Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một văn bản rất hay và giàu cảm xúc về thành phố Đà Lạt mộng mơ, qua góc nhìn của nhà văn Chu Văn Sơn. Đây là một bài đọc hiểu thú vị, giúp chúng ta không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của Đà Lạt mà còn suy ngẫm về trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ những giá trị đó.

Bây giờ, chúng ta hãy cùng giải quyết từng yêu cầu một nhé!

***

I. ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)

Câu 1. Xác định ngôi kể trong văn bản trên.

Trả lời:

Ngôi kể trong văn bản trên là ngôi thứ nhất.

Biểu hiện: Người kể xưng “tôi” để trực tiếp bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ và quan điểm của mình về Đà Lạt. (Ví dụ: “Tôi đồ rằng…”, “Tôi đọc ra niềm lo âu…”)

Câu 2. Theo tác giả, Đà Lạt được tạo hóa “cất giấu” ở đâu và được ai “khua dậy” sau nhiều thế kỉ?

Trả lời:

Theo tác giả, Đà Lạt được tạo hóa “cất giấu”:

+ Ở trên cao nguyên Di Linh.

+ Được một người Pháp tốt bụng tên là Yersin “khua dậy” sau nhiều thế kỉ.

Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong câu văn: “thông cao nguyên cứ lặng thầm lọc nóng thành mát, đục thành trong, tục thành thanh, ổn ã thành êm ả, nhiệt đới thành ôn đới…”

Trả lời:

Biện pháp tu từ nhân hóa trong câu văn “thông cao nguyên cứ lặng thầm lọc nóng thành mát, đục thành trong, tục thành thanh, ổn ã thành êm ả, nhiệt đới thành ôn đới…” có những tác dụng sau:

+ Gợi hình, gợi cảm: Biện pháp nhân hóa khiến hình ảnh rừng thông trở nên sống động, gần gũi, có tâm hồn như con người, không chỉ là một yếu tố tự nhiên đơn thuần. Hình ảnh rừng thông được phú cho khả năng “lọc” như một bộ máy tinh vi, một người bảo vệ thầm lặng.

+ Nhấn mạnh vai trò và giá trị: Tô đậm vai trò to lớn, thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng của rừng thông trong việc kiến tạo và gìn giữ vẻ đẹp, sự trong lành, mát mẻ, thanh bình đặc trưng của Đà Lạt. Rừng thông như một “bộ lọc” diệu kì, biến những điều tiêu cực (nóng, đục, tục, ổn ã, nhiệt đới) thành những giá trị tích cực (mát, trong, thanh, êm ả, ôn đới), là yếu tố cốt lõi tạo nên bản sắc ôn đới của Đà Lạt giữa lòng xứ nhiệt đới.

+ Thể hiện tình cảm của tác giả: Qua đó, tác giả bày tỏ sự trân trọng, ngưỡng mộ và cả nỗi lo âu sâu sắc về việc bảo vệ những giá trị mà rừng thông mang lại cho Đà Lạt, coi rừng thông như một sinh mệnh có thể cảm nhận và chịu đựng những tác động từ bên ngoài.

Câu 4. Nhận xét về tình cảm của tác giả dành cho Đà Lạt qua văn bản trên.

Trả lời:

Qua văn bản, có thể thấy tác giả dành cho Đà Lạt một tình cảm sâu sắc, đa chiều và vô cùng mãnh liệt. Tình cảm ấy được thể hiện qua các khía cạnh sau:

+ Yêu mến, trân trọng, say mê: Tác giả nhìn Đà Lạt với con mắt của một người yêu cái đẹp, trân trọng sự độc đáo của nó (một “phần ôn đới” được “cất giấu” giữa lòng nhiệt đới). Ngôn ngữ giàu hình ảnh, cảm xúc khi miêu tả vẻ đẹp, sự trong lành, yên bình mà Đà Lạt mang lại (như “mùa thu” giữa mùa hạ, nơi “thau chua rửa mặn” tâm hồn, nơi “thông cao nguyên lọc nóng thành mát…”). Tác giả xem Đà Lạt như một món quà quý giá của tạo hóa và là nơi chốn lý tưởng cho tâm hồn con người.

+ Ngưỡng mộ và tự hào: Tác giả dường như ngưỡng mộ cách Đà Lạt tồn tại và phát triển, từ khởi nguồn được “tạo hóa cất giấu” đến khi được “khua dậy” và trở thành “nơi nghỉ dưỡng”, “một ôn đới gần” đầy sức hấp dẫn.

+ Lo âu, trăn trở: Tình cảm của tác giả không chỉ dừng lại ở sự yêu mến mà còn chứa đựng nỗi lo âu sâu sắc trước nguy cơ “xô bồ, hỗn tạp, nhiễu loạn, quay cuồng” từ cuộc sống hiện đại đang “lăm le đánh chiếm” vẻ đẹp yên bình của Đà Lạt. Nỗi lo này được nhân hóa qua hình ảnh “tiếng thở dài của rừng thông”, “những thoáng rùng mình kín đáo từ những đóa hoa” và “làn hương cà phê chợt ngừng, chợt ngơ ngẩn”. Điều này cho thấy sự đồng cảm sâu sắc của tác giả với số phận của Đà Lạt.

+ Khao khát bảo tồn: Từ nỗi lo âu đó, tác giả bày tỏ khao khát mãnh liệt muốn giữ gìn sự “yên hàn”, “bình yên” cho xứ sở này, thể hiện qua hình ảnh “ngàn thông vào thiền định trong một lễ cầu an mênh mông thầm nguyện”. Đó là ước mong về một Đà Lạt mãi trong trẻo, thanh bình như vốn có.

Tóm lại, tình cảm của tác giả dành cho Đà Lạt là sự kết hợp giữa lòng ngưỡng mộ, tình yêu sâu đậm và nỗi trăn trở, khao khát mãnh liệt trong việc bảo vệ, giữ gìn vẻ đẹp và giá trị độc đáo của thành phố này. Đó là tình yêu có ý thức, có trách nhiệm và đầy sự chiêm nghiệm.

Câu 5. Theo anh/chị, làm thế nào để giữ được những “chốn êm đềm yên ả” trước những “xô bồ, hỗn tạp, nhiễu loạn, quay cuồng” của cuộc sống hiện đại?

Trả lời:

Để giữ được những “chốn êm đềm yên ả” như Đà Lạt trước những “xô bồ, hỗn tạp, nhiễu loạn, quay cuồng” của cuộc sống hiện đại, theo tôi, cần có sự phối hợp đa chiều từ nhiều cấp độ, từ chính sách vĩ mô đến ý thức của mỗi cá nhân. Cụ thể:

1. Từ phía chính quyền và quy hoạch:

+ Quy hoạch phát triển bền vững: Cần có quy hoạch chặt chẽ, tầm nhìn dài hạn, ưu tiên bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, kiến trúc đặc trưng và bản sắc văn hóa địa phương. Hạn chế xây dựng ồ ạt, phá vỡ không gian xanh, hồ nước, rừng thông và cấu trúc đô thị cổ kính.

+ Chính sách quản lý du lịch: Áp dụng mô hình du lịch bền vững, khuyến khích du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm có trách nhiệm, hạn chế các loại hình du lịch gây áp lực lớn lên môi trường và cộng đồng (như du lịch quá tải, du lịch rác thải). Có các quy định về số lượng du khách, quản lý rác thải, kiểm soát ô nhiễm (tiếng ồn, không khí) và các hoạt động kinh doanh gây ảnh hưởng tiêu cực.

+ Bảo vệ môi trường và hệ sinh thái: Tăng cường các biện pháp bảo vệ rừng (đặc biệt là rừng thông), nguồn nước, không khí; chống biến đổi khí hậu; kiểm soát chặt chẽ các dự án phát triển có nguy cơ tác động xấu đến môi trường và cảnh quan.

+ Đầu tư vào hạ tầng xanh: Phát triển giao thông công cộng, khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, xây dựng các công trình thân thiện với môi trường.

2. Từ phía cộng đồng dân cư và doanh nghiệp:

+ Nâng cao ý thức cộng đồng: Tuyên truyền, giáo dục để người dân địa phương và du khách hiểu rõ giá trị của “chốn yên bình” và trách nhiệm trong việc giữ gìn nó. Mỗi người dân là một “người giữ rừng”, “người giữ phố”, góp phần xây dựng nếp sống văn minh, thân thiện.

+ Phát huy giá trị bản địa: Khuyến khích các mô hình kinh doanh, dịch vụ du lịch dựa trên các giá trị truyền thống, sản phẩm địa phương, nghệ thuật, văn hóa đặc trưng, tạo nên sự khác biệt và bền vững. Ưu tiên các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

+ Tham gia giám sát và phản biện: Cộng đồng cần được tạo điều kiện để tham gia vào quá trình quy hoạch, ra quyết định và giám sát các hoạt động phát triển, đảm bảo tiếng nói của họ được lắng nghe và tôn trọng.

3. Từ phía mỗi cá nhân:

+ Thay đổi tư duy và lối sống: Mỗi người cần có ý thức về “lối sống chậm”, biết trân trọng những giá trị giản dị, tinh tế; giảm bớt sự chạy theo những giá trị vật chất, xô bồ của cuộc sống hiện đại. Trân trọng thiên nhiên và môi trường xung quanh.

+ Du lịch có trách nhiệm: Khi đến thăm những nơi như Đà Lạt, du khách cần có ý thức bảo vệ môi trường (không xả rác, không hái hoa bẻ cành), tôn trọng văn hóa địa phương, không gây ồn ào, làm mất đi sự yên bình chung. Hạn chế sử dụng túi nhựa, ưu tiên sản phẩm tái chế.

+ Kết nối với thiên nhiên: Tăng cường sự gắn kết với thiên nhiên, hiểu được vai trò của thiên nhiên trong việc duy trì sự cân bằng và vẻ đẹp của cuộc sống, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ.

Chỉ khi có sự đồng lòng, chung tay của cả chính quyền, cộng đồng và mỗi cá nhân, với những hành động cụ thể và thiết thực, chúng ta mới có thể gìn giữ và bảo vệ được những “chốn êm đềm yên ả” khỏi guồng quay của cuộc sống hiện đại, để chúng mãi là “của để dành” cho các thế hệ mai sau.

***

Cô mong rằng phần giải bài này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về văn bản, đồng thời khơi gợi trong lòng các em tình yêu và ý thức bảo vệ những giá trị đẹp đẽ mà cuộc sống mang lại. Chúc các em học tốt!