I/ ĐỌC – HIỂU
Đọc VB sau và trả lời các câu hỏi dưới đây :
(1). Đỉnh núi cao khô…
Đọc VB sau và trả lời các câu hỏi dưới đây :
(1). Đỉnh núi cao không dành cho những người hèn nhát và lười vận động, đỉnh tri thức không có chỗ cho kẻ chỉ rong chơi. Nếu không có sự miệt mài, tìm tòi khám phá và dốc lòng cho những đam mê thì làm sao có một Edison vĩ đại và bóng đèn chiếu sáng hôm nay. Đi đến tận cùng đam mê là điều không dễ, vì có lúc tuổi trẻ nóng vội, khao khát nhanh chóng thành công nên vội vàng đốt cháy giai đoạn khiến những dự định trở thành dang dở. Giữ được lửa nhiệt huyết trong tâm hồn và kiên trì trong ý nghĩ đúng là điều rất quan trọng. Nếu cháy bùng lên rồi vụt tắt thì đó chỉ là một ánh sao băng giữa thiên hà vô tận.
(2). Đừng sợ! Nỗi sợ hãi sẽ giết chết mọi manh nha của bao ý nghĩ táo bạo, và sợ hãi sẽ là ngục tù của trí tuệ. Khi cái đầu vẫn bị đóng khung trong giới hạn thì ý tưởng có chăng cũng chỉ dừng lại những cái đã có rồi. Tự do chỉ có được khi nắm được và dự báo được quy luật, ý tưởng tốt đẹp phải được nảy mầm từ những khát khao chính đáng, mọi mơ hồ cùng lắm là ánh trăng suông. Nếu mải miết trên đất liền và lo cuồng phong, bão tố thì làm sao Chiristopher Columbus có cuộc phiêu lưu để tìm ra châu Mĩ bao la?
(3). Đất mãi mãi là đất, rừng mãi mãi là rừng, biển cả bao la vẫn quanh năm sóng vỗ, phố xá vẫn quen từng bước chân về. Ta nghĩ gì và làm gì trên đất, ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi, ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn? Vẫn là đất, vẫn là rừng, vẫn là biển cả, vẫn là phố xưa nhưng no ấm đủ đầy? Phải làm sao? Các bạn hãy dành nhiều thời gian để nghĩ về điều đó và ra tay vì năm tháng chẳng đợi chờ, tuổi xuân trôi qua nhanh lắm.
(Trích Những lời chia sẻ, Nguyễn Văn Minh,
NXB Đại học Sư phạm, 2023, tr.239-240)
Câu 2. : Xét về cấu tạo, câu văn sau : “Ta nghĩ gì và làm gì trên đất, ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi, ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn?” thuộc kiểu câu ghép nào ? Xác định phương tiện nối các vế trong câu ghép.
Câu 3. Em hãy xác định bằng chứng có trong đoạn (2) và nêu tác dụng.
Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, thầy/cô rất vui được cùng các em khám phá vẻ đẹp và ý nghĩa sâu sắc của đoạn trích “Những lời chia sẻ” này. Đây là một bài học rất hay, không chỉ giúp chúng ta trau dồi kiến thức Ngữ văn mà còn hun đúc thêm những giá trị sống tích cực.
Chúng ta hãy cùng nhau giải quyết hai câu hỏi mà đề bài đưa ra nhé!
***
Câu 2: Xét về cấu tạo, câu văn sau : “Ta nghĩ gì và làm gì trên đất, ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi, ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn?” thuộc kiểu câu ghép nào ? Xác định phương tiện nối các vế trong câu ghép.
Để giải quyết câu hỏi này, các em cần nhớ lại kiến thức về câu ghép và các cách nối các vế câu ghép mà chúng ta đã học nhé.
Phân tích:
Câu văn “Ta nghĩ gì và làm gì trên đất, ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi, ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn?” có thể tách thành các vế câu độc lập như sau:
- Vế 1: Ta nghĩ gì và làm gì trên đất
- Vế 2: ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi
- Vế 3: ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn
Các em thấy đấy, ba vế câu này đều có chủ ngữ (ta) và vị ngữ (nghĩ gì, làm gì…) riêng, diễn đạt những ý tương đối trọn vẹn và được nối liền với nhau. Đặc biệt, giữa các vế câu này không có từ nối (quan hệ từ) rõ ràng như “và”, “nhưng”, “vì… nên…”, mà được nối trực tiếp bằng dấu câu.
Lời giải chi tiết:
- Kiểu câu ghép: Câu văn trên thuộc kiểu câu ghép nối trực tiếp bằng dấu câu (hay còn gọi là nối không dùng từ nối).
- Phương tiện nối các vế trong câu ghép: Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phẩy (,).
***
Câu 3: Em hãy xác định bằng chứng có trong đoạn (2) và nêu tác dụng.
Câu hỏi này yêu cầu các em không chỉ tìm ra ví dụ mà tác giả dùng để minh họa cho lập luận của mình, mà còn phải chỉ ra được mục đích, hiệu quả của ví dụ đó. Chúng ta hãy cùng đọc kĩ lại đoạn (2) nhé!
