Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục phần Đọc hiểu của bài thơ “Mẹ” của tác giả Trần Quốc Minh nhé. Đây là một bài thơ rất hay và xúc động về tình mẹ. Các em hãy đọc thật kĩ bài thơ và cùng cô phân tích từng câu hỏi để tìm ra đáp án chính xác nhất. Chúng ta bắt đầu nào!

I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Câu 1.
Đáp án đúng là B. Lục bát.
Giải thích: Các em hãy cùng cô đếm số tiếng (âm tiết) trong từng câu thơ nhé.
– Câu “Lặng rồi cả tiếng con ve”: có 6 tiếng.
– Câu “Con ve cũng mệt vì hè nắng oi”: có 8 tiếng.
– Câu “Nhà em vẫn tiếng ạ ời”: có 6 tiếng.
– Câu “Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru”: có 8 tiếng.
Cứ một câu 6 tiếng lại đến một câu 8 tiếng như vậy, đây chính là đặc điểm của thể thơ Lục bát, một thể thơ truyền thống của dân tộc ta. Vì vậy, đáp án B là chính xác.

Câu 2.
Đáp án đúng là C. Biểu cảm.
Giải thích: Phương thức biểu đạt chính là cách mà tác giả dùng để thể hiện nội dung chính của văn bản. Trong bài thơ này, dù có kể (tự sự) và tả (miêu tả) cảnh mẹ ru con ngủ, nhưng mục đích chính của tác giả là để bộc lộ tình yêu thương, lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với sự hi sinh, vất vả của mẹ. Do đó, phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm.

Câu 3.
Đáp án đúng là C. So sánh, nhân hóa.
Giải thích: Chúng ta hãy phân tích hai câu thơ này:
– “Những ngôi sao thức ngoài kia”: Ngôi sao vốn là vật vô tri, không biết “thức”. Tác giả dùng từ “thức” vốn chỉ hoạt động của con người để nói về ngôi sao. Đây chính là biện pháp tu từ nhân hóa.
– “Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con”: Tác giả đã đối chiếu sự “thức” của những ngôi sao với sự “thức” của mẹ qua từ so sánh “chẳng bằng”. Đây là phép so sánh không ngang bằng, nhằm nhấn mạnh sự hi sinh của mẹ còn lớn lao hơn cả trời đất, vũ trụ.
Vậy, tác giả đã sử dụng cả hai biện pháp tu từ so sánh và nhân hóa.

Câu 4.
Đáp án đúng là B. Tiếng ve, tiếng võng, tiếng ru à ời.
Giải thích: Đây là một câu hỏi nhận biết, các em chỉ cần tìm những chi tiết có trong bài thơ. Cô trò mình cùng rà soát nhé:
– “Lặng rồi cả tiếng con ve” -> có “tiếng ve”.
– “Nhà em vẫn tiếng ạ ời” -> có “tiếng ru à ời”.
– “Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru” -> có “tiếng võng” (từ “kẽo cà” là từ tượng thanh mô phỏng tiếng võng).
Đáp án B đã liệt kê đầy đủ cả ba âm thanh này.

Câu 5.
Đáp án đúng là A. Con ve, tiếng võng, ngọn gió.
Giải thích: Từ ghép là từ được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có nghĩa lại với nhau. Chúng ta cùng xem xét các từ trong đáp án A nhé:
– “Con ve”: được ghép từ tiếng “con” (chỉ loài vật) và tiếng “ve” (tên loài vật).
– “Tiếng võng”: được ghép từ tiếng “tiếng” (chỉ âm thanh) và tiếng “võng” (tên đồ vật).
– “Ngọn gió”: được ghép từ tiếng “ngọn” (chỉ một đơn vị của sự vật) và tiếng “gió”.
Các từ này đều là từ ghép. Còn các đáp án khác có chứa các từ không phải từ ghép như: “ạ ời” (từ láy), “kẽo cà” (từ láy tượng thanh), “lặng rồi” (cụm động từ), “ngoài kia” (cụm từ chỉ vị trí).

Câu 6.
Đáp án đúng là B. Nỗi vất vả cực nhọc của mẹ khi nuôi con và tình yêu vô bờ bến mẹ dành cho con.
Giải thích: Nội dung chính là ý nghĩa bao quát, sâu sắc nhất của bài thơ.
– Đáp án A và D chỉ nói về một vài chi tiết, hình ảnh nhỏ trong bài thơ, chưa đầy đủ.
– Đáp án C nói về việc bạn nhỏ giúp mẹ, điều này không được nhắc đến trong bài.
– Đáp án B đã khái quát được hai ý lớn của bài thơ: nỗi vất vả, hi sinh của mẹ (thức đêm, quạt cho con) và tình yêu thương vô hạn của mẹ dành cho con (“Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”). Đây chính là nội dung chính xác nhất.

Câu 7.
Đáp án đúng là A. Con ngủ ngon giấc.
Giải thích: Trong văn cảnh của bài thơ, mẹ vất vả ru con, quạt cho con ngủ giữa trưa hè oi ả là để mong con có một giấc ngủ ngon, sâu và không bị giật mình. Từ “tròn” ở đây có nghĩa là trọn vẹn, đầy đặn. “Giấc tròn” là cách nói hình ảnh để chỉ một giấc ngủ ngon, sâu và không bị gián đoạn.

Câu 8.
Đáp án đúng là D. Tình yêu thương, nỗi nhớ, lòng biết ơn, trân trọng đối với mẹ.
Giải thích: Các em hãy xem lại toàn bộ bài thơ. Tác giả viết về những hành động của mẹ với một giọng điệu trìu mến, đó là biểu hiện của “tình yêu thương”. Khi so sánh sự hi sinh của mẹ lớn hơn cả những ngôi sao và khẳng định “Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”, tác giả đã thể hiện “lòng biết ơn” và sự “trân trọng” vô cùng lớn lao. Giọng thơ như một lời tâm sự, kể lại kỉ niệm, ẩn chứa trong đó cả “nỗi nhớ”. Vì vậy, đáp án D là đáp án đầy đủ và bao quát nhất tất cả các cung bậc tình cảm mà tác giả muốn gửi gắm.

Các em làm bài rất tốt! Qua bài tập này, cô hi vọng các em không chỉ nắm vững các kiến thức về tiếng Việt và văn học mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về tình mẹ thiêng liêng. Hãy luôn yêu thương và biết ơn mẹ của mình các em nhé