I. Đọc –hiểu
Câu chuyện về bốn ngọn nến
Trong phòng tối, có bốn ngọn nến đang c…
Câu chuyện về bốn ngọn nến
Trong phòng tối, có bốn ngọn nến đang cháy. Xung quanh thật yên tĩnh, đến mức người ta có thể nghe thấy tiếng thì thầm của chúng.
Ngọn nến thứ nhất nói : Tôi là hiện thân của hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người.
Ngọn nến thứ hai lên tiếng : Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành. Hơn tất cả, mọi người đều phải cần đến tôi.
Đến lượt mình, ngọn nến thứ ba nói : Tôi là hiện thân của tình yêu. Tôi mới thực sự quan trọng. Hãy thử xem cuộc sống sẽ như thế nào nếu thiếu đi tình yêu?
Đột nhiên, cánh cửa chợt mở tung, một cậu bé chạy vào phòng. Một cơn gió ùa theo làm tắt cả ba ngọn nến. “Tại sao cả ba ngọn nến lại tắt ?” – cậu bé sửng sốt nói. Rồi cậu bé òa lên khóc.
Lúc này, ngọn nến thứ tư mới lên tiếng: Đừng lo lắng, cậu bé. Khi tôi vẫn còn cháy thì vẫn có thể thắp sáng lại cả ba ngọn nến kia. Bởi vì, tôi chính là niềm hy vọng.
Lau những giọt nước mắt còn đọng lại, cậu bé lần lượt thắp sáng lại những ngọn nến vừa tắt bằng ngọn lửa của niềm hy vọng. (Trích “Những bài học về cuộc sống”, NXB Thanh Niên, 2005)
a. Chỉ ra 2 biện pháp tu từ trong văn bản trên?
b. Em hiểu thế nào về lời thầm thì của ngọn nến thứ nhất: Tôi là hiện thân của hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi ? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người?
c. Em hiểu như thế nào về lời thì thầm của ngọn nến thứ hai: Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành. Hơn tất cả, mọi người đều phải cần đến tôi ?
d. Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản trên. Vì sao?
a. Chỉ ra 2 biện pháp tu từ trong văn bản trên?
Bước 1: Đọc kỹ lại văn bản, chú ý đến cách miêu tả các sự vật, hiện tượng.
Bước 2: Tìm những câu, những từ ngữ có dấu hiệu của các biện pháp tu từ thường gặp trong chương trình Ngữ Văn lớp 9 như: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, nói quá, nói giảm nói tránh, hoán dụ…
Bước 3: Xác định các biện pháp tu từ và giải thích ngắn gọn.
Trong văn bản này, cô thấy có hai biện pháp tu từ nổi bật:
* Nhân hóa: Các ngọn nến được gọi là “tôi”, có khả năng nói chuyện, suy nghĩ và thể hiện cảm xúc (“tiếng thì thầm của chúng”, “lên tiếng”, “òa lên khóc”, “lên tiếng”). Điều này giúp cho câu chuyện trở nên sinh động, gần gũi và dễ dàng truyền tải thông điệp hơn.
* Ẩn dụ: Các ngọn nến “hòa bình”, “trung thành”, “tình yêu” và “niềm hy vọng” là những khái niệm trừu tượng được biểu tượng hóa qua hình ảnh ngọn nến. Ngọn nến tượng trưng cho những giá trị tinh thần quan trọng trong cuộc sống con người.
b. Em hiểu thế nào về lời thầm thì của ngọn nến thứ nhất: Tôi là hiện thân của hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi ? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người?
Bước 1: Đọc kỹ lời nói của ngọn nến thứ nhất.
Bước 2: Phân tích ý nghĩa của từ “hòa bình” và vai trò của nó trong cuộc sống.
Bước 3: Diễn giải lời nói của ngọn nến dựa trên ý nghĩa đó.
Lời thầm thì của ngọn nến thứ nhất thể hiện sự tự nhận thức về giá trị của bản thân.
* “Tôi là hiện thân của hòa bình”: Ngọn nến này đại diện cho trạng thái bình yên, không có chiến tranh, xung đột, bất ổn.
* “Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi?”: Câu hỏi tu từ này nhấn mạnh sự cần thiết và tầm quan trọng của hòa bình. Nếu không có hòa bình, cuộc sống sẽ đầy rẫy đau khổ, mất mát, bất an.
* “Tôi thực sự quan trọng cho mọi người”: Khẳng định rằng hòa bình là một nhu cầu thiết yếu, mang lại sự ổn định và hạnh phúc cho tất cả mọi người.
Qua đó, ta hiểu rằng ngọn nến thứ nhất đang đề cao vai trò không thể thiếu của hòa bình đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người.
c. Em hiểu như thế nào về lời thì thầm của ngọn nến thứ hai: Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành. Hơn tất cả, mọi người đều phải cần đến tôi ?
Bước 1: Đọc kỹ lời nói của ngọn nến thứ hai.
Bước 2: Phân tích ý nghĩa của từ “lòng trung thành” và vai trò của nó trong các mối quan hệ.
Bước 3: Diễn giải lời nói của ngọn nến dựa trên ý nghĩa đó.
Lời thầm thì của ngọn nến thứ hai cũng thể hiện sự đề cao giá trị mà mình đại diện.
* “Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành”: Ngọn nến này đại diện cho sự thủy chung, son sắt, không thay đổi lòng dạ, giữ lời hứa.
* “Hơn tất cả, mọi người đều phải cần đến tôi”: Câu nói này khẳng định lòng trung thành là một phẩm chất cốt lõi, cần thiết trong mọi mối quan hệ: gia đình, bạn bè, tình yêu, công việc, quốc gia… Sự trung thành tạo nên sự gắn kết bền chặt, lòng tin cậy và sự vững vàng.
Ngọn nến thứ hai nhấn mạnh rằng lòng trung thành là nền tảng quan trọng để xây dựng và duy trì các mối quan hệ tốt đẹp, mang lại sự ổn định và tin cậy cho cuộc sống.
d. Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản trên. Vì sao?
Bước 1: Đọc lại toàn bộ câu chuyện, đặc biệt chú ý đến diễn biến cuối cùng và lời nói của ngọn nến thứ tư.
Bước 2: Xác định đâu là giá trị cốt lõi, điểm nhấn quan trọng nhất mà câu chuyện muốn truyền tải.
Bước 3: Diễn giải thông điệp đó một cách rõ ràng.
Bước 4: Giải thích lý do vì sao đó là thông điệp sâu sắc nhất, dựa trên nội dung và ý nghĩa của câu chuyện.
Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản này là: Dù trong hoàn cảnh khó khăn, mất mát, chúng ta cũng không được đánh mất niềm hy vọng, bởi vì niềm hy vọng chính là nguồn sức mạnh giúp chúng ta vượt qua tất cả và thắp sáng lại những điều tốt đẹp đã mất.
Vì những lý do sau:
* Diễn biến của câu chuyện: Ngay khi những giá trị quan trọng như Hòa bình, Trung thành, Tình yêu bị “tắt” bởi một tác động bên ngoài (cơn gió), tưởng chừng mọi thứ đã chấm dứt. Tuy nhiên, sự xuất hiện và vai trò của ngọn nến thứ tư – Niềm hy vọng – đã thay đổi tất cả.
* Lời nói của ngọn nến thứ tư: “Đừng lo lắng, cậu bé. Khi tôi vẫn còn cháy thì vẫn có thể thắp sáng lại cả ba ngọn nến kia. Bởi vì, tôi chính là niềm hy vọng.” Câu nói này khẳng định vai trò “cứu rỗi”, khả năng “thắp sáng lại” của niềm hy vọng. Nó cho thấy niềm hy vọng không chỉ là một cảm xúc đơn thuần mà còn là một sức mạnh cụ thể, có khả năng phục hồi và tái tạo.
* Hành động cuối cùng: Cậu bé “lần lượt thắp sáng lại những ngọn nến vừa tắt bằng ngọn lửa của niềm hy vọng”. Điều này minh chứng một cách sinh động cho sức mạnh của niềm hy vọng. Nó không chỉ giúp hồi sinh những giá trị đã mất mà còn mang đến cho cậu bé sự lạc quan, sức mạnh để tiếp tục.
* So sánh với các giá trị khác: Hòa bình, Trung thành, Tình yêu là những giá trị vô cùng quan trọng và cần thiết, nhưng khi chúng bị tổn thương hay mất đi, chính Niềm hy vọng là yếu tố giúp chúng ta có thể tìm lại và phục hồi chúng. Nếu không có niềm hy vọng, con người dễ rơi vào tuyệt vọng, buông xuôi.
Vì vậy, thông điệp về sức mạnh và vai trò tối quan trọng của niềm hy vọng trong cuộc sống, đặc biệt là khi đối mặt với nghịch cảnh, chính là thông điệp sâu sắc và ý nghĩa nhất mà câu chuyện muốn gửi gắm.
Cô hy vọng qua buổi học hôm nay, các em đã hiểu sâu sắc hơn về câu chuyện và rút ra cho mình những bài học quý giá. Hãy luôn giữ vững niềm tin và thắp sáng ngọn lửa hy vọng trong tim mình nhé!
\(a.\) \(-\) Biện pháp tu từ: Nhân hóa
\(→\) Bốn ngọn nến được nhân hóa có thể nói chuyện và có cách hiểu nghĩ như một con người.
\(-\) Biện pháp tu từ: Điệp từ
\(→\) Từ “Tôi là hiện thân…” được lặp lại
\(b.\) Lời thì thầm của ngọn nến thứ nhất là muốn nói :
\(-\) Hòa bình là không có chiến tranh chết chóc, mọi người gắn bó với nhau cùng giúp đỡ nhau phát triển vì sự phồn vinh hạnh phúc của nhân loại. Và cũng chính những điều đó lại mang đến cho con người hạnh phúc trong cuộc sống.Mỗi ngày đều sống trong tình yêu cảm nhận được sự cảm thông yêu thương.Từ đó cũng đã tạo cảm giác đáng sống, vui vẻ, hòa nhã, mong chờ cuộc sống vào mỗi ngày thậm trí là học tập lao động công hiến cho cuộc sống ngày một phát triển.Thấy được tác dụng của hòa bình thì ta nhận ra rằng nếu không có hòa bình con người phải sống trong đau thương, căm hận, đói nghèo, bệnh tật, chia li chết chóc không tình thương lạnh lẽ vô cùng và chẳng còn muốn sống.
\(→\) Thiếu đi ngọn nến thứ nhất là thiếu đi hòa bình vậy nên ngọn nến ấy mới cho rằng mình là quan trọng nhất.
\(c.\) Lời thì thầm của ngọn nến thứ nhất là muốn nói :
\(-\) Trung thành là lối sống trước sau như một, một lòng một dạ, giữ trọn niềm tin và tình cảm gắn bó không thay đổi trước bất kì hoàn cảnh nào trong quan hệ giữa người với người. Trung thành là phẩm chất cần có ở tất cả mọi người bởi đó là lối sống một lòng một dạ, giữ trọn niềm tin và tình cảm gắn bó không thay đổi trước bất kì hoàn cảnh nào trong quan hệ giữa người với người.Nhờ lòng trung thành mà con người sẽ có sự tín nghiệm tin tưởng lẫn nhau,có những mối quan hệ tốt đẹp bền vững và những thành công đáng có.
\(→\) Thiếu đi ngọn nến thứ nhất là thiếu đi lòng trung thành.Cho nên ngọn nến ấy mới cho rằng mọi người đều phải cần đến nó.
\(d.\) Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản trên là về niềm hy vọng trong cuộc sống.
\(⇒\) Vì dù có ở một hoàn cảnh khó khăn hay không hòa bình,không trung thành, không tình yêu thì niềm hy vọng sẽ cứu rỗi tất cả.Ta có thất vọng vì không có hòa bình,con người phải sống trong đau thương, căm hận, đói nghèo, bệnh tật, chia li chết chóc không tình thương lạnh lẽ vô cùng và chẳng còn muốn sống.Thất vọng vì không có sự tin tưởng hay sự trung thành một lòng một dạ.Vì một thế giới chẳng có tình yêu nhạt nhẽo u sầu buồn bã vô cùng.Nhưng chỉ cần ta chấp ta hy vọng rằng ” Mai thôi ta sẽ có lại hòa bình, có lại tình yêu , có lại tin tưởng và trung thành.” Thì ta sẽ có động lực gây dựng lại một nhân loại tốt đẹp có hòa bình có trung thành có tình yêu có tất cả. Một cá nhân tích cực rồi sẽ đến hai đến ba rồi ngày một nhiều thành một xã hội tích cực. Như vậy, hy vọng là cứu tinh là khởi nguồn cho tất cả.Chỉ khi ta đặt niềm hy vọng vào một điều gì đó nhất định ta sẽ đạt được mong muốn.