Phân tích:
Đoạn (2) bắt đầu bằng câu “Đừng sợ! Nỗi sợ hãi sẽ giết chết mọi manh nha của bao ý nghĩ táo bạo, và sợ hãi sẽ là ngục tù của trí tuệ.” và tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của việc vượt qua giới hạn bản thân, vươn tới tự do trong tư duy. Để làm rõ cho lập luận này, tác giả đã đưa ra một ví dụ cụ thể về một nhân vật lịch sử nổi tiếng.
Lời giải chi tiết:
- Bằng chứng có trong đoạn (2):
- Tác dụng của bằng chứng:
- Minh họa rõ ràng, cụ thể cho lập luận: Tác giả muốn khẳng định rằng nỗi sợ hãi (sợ cuồng phong, bão tố) sẽ cản trở con người đạt được những điều vĩ đại. Bằng chứng về Christopher Columbus – người đã dũng cảm vượt qua nỗi sợ hãi, mạo hiểm khám phá đại dương để tìm ra châu Mĩ – đã minh họa một cách hùng hồn cho ý tưởng này. Nó giúp người đọc dễ dàng hình dung và thấm thía hơn bài học về sự dũng cảm và tinh thần phiêu lưu.
- Tăng tính thuyết phục và khách quan: Columbus là một nhân vật lịch sử có thật, hành trình khám phá của ông là một sự kiện vĩ đại được cả thế giới biết đến. Việc sử dụng một bằng chứng lịch sử, có thật và nổi tiếng giúp lập luận của tác giả trở nên đáng tin cậy, thuyết phục hơn, không còn là những lời khuyên chung chung.
- Kích thích tư duy và truyền cảm hứng: Hình ảnh Columbus can đảm vượt trùng dương đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho người đọc. Nó khuyến khích chúng ta hãy học cách đối mặt với thử thách, đừng để nỗi sợ hãi kìm hãm những ước mơ, hoài bão lớn lao của bản thân. Từ đó, mỗi người có thể tự suy ngẫm về những giới hạn của chính mình và tìm cách vượt qua chúng.
Bằng chứng được tác giả sử dụng là chi tiết về cuộc đời và sự nghiệp của Chiristopher Columbus (Christopher Columbus): “Nếu mải miết trên đất liền và lo cuồng phong, bão tố thì làm sao Chiristopher Columbus có cuộc phiêu lưu để tìm ra châu Mĩ bao la?”
Việc dẫn chứng về Christopher Columbus có những tác dụng quan trọng sau:
***
Thầy/cô hi vọng qua phần giải đáp chi tiết này, các em đã nắm rõ hơn cách làm bài, đặc biệt là cách phân tích cấu tạo câu và tác dụng của các dẫn chứng trong văn bản. Hãy luôn chăm chỉ đọc, suy nghĩ và đặt câu hỏi nhé, vì đó chính là con đường để chúng ta chinh phục đỉnh cao tri thức!
Chúc các em học tốt!
\(#DAnh\)
Câu \(2.\)
\(-\) Phân tích cấu tạo ngữ pháp :
\(+\) \(CN_1\) : Ta.
\(+\) \(VN_1\) : nghĩ gì và làm gì trên đất.
\(+\) \(CN_2\) : ta.
\(+\) \(VN_2\) : nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi.
\(+\) \(CN_3\) : ta.
\(+\) \(VN_3\) : nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn.
\(→\) Các vế được nối với nhau trực tiếp bằng dấu phẩy \((,)\) và mang ý nghĩa bình đẳng nhằm bổ sung lẫn nhau.
\(⇒\) Thuộc kiểu câu ghép đẳng lập.
Câu \(3.\)
\(-\) Bằng chứng có trong đoạn \((2)\) là :
“Nếu mải miết trên đất liền và lo cuồng phong, bão tố thì làm sao Chiristopher Columbus có cuộc phiêu lưu để tìm ra châu Mĩ bao la? “
\(⇒\) Tác dụng của việc đưa ra bằng chứng đó :
\(+\) Làm rõ, làm sáng tỏ cho luận điểm của tác giả.
\(+\) Làm tăng sự tin tưởng và tính thuyết phục cho bài viết.
câu 2:
“Ta nghĩ gì và làm gì trên đất, ta nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi, ta nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn?”
phân tích câu nói:
CN1: ta
VN1: nghĩ gì và làm gì trên đất,
CN2:ta
VN2:nghĩ gì để rừng mãi xanh tươi
CN3: ta
VN3: nghĩ gì để biển khơi không chỉ đem về tôm cá mà cả những vần thơ làm dịu mát tâm hồn?
\(->\) đây là câu ghép đẳng lập, hình thành từ ba cụm chủ-vị mang quan hệ bổ sung
hai vế được ngắn cách biệt lập bằng dấu phẩy
\(->\) phương tiên liên kết là dấu phẩy
câu 3:
các bằng chứng trong đoạn(2):
“Nếu mải miết trên đất liền và lo cuồng phong, bão tố thì làm sao Chiristopher Columbus có cuộc phiêu lưu để tìm ra châu Mĩ bao la?”
tác dụng:
-giúp câu văn, lập luận tăng sức thuyết phục, sức nặng về mặt lý lẽ
-giúp gửi gắm bài học về niềm tin và sự tin tưởng vào bản thân