I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
(1) Cuộc sống giống như một chiếc …
Đọc văn bản sau:
(1) Cuộc sống giống như một chiếc bình ngũ vị, có đủ ngọt bùi đắng cay. Cuộc đời mỗi người không thể luôn thuận buồm xuôi gió mà sẽ có những thăng trầm, thất bại. Khi đối mặt với gian khó, nếu có thể thêm chút rộng lượng, bớt chút so đo thì không những có thể vượt qua khó khăn trước mắt mà còn thường nhận được thành quả ngoài mong đợi.
(2) Lưu Quốc Vĩ điều hành nhà máy gạch của gia đình, công việc kinh doanh vốn rất tốt. Tuy nhiên, do sự xuất hiện của một đối thủ cạnh tranh mới nên hành hóa sản xuất ra bị tồn đọng. Lưu Quốc Vĩ nghe ngóng ra đổi thủ kia rao tin trên thị trưởng rằng chất lượng sản phẩm của anh có vấn đề, bán hàng nhái, lừa dối khách hàng. Điều này khiến danh tiếng nhà máy của Lưu Quốc Vĩ tan thành mây khói. Trước tình huống này, Lưu Quốc Vĩ nhiều lần nói với bạn thân rằng: “Nếu có thể, mình muốn lấy gạch đánh cho hắn ta một trận nhừ tử.”
(3) Thấy Lưu Quốc Vì tức giận trong lòng, người bạn này liền khuyên nhủ anh. Lúc sắp xếp công việc kinh doanh của mình, Lưu Quốc Vĩ vừa hay phát hiện cả một vị khách hàng đang muốn đặt một lô gạch lớn cho các công trình. Nhưng gạch của xưởng anh sản xuất không đúng với mẫu mã khách hàng yêu cầu… Nhớ tới lời khuyên của bạn, Lưu Quốc Vĩ đã gọi điện cho đối thủ cạnh tranh của mình và giới thiệu mối làm ăn này với người kia. Trong điện thoại, đổi thủ kia không nói lên lời. Lưu Quốc Vĩ biết rằng đó chính là biểu hiện của việc cảm thấy xấu hổ.
(4)Từ đó về sau, những tin đồn trên thị trường dần biến mất và công việc làm ăn của xưởng gạch tốt trở lại. Thì ra, đổi thủ kia đã dành một số vụ làm ăn của mình cho Lưu Quốc Vĩ. Cứ vậy, hai người vốn là đối thủ lại trở thành đối tác làm ăn trên thương trưởng thành bạn bè trong cuộc sống.
(5) Sở dĩ câu chuyện trên có thể đi đến kết quả ấy là vì Lưu Quốc Vĩ đã nghe lời khuyên của người bạn, mở rộng lòng mình và đối xử với đối thủ cạnh tranh bằng thái độ bao dung. Không chỉ thành công hóa giải mâu thuẫn mà còn kết giao thêm được một người bạn mới. Cô thể thấy rằng, khi gặp khó khăn, biết suy nghĩ nhiều hơn và bao dung người khác bằng tẩm lòng rộng lượng không chỉ dành đường sống cho người khác mà còn tạo cơ hội mới cho chính mình
(Trích Thêm chút rộng lượng. bớt chút so đo, dẫn theo Điềm tĩnh & nóng giận, Tạ Quốc Kế, NXB Thanh niên, 2023, tr.168-170)
Thực hiện yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định luận đề của văn bản trên.
Câu 2. (0,5 điểm) Trong đoạn (1), tác giả đã dùng lí lẽ nào để khẳng định: “Khi đối mặt với gian khó, nếu có thể thêm chút rộng lượng, bớt chút so đo thì không những có thể vượt qua khó khăn trước mắt mà còn thưởng nhận được thành quả ngoài mong đợi.”
Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích vai trò của bằng chứng được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 4. (1,0 điểm) Nêu thái độ của tác giả thể hiện trong đoạn trích khi bàn về vấn đề trên.
Câu 5. (1,0 điểm) Bài học nào từ văn bản có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?
***
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Văn bản:
(1) Cuộc sống giống như một chiếc bình ngũ vị, có đủ ngọt bùi đắng cay. Cuộc đời mỗi người không thể luôn thuận buồm xuôi gió mà sẽ có những thăng trầm, thất bại. Khi đối mặt với gian khó, nếu có thể thêm chút rộng lượng, bớt chút so đo thì không những có thể vượt qua khó khăn trước mắt mà còn thường nhận được thành quả ngoài mong đợi.
(2) Lưu Quốc Vĩ điều hành nhà máy gạch của gia đình, công việc kinh doanh vốn rất tốt. Tuy nhiên, do sự xuất hiện của một đối thủ cạnh tranh mới nên hành hóa sản xuất ra bị tồn đọng. Lưu Quốc Vĩ nghe ngóng ra đổi thủ kia rao tin trên thị trưởng rằng chất lượng sản phẩm của anh có vấn đề, bán hàng nhái, lừa dối khách hàng. Điều này khiến danh tiếng nhà máy của Lưu Quốc Vĩ tan thành mây khói. Trước tình huống này, Lưu Quốc Vĩ nhiều lần nói với bạn thân rằng: “Nếu có thể, mình muốn lấy gạch đánh cho hắn ta một trận nhừ tử.”
(3) Thấy Lưu Quốc Vì tức giận trong lòng, người bạn này liền khuyên nhủ anh. Lúc sắp xếp công việc kinh doanh của mình, Lưu Quốc Vĩ vừa hay phát hiện cả một vị khách hàng đang muốn đặt một lô gạch lớn cho các công trình. Nhưng gạch của xưởng anh sản xuất không đúng với mẫu mã khách hàng yêu cầu… Nhớ tới lời khuyên của bạn, Lưu Quốc Vĩ đã gọi điện cho đối thủ cạnh tranh của mình và giới thiệu mối làm ăn này với người kia. Trong điện thoại, đổi thủ kia không nói lên lời. Lưu Quốc Vĩ biết rằng đó chính là biểu hiện của việc cảm thấy xấu hổ.
(4)Từ đó về sau, những tin đồn trên thị trường dần biến mất và công việc làm ăn của xưởng gạch tốt trở lại. Thì ra, đổi thủ kia đã dành một số vụ làm ăn của mình cho Lưu Quốc Vĩ. Cứ vậy, hai người vốn là đối thủ lại trở thành đối tác làm ăn trên thương trưởng thành bạn bè trong cuộc sống.
(5) Sở dĩ câu chuyện trên có thể đi đến kết quả ấy là vì Lưu Quốc Vĩ đã nghe lời khuyên của người bạn, mở rộng lòng mình và đối xử với đối thủ cạnh tranh bằng thái độ bao dung. Không chỉ thành công hóa giải mâu thuẫn mà còn kết giao thêm được một người bạn mới. Cô thể thấy rằng, khi gặp khó khăn, biết suy nghĩ nhiều hơn và bao dung người khác bằng tẩm lòng rộng lượng không chỉ dành đường sống cho người khác mà còn tạo cơ hội mới cho chính mình.
(Trích Thêm chút rộng lượng. bớt chút so đo, dẫn theo Điềm tĩnh & nóng giận, Tạ Quốc Kế, NXB Thanh niên, 2023, tr.168-170)
***
GIẢI BÀI
Nào các em, chúng ta hãy cùng giải quyết từng câu hỏi một nhé!
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định luận đề của văn bản trên.
Hướng dẫn: Luận đề là ý kiến chính, là thông điệp cốt lõi mà tác giả muốn truyền tải xuyên suốt văn bản. Các em hãy đọc kỹ đoạn mở đầu (1) và đoạn kết (5) để tìm ra ý chính này nhé.
Trả lời:
Luận đề của văn bản là: Sự rộng lượng, bao dung, không so đo tính toán khi đối mặt với khó khăn sẽ giúp chúng ta vượt qua thử thách, đạt được thành công và tạo dựng những mối quan hệ tốt đẹp.
Câu 2. (0,5 điểm) Trong đoạn (1), tác giả đã dùng lí lẽ nào để khẳng định: “Khi đối mặt với gian khó, nếu có thể thêm chút rộng lượng, bớt chút so đo thì không những có thể vượt qua khó khăn trước mắt mà còn thường nhận được thành quả ngoài mong đợi.”
Hướng dẫn: Để khẳng định một quan điểm, tác giả thường bắt đầu bằng một sự thật hiển nhiên hoặc một nhận định chung. Các em hãy chú ý câu văn mở đầu của đoạn (1).
Trả lời:
Trong đoạn (1), tác giả đã dùng lí lẽ là một chân lí phổ quát về cuộc sống để làm tiền đề cho luận điểm của mình: Cuộc sống giống như một chiếc bình ngũ vị, có đủ ngọt bùi đắng cay. Cuộc đời mỗi người không thể luôn thuận buồm xuôi gió mà sẽ có những thăng trầm, thất bại.
Từ nhận định về bản chất vốn có của cuộc sống đầy thử thách, tác giả mới dẫn dắt đến giải pháp là sự rộng lượng để vượt qua những khó khăn đó.
Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích vai trò của bằng chứng được sử dụng trong đoạn trích.
Hướng dẫn: Bằng chứng trong văn nghị luận có vai trò rất quan trọng để minh họa, chứng minh cho luận điểm. Câu chuyện về Lưu Quốc Vĩ chính là bằng chứng ở đây. Các em hãy nghĩ xem câu chuyện này đã giúp ích gì cho việc truyền tải thông điệp của tác giả.
Trả lời:
Câu chuyện về Lưu Quốc Vĩ trong các đoạn (2), (3), (4) đóng vai trò là bằng chứng vô cùng quan trọng, có những vai trò cụ thể sau:
- Minh họa và chứng minh: Câu chuyện này minh họa một cách sinh động, cụ thể cho luận đề và luận điểm “Khi đối mặt với gian khó, nếu có thể thêm chút rộng lượng, bớt chút so đo thì không những có thể vượt qua khó khăn trước mắt mà còn thường nhận được thành quả ngoài mong đợi.”
- Tăng sức thuyết phục: Bằng chứng là một câu chuyện thực tế (hoặc được kể như thực tế), giúp luận điểm của tác giả không còn là những lí lẽ khô khan mà trở nên đáng tin cậy, có căn cứ và dễ chấp nhận hơn đối với người đọc.
- Gây ấn tượng và tạo sự đồng cảm: Câu chuyện có tình tiết, nhân vật, và sự phát triển, giúp người đọc dễ hình dung, dễ cảm nhận và đồng cảm với thông điệp mà tác giả muốn truyền tải. Nó biến bài học thành một trải nghiệm cụ thể, dễ ghi nhớ.
- Làm rõ và cụ thể hóa: Từ một khái niệm trừu tượng như “rộng lượng”, “bao dung”, câu chuyện đã cụ thể hóa bằng hành động của Lưu Quốc Vĩ, cho thấy sự rộng lượng được thể hiện như thế nào và mang lại kết quả ra sao.
Tóm lại, bằng chứng này đã củng cố mạnh mẽ niềm tin của người đọc vào giá trị của sự rộng lượng, biến một lời khuyên thành một bài học thực tiễn đầy ý nghĩa.
Câu 4. (1,0 điểm) Nêu thái độ của tác giả thể hiện trong đoạn trích khi bàn về vấn đề trên.
Hướng dẫn: Thái độ của tác giả thường được thể hiện qua cách dùng từ ngữ, giọng điệu và cách xây dựng lập luận. Các em hãy đọc lại toàn bộ văn bản và cảm nhận xem tác giả muốn ủng hộ, khuyến khích hay phê phán điều gì.
Trả lời:
Thái độ của tác giả thể hiện trong đoạn trích là ủng hộ, đề cao, khuyến khích mạnh mẽ phẩm chất rộng lượng, bao dung, không so đo tính toán. Điều này được thể hiện qua các điểm sau:
- Tác giả đưa ra luận đề và kết luận rõ ràng về lợi ích của sự rộng lượng (đoạn 1 và 5).
- Câu chuyện minh họa được xây dựng theo hướng tích cực, cho thấy kết quả tốt đẹp khi nhân vật chính (Lưu Quốc Vĩ) áp dụng sự rộng lượng.
- Ngữ điệu của bài viết mang tính chất khuyên răn, truyền cảm hứng, mong muốn người đọc học tập và áp dụng triết lí sống này (“Cô thể thấy rằng, khi gặp khó khăn, biết suy nghĩ nhiều hơn và bao dung người khác bằng tẩm lòng rộng lượng không chỉ dành đường sống cho người khác mà còn tạo cơ hội mới cho chính mình”).
Tác giả tin tưởng sâu sắc vào giá trị của sự rộng lượng trong việc hóa giải mâu thuẫn, vượt qua khó khăn và gặt hái thành công.
Câu 5. (1,0 điểm) Bài học nào từ văn bản có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (
,
, ). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \).
Hướng dẫn: Đây là câu hỏi yêu cầu các em nêu cảm nhận cá nhân. Các em hãy chọn ra bài học mà mình tâm đắc nhất, có thể áp dụng vào cuộc sống của bản thân, và sau đó giải thích “vì sao” bài học đó lại có ý nghĩa với mình, dựa trên nội dung câu chuyện.
Trả lời (Gợi ý, học sinh có thể trả lời khác nhau):
Bài học có ý nghĩa nhất đối với em là: Khi đối diện với mâu thuẫn hay khó khăn, thay vì giữ sự tức giận và so đo, hãy chọn cách bao dung, rộng lượng; vì đó không chỉ là cách hóa giải vấn đề mà còn mở ra những cơ hội mới và mối quan hệ tốt đẹp hơn.
Vì sao:
Bài học này có ý nghĩa sâu sắc đối với em bởi lẽ câu chuyện về Lưu Quốc Vĩ là minh chứng sống động nhất cho chân lý đó. Ban đầu, Lưu Quốc Vĩ đã vô cùng tức giận, thậm chí còn có ý nghĩ muốn “lấy gạch đánh cho hắn ta một trận nhừ tử” vì đối thủ chơi xấu. Tâm lý muốn trả đũa là điều rất dễ hiểu khi chúng ta bị tổn thương hoặc bị đối xử không công bằng. Tuy nhiên, nhờ lời khuyên của người bạn và chính sự rộng lượng của mình khi giới thiệu mối làm ăn lớn cho đối thủ, Lưu Quốc Vĩ đã không chỉ cứu vãn được công việc kinh doanh mà còn biến đối thủ thành đối tác, thành bạn bè. Kết quả này vượt xa mong đợi ban đầu của anh.
Trong cuộc sống hằng ngày của chúng em, đặc biệt là trong môi trường học đường, đôi khi cũng gặp phải những mâu thuẫn, xích mích với bạn bè, hoặc những hiểu lầm không đáng có. Bài học này nhắc nhở em rằng, đôi khi việc lùi một bước, bỏ qua những chuyện nhỏ nhặt, hoặc thậm chí là giúp đỡ người khác khi họ khó khăn (dù trước đó họ có làm gì mình đi nữa) lại mang lại những kết quả bất ngờ. Nó giúp em hiểu rằng sự vị tha, bao dung không phải là yếu thế, mà là sức mạnh, là trí tuệ để hóa giải xung đột và kiến tạo những điều tốt đẹp.
Bài học này không chỉ giúp em giải quyết các mối quan hệ mà còn dạy em cách đối diện với thử thách bằng thái độ tích cực, bình tĩnh hơn, tin tưởng rằng mọi hành động tử tế đều sẽ được đền đáp. Đó là một kim chỉ nam quý giá để em rèn luyện bản thân trở thành người có lòng bao dung, biết nghĩ cho người khác, và sẵn sàng mở lòng đón nhận những cơ hội mới.
***
Cô hy vọng phần giải đáp này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về văn bản và rút ra được nhiều bài học bổ ích cho bản thân. Hãy luôn nhớ rằng, trong cuộc sống, sự rộng lượng và bao dung là chìa khóa để chúng ta vượt qua mọi khó khăn và kiến tạo hạnh phúc nhé!
Câu 1:
Luận đề: Bàn về ý nghĩa của lòng bao dung, rộng lượng khi đối mặt với gian khó
Câu 2:
\(-\) Lí lẽ:
\(+\) “Cuộc đời mỗi người không thể luôn thuận buồm xuôi gió mà sẽ có những thăng trầm, thất bại”
Câu 3:
Vai trò:
\(+\) Làm sáng tỏ nhận định “Khi đối mặt với gian khó…”, từ đó góp phần làm rõ luận đề ý nghĩa của lòng rộng lượng, bao dung
\(+\) Lập luận chặt chẽ, tăng sức thuyết phục, tạo độ tin cậy
Câu 4:
Thái độ của tác giả:
\(+\) Tác giả thể hiện thái độ đồng tình, đề cao lối sống bao dung, rộng lượng
\(+\) Khuyên nhủ, động viên con người nên bớt so đo, biết suy nghĩ tích cực khi gặp khó khăn trong cuộc sống
Câu 5:
Bài học có ý nghĩa nhất đối với em:
\(-\) Chúng ta cần biết bao dung, rộng lượng với người khác, nhất là khi xảy ra mâu thuẫn hoặc gặp khó khăn. Vì sự rộng lượng không chỉ giúp giữ gìn các mối quan hệ tốt đẹp mà còn có thể biến khó khăn thành cơ hội, mang lại kết quả tốt đẹp ngoài mong đợi.
\(***\) \(color{shadow}{color{#B0E0E6}{Y}color{#B0E0E6}{e}color{#B0E0E6}{n}color{#B0E0E6}{n}color{#B0E0E6}{n}color{#B0E0E6}{h}color{#B0E0E6}{y}color{#B0E0E6}{i}color{#B0E0E6}{i}\)