I. Đọc thầm và trả lời câu hỏi
Cô giáo và hai em nhỏ

1. Chi tiết nào cho biết hoàn cảnh của Nết rất đặc biệt?
Trước hết, cô trò mình cùng đọc lại đoạn đầu của bài văn: “Nết sinh ra trong một gia đình khá giả nhưng thật bất hạnh với bàn chân trái thiếu ba ngón. Càng lớn, đôi chân Nết lại càng teo đi và rồi Nết phải bò khi muốn di chuyển.”
Dựa vào đoạn văn này, chúng ta thấy rõ hoàn cảnh của Nết rất đặc biệt bởi vì:
a. Sinh ra trong một gia đình khá giả. – Ý này nói về gia cảnh, không phải hoàn cảnh đặc biệt của Nết.
b. Bị tật bẩm sinh và càng lớn đôi chân càng teo đi. – Đây là chi tiết quan trọng nhất nói lên sự khác biệt, khó khăn của Nết.
c. Nhà Nết có hai chị em gái, luôn yêu thương quấn quýt bên nhau. – Ý này nói về tình cảm chị em, cũng là một nét đẹp nhưng không phải là chi tiết về hoàn cảnh đặc biệt của Nết.
Vậy đáp án đúng là: b

2. Nghe bé Na kể chuyện ở trường, Nết ước mơ điều gì?
Chúng ta cùng đọc đoạn: “Nghe Na kể, Nết ước mơ được đi học như Na.”
Qua đây, ta thấy rõ Nết mong muốn được đến trường, được học tập như em gái mình.
a. Chữa được đôi chân. – Đây là mong muốn, nhưng ước mơ chính Nết nói ra là được đi học.
b. Được em Na dạy chữ. – Na có ước muốn dạy chị, nhưng Nết lại ước mơ được đi học.
c. Được đi học như em Na. – Đúng như trong bài đã nêu.
Vậy đáp án đúng là: c

3. Chi tiết “Na vẽ cô tiên đang gõ đôi đũa thần chữa đôi chân cho chị, để chị cũng được đi học” nói lên điều gì?
Hãy xem Na đã vẽ gì và giải thích ra sao: “Na vẽ một cô gái cầm đôi đũa nhỏ đứng bên một cô gái. Na giải thích: “Em vẽ cô tiên đang gõ đôi đũa thần chữa đôi chân cho chị em, để chị em cũng được đi học”.”
Hành động này cho thấy tình cảm Na dành cho chị mình.
a. Na rất thích học vẽ. – Bài văn không nhấn mạnh điều này.
b. Na rất thích vẽ cô tiên. – Tương tự, cô tiên chỉ là phương tiện để Na thể hiện mong ước.
c. Na rất thương chị. – Đây là ý nghĩa sâu sắc nhất của bức vẽ. Na muốn chị mình được chữa bệnh và được đi học.
Vậy đáp án đúng là: c

4. Cô giáo đã làm gì để giúp đỡ Nết?
Chúng ta cùng xem cô giáo đã có những hành động gì: “Tối hôm ấy, cô đến thăm Nết. Biết Nết ham học, mỗi tuần ba tối, cô dạy Nết học.” Và tiếp theo: “Mấy hôm nay, cô giáo thường kể cho 35 học trò của mình về một bạn nhỏ… Năm học sau, bạn sẽ vào học cùng các em.” Cuối cùng: “Nhà trường sẽ đặc cách cho Nết vào lớp Hai.”
Tổng hợp lại, cô giáo đã dạy Nết học, kể chuyện về Nết để các bạn biết và cảm thông, chuẩn bị cho Nết vào lớp Hai.
a. Dạy học, kể chuyện về Nết với học trò, xin cho Nết vào học lớp 2. – Đây là các hành động đầy đủ và chính xác.
b. Dạy học, dẫn Nết đến trường giới thiệu với các bạn của Na. – Bài văn không nói cô dẫn Nết đến trường.
c. Dạy học, cùng các bạn nhỏ đẩy xe lăn cho Nết. – Việc đẩy xe lăn là hình dung của Nết, chưa phải hành động đã xảy ra của cô giáo.
Vậy đáp án đúng là: a

5. Xác định câu thành ngữ, tục ngữ, ca dao phù hợp với lời khuyên của bài đọc trên. Hãy chọn câu trả lời “Đúng” hoặc “Sai”.
Bài đọc ca ngợi nghị lực vươn lên của Nết, sự quan tâm, giúp đỡ của cô giáo và tình yêu thương chị em. Chúng ta hãy xem xét từng câu:
a. Đói cho sạch, rách cho thơm. – Câu này nói về giữ gìn phẩm chất, đạo đức ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn. Không hoàn toàn phù hợp với ý chính của bài.
b. Chị ngã em nâng. – Câu này nói về tình cảm yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau giữa anh chị em. Rất phù hợp với hình ảnh Na thương chị, muốn giúp chị.
c. Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. – Câu này nói về việc đi nhiều nơi để học hỏi kinh nghiệm. Không liên quan trực tiếp đến câu chuyện.
d. Thương người như thể thương thân. – Câu này nói về lòng nhân ái, đối xử tốt với mọi người. Cô giáo đã thể hiện điều này với Nết, và Na cũng yêu thương chị. Rất phù hợp.

Thành ngữ, tục ngữ, ca dao Trả lời
a. Đói cho sạch, rách cho thơm. Sai
b. Chị ngã em nâng. Đúng
c. Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. Sai
d. Thương người như thể thương thân. Đúng

6. Trong câu chuyện trên, em thích nhất nhân vật nào? Vì sao?
Câu hỏi này dành cho cảm nhận cá nhân của các em.
Ví dụ: Em thích nhất nhân vật Nết. Vì Nết tuy bị khuyết tật nhưng rất ham học hỏi, có ý chí vươn lên. Em cũng rất cảm phục nghị lực của Nết.
Hoặc: Em thích nhất cô giáo. Vì cô rất thương yêu học trò, biết hoàn cảnh của Nết và đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho Nết được đi học.
Hoặc: Em thích nhất bé Na. Vì Na rất yêu thương chị, luôn nghĩ cho chị và ước mong những điều tốt đẹp nhất cho chị mình.

7. Dòng nào dưới đây gồm hai từ đồng nghĩa với “tự hào”?
“Tự hào” có nghĩa là cảm thấy vui sướng, vẻ vang vì đạt được thành tích tốt hoặc vì có những điều đáng quý.
a. Tự kiêu, hãnh diện. – “Tự kiêu” thường mang nghĩa tiêu cực, kiêu căng, khoe khoang quá đáng.
b. Kiêu hãnh, tự tin. – “Kiêu hãnh” gần nghĩa với tự hào, nhưng “tự tin” là tin vào bản thân, chưa hẳn là tự hào.
c. Kiêu hãnh, hãnh diện. – “Kiêu hãnh” và “hãnh diện” đều có nghĩa gần giống với “tự hào”.
Vậy đáp án đúng là: c

8. Cho câu văn: “Đôi chân của Nết rất nhỏ và em phải bò khi di chuyển nên Na thương chị lắm.” Xác định và ghi lại các từ loại có trong câu văn:
Chúng ta cùng phân tích từng từ trong câu:
“Đôi chân của Nết rất nhỏ và em phải bò khi di chuyển nên Na thương chị lắm.”
a. Động từ: Là những từ chỉ hoạt động, trạng thái. Trong câu này có các từ chỉ hoạt động như: “nhỏ” (tính từ miêu tả trạng thái, nhưng trong ngữ cảnh này có thể coi là trạng thái của chân), “phải bò”, “di chuyển”, “thương”. Tuy nhiên, theo chương trình lớp 5, chúng ta tập trung vào các động từ chỉ hành động rõ rệt. Từ “bò”, “di chuyển”, “thương” là các động từ chính.
Nếu theo phân loại chặt chẽ hơn, “nhỏ” là tính từ. “phải” là trợ động từ.
Vậy, các động từ chính trong câu là: bò, di chuyển, thương

b. Quan hệ từ: Là những từ nối các từ ngữ hoặc các câu, thể hiện mối quan hệ ý nghĩa giữa chúng. Trong câu này, ta có các quan hệ từ: “của”, “và”, “nên”.
Vậy, các quan hệ từ là: của, và, nên

9. Chủ ngữ trong câu văn “Chị gái của Na thật may mắn và hạnh phúc khi được cô giáo giúp đỡ.” là:
Chủ ngữ là bộ phận chính của câu, trả lời cho câu hỏi “Ai? / Cái gì? / Con gì?” làm gì?
Ta xem xét câu: “Chị gái của Na thật may mắn và hạnh phúc khi được cô giáo giúp đỡ.”
Ai thật may mắn và hạnh phúc? -> Chị gái của Na.
Vậy, chủ ngữ của câu là: Chị gái của Na.
Đáp án đúng là: b

10. Viết một câu văn có sử dụng cặp quan hệ từ biểu thị quan hệ “Điều kiện – kết quả”.
Cặp quan hệ từ biểu thị quan hệ “Điều kiện – kết quả” thường là “Nếu… thì…”, “Hễ… thì…”, “Cứ… thì…”.
Ví dụ:
Nếu bạn chăm chỉ học tập thì bạn sẽ đạt kết quả tốt.
Hễ trời mưa thì đường sẽ ướt.
Cứ bạn cố gắng thì bạn sẽ thành công.

Cô chọn một câu để viết vào đây nhé:
Nếu Nết cố gắng thì em sẽ được đi học.

Vậy là chúng ta đã hoàn thành xong bài tập này rồi. Các em thấy không, câu chuyện về Nết thật đáng ngưỡng mộ. Nó dạy cho chúng ta bài học về nghị lực sống, về tình yêu thương và sự sẻ chia. Hãy luôn cố gắng vươn lên và giúp đỡ những người xung quanh mình nhé các em! Hẹn gặp lại các em trong bài học tiếp theo!