Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau “giải mã” một bài đọc hiểu và làm văn rất ý nghĩa, trích từ cuốn sách “Những tấm lòng cao cả” của nhà văn Edmondo De Amicis. Đây là một bài học tuyệt vời về cách chúng ta đối xử với nhau trong cuộc sống hàng ngày đấy các con ạ.

—

I. PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)

Các con đã đọc kỹ đoạn trích rồi phải không nào? Giờ chúng ta sẽ cùng nhau tìm câu trả lời cho từng câu hỏi nhé!

Câu 1. (1,0 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản?

Để tìm phương thức biểu đạt chính, các con hãy xem đoạn văn bản này được viết ra để làm gì? Là để kể chuyện, tả cảnh, hay để khuyên nhủ, bày tỏ suy nghĩ, tình cảm?

Lời giải:

Phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản là: Nghị luận (kết hợp với yếu tố biểu cảm).

Giải thích: Đoạn văn trực tiếp trình bày ý kiến, quan điểm của người cha về cách đối nhân xử thế, đưa ra lời khuyên, dặn dò con về các chuẩn mực đạo đức và lối sống. Người cha đang thuyết phục con mình (và người đọc) về tầm quan trọng của lòng tốt, sự kính trọng và trách nhiệm trong xã hội. Những lời dặn dò này cũng chứa đựng nhiều tình cảm (biểu cảm) của người cha dành cho con.

Câu 2. (1,0 điểm) Qua đoạn văn bản, hãy cho biết ý nghĩa của những tấm lòng trong cuộc sống?

Một tấm lòng tốt, một tấm lòng cao cả mang lại điều gì cho bản thân chúng ta và cho những người xung quanh, các con nhỉ?

Lời giải:

Qua đoạn văn bản, ý nghĩa của những tấm lòng (cao cả, nhân ái, tử tế) trong cuộc sống là:

• Là nền tảng của lòng nhân ái, sự sẻ chia và đồng cảm giữa con người với con người.
• Giúp chúng ta biết yêu thương, quan tâm đến người khác, đặc biệt là những người yếu thế, khó khăn.
• Góp phần tạo nên một xã hội văn minh, giàu tình người, nơi mọi người sống chan hòa, giúp đỡ lẫn nhau.
• Giúp bản thân mỗi người tránh khỏi sự vô cảm, thô bạo, giữ cho tâm hồn luôn trong sáng, lương thiện.

Câu 3. (3,0 điểm) Tại sao người cha lại khuyên con rằng: Chúng ta phải kính trọng: tuổi già, nỗi khổ, tình mẹ con, kẻ tật nguyền, sự vất vả và cái chết.

Đây là một câu hỏi rất hay và ý nghĩa. Chúng ta hãy cùng phân tích từng điều mà người cha dặn dò nhé!

Lời giải:

Người cha khuyên con phải kính trọng những điều đó vì:

• Tuổi già: Kính trọng tuổi già là thể hiện sự biết ơn đối với những người đã có công lao xây dựng xã hội, truyền đạt kinh nghiệm sống. Người già thường yếu đuối về thể chất, cần được che chở, quan tâm. Đó cũng là nét đẹp văn hóa, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta.
• Nỗi khổ: Kính trọng nỗi khổ của người khác là biểu hiện của lòng trắc ẩn, sự đồng cảm. Ai cũng có thể gặp khó khăn, hoạn nạn trong cuộc sống. Khi ta biết đồng cảm, sẻ chia, ta sẽ không vô tâm trước nỗi đau của người khác, và cũng sẽ nhận được sự giúp đỡ khi mình gặp khó khăn.
• Tình mẹ con: Đây là tình cảm thiêng liêng, cao cả và đẹp đẽ nhất trong cuộc đời. Tình mẹ con là nguồn cội của sự sống, của yêu thương và bao dung vô bờ bến. Kính trọng tình mẹ con là kính trọng giá trị của sự sống và tình yêu thương vô điều kiện.
• Kẻ tật nguyền: Họ là những người kém may mắn, phải chịu nhiều thiệt thòi về thể chất hoặc tinh thần. Kính trọng kẻ tật nguyền là thể hiện sự bao dung, không kỳ thị, giúp họ có thêm động lực để hòa nhập với cộng đồng và vượt qua khó khăn.
• Sự vất vả: Kính trọng sự vất vả của người khác là trân trọng sức lao động, mồ hôi công sức mà họ bỏ ra để làm ra của cải vật chất, để mưu sinh. Từ đó, chúng ta biết quý trọng thành quả lao động và biết cảm thông với những người làm việc cực nhọc.
• Cái chết: Kính trọng cái chết là tôn trọng quy luật tự nhiên của sự sống, là biểu hiện của lòng thành kính đối với người đã khuất và sự chia sẻ nỗi đau với gia đình họ. Nó nhắc nhở chúng ta về sự hữu hạn của cuộc đời, từ đó biết trân trọng cuộc sống và những người xung quanh hơn.

Tóm lại, việc kính trọng những điều này không chỉ thể hiện lòng nhân ái, sự văn minh của mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng một xã hội đoàn kết, biết yêu thương và thấu hiểu lẫn nhau.

Câu 4. (1,0 điểm) Trong xã hội hiện nay, chúng ta phải làm như thế nào để tấm lòng không thành ra sắt đá?

Tấm lòng “sắt đá” là gì? Là sự lạnh lùng, vô cảm, thờ ơ trước những cảnh đời, những nỗi đau của người khác. Vậy làm sao để chúng ta luôn giữ được một trái tim ấm áp, nhân ái đây?

Lời giải:

Để tấm lòng không “thành ra sắt đá” trong xã hội hiện nay, chúng ta cần:

• Luôn giữ gìn sự tử tế, lòng trắc ẩn: Hãy tập sống với trái tim biết rung động trước niềm vui, nỗi buồn của người khác.
• Chủ động giúp đỡ người khác khi có thể: Từ những hành động nhỏ nhặt như nhặt gậy giúp người già, nhường ghế cho phụ nữ mang thai, đến việc lớn hơn như tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ người khó khăn.
• Học cách cảm thông, đặt mình vào vị trí của người khác: Thử nghĩ xem nếu mình ở hoàn cảnh đó thì sẽ cảm thấy thế nào, từ đó ta sẽ hiểu và chia sẻ hơn.
• Tránh xa những cảnh bạo lực, thô lỗ: Như lời cha Enrico dặn, việc chứng kiến và tiếp xúc nhiều với những điều tiêu cực có thể làm chai sạn cảm xúc của chúng ta.
• Rèn luyện những hành vi văn minh, lịch sự: Không nhạo báng, không chen lấn, tôn trọng trật tự chung. Những hành vi đó tuy nhỏ nhưng góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và tạo nên một xã hội tốt đẹp.

—

II. LÀM VĂN (4.0 điểm)

Câu 1. (4,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích phần đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) bàn về sự tử tế trong cuộc sống.

Các con hãy nhớ lại những lời dặn dò của người cha dành cho Enrico, những hành động cụ thể mà người cha muốn con mình thực hiện. Tất cả đều hướng đến một giá trị chung, đó là sự tử tế. Giờ các con hãy sắp xếp ý tưởng và viết thành một đoạn văn ngắn gọn, súc tích nhé!

Lời giải:

Sự tử tế là một trong những phẩm chất đáng quý nhất của con người, được người cha trong đoạn trích
từ “Những tấm lòng cao cả” gửi gắm qua những lời dặn dò thấm thía cho con trai Enrico.
Sự tử tế không phải là điều gì quá lớn lao mà hiện hữu trong những hành động rất đỗi đời thường:
đó là việc nhường bước cung kính một cