không thể làm được đâu” thì hành động có thể là bỏ cuộc hoặc làm qua loa, cảm xúc sẽ là sự thất vọng, chán nản.

Bước 3: Diễn đạt lý do một cách mạch lạc, có dẫn chứng.
Trả lời: Em hoàn toàn đồng ý với quan điểm “Suy nghĩ chính là hạt giống cho những hành động và cảm xúc”.
Lý do là bởi vì:
Thứ nhất, suy nghĩ là yếu tố nền tảng, là điểm khởi phát cho mọi biểu hiện của con người. Trước khi con người thực hiện một hành động nào đó, chắc chắn đã có một ý nghĩ nảy sinh trong đầu. Tương tự, cảm xúc của con người cũng thường là hệ quả trực tiếp của những suy nghĩ đang diễn ra. Nếu tâm trí ta tràn ngập những suy nghĩ tích cực, chúng sẽ nảy mầm và dẫn dắt ta hành động một cách sáng tạo, xây dựng, đồng thời nuôi dưỡng những cảm xúc lạc quan, yêu đời.
Thứ hai, suy nghĩ có khả năng định hình và tác động mạnh mẽ đến hành động và cảm xúc. Như văn bản đã chỉ ra, suy nghĩ có thể là “sự sáng tạo hay phá hủy, yêu thương hay thù hận”. Một suy nghĩ gieo mầm sự nghi ngờ có thể dẫn đến hành động thiếu tin tưởng và cảm xúc bất an. Ngược lại, một suy nghĩ về lòng biết ơn có thể thôi thúc ta thực hiện những hành động đẹp và mang lại cảm giác ấm áp, hạnh phúc.
Thứ ba, thực tế cuộc sống đã chứng minh điều này. Những người có suy nghĩ lạc quan, tích cực thường có xu hướng hành động quyết đoán, đối mặt với khó khăn bằng tinh thần cầu tiến và dễ dàng tìm thấy niềm vui, sự hài lòng trong cuộc sống. Ngược lại, những người thường xuyên suy nghĩ tiêu cực, bi quan dễ rơi vào trạng thái trì trệ, thiếu động lực và cảm thấy cuộc sống thật nặng nề. Do đó, việc gieo trồng và nuôi dưỡng những “hạt giống” suy nghĩ tốt đẹp chính là cách hiệu quả để xây dựng một cuộc đời ý nghĩa và tràn đầy hạnh phúc.

—

II – NLXH (2,0 điểm)

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của anh (chị) về tầm quan trọng của suy nghĩ tích cực trong cuộc sống.

Bước 1: Xác định yêu cầu của đề bài: Viết đoạn văn khoảng 200 chữ về tầm quan trọng của suy nghĩ tích cực trong cuộc sống.

Bước 2: Lập dàn ý cho đoạn văn (có thể gạch đầu dòng các ý chính).
– Mở đoạn: Giới thiệu về suy nghĩ tích cực và khẳng định tầm quan trọng của nó.
– Thân đoạn:
+ Suy nghĩ tích cực là gì (định nghĩa ngắn gọn hoặc liên hệ với văn bản).
+ Tầm quan trọng của suy nghĩ tích cực đối với bản thân:
– Giúp vượt qua khó khăn, thử thách.
– Nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất.
– Thúc đẩy hành động và sáng tạo.
– Mang lại niềm vui, hạnh phúc.
+ Suy nghĩ tích cực ảnh hưởng đến cộng đồng, xã hội như thế nào (nếu có thể).
– Kết đoạn: Khẳng định lại ý nghĩa của việc rèn luyện suy nghĩ tích cực.

Bước 3: Viết đoạn văn, chú ý ngôn ngữ diễn đạt, kết cấu và độ dài.
Lưu ý: Khi viết đoạn văn xã hội, chúng ta cần thể hiện quan điểm cá nhân một cách thuyết phục, có lập luận và dẫn chứng (có thể là ví dụ thực tế hoặc liên hệ với những điều đã học).

Trả lời:
Suy nghĩ tích cực không chỉ là một trạng thái tinh thần đơn thuần mà còn là một yếu tố then chốt định hình chất lượng cuộc sống của mỗi con người. Khi chúng ta giữ cho tâm trí mình luôn hướng về những điều tốt đẹp, chúng ta đang gieo những hạt giống của hy vọng, niềm vui và sự kiên cường. Trong bối cảnh cuộc sống đầy rẫy những biến động và thử thách, suy nghĩ tích cực đóng vai trò như một chiếc la bàn, giúp ta định hướng, không bị lạc lối bởi những khó khăn. Nó không phủ nhận sự tồn tại của vấn đề, mà thay vào đó, trang bị cho ta sức mạnh để tìm kiếm giải pháp, học hỏi từ sai lầm và trưởng thành hơn sau mỗi biến cố. Hơn nữa, một tâm trí lạc quan thường đi kèm với sức khỏe thể chất tốt hơn, giảm thiểu căng thẳng và tạo động lực mạnh mẽ để hành động, sáng tạo và theo đuổi mục tiêu. Việc nuôi dưỡng suy nghĩ tích cực không chỉ mang lại hạnh phúc cho bản thân mà còn lan tỏa năng lượng tích cực đến những người xung quanh, góp phần xây dựng một môi trường sống tích cực và đáng sống hơn. Vì vậy, rèn luyện và duy trì suy nghĩ tích cực là một hành trình quan trọng, cần được mỗi chúng ta chú trọng và thực hành mỗi ngày.

—

Các em thân mến, qua bài tập này, cô hy vọng các em đã hiểu sâu sắc hơn về sức mạnh to lớn của suy nghĩ. Hãy luôn là người làm chủ suy nghĩ của mình, để cuộc sống luôn tràn đầy ý nghĩa và hạnh phúc nhé!

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúc các em học tốt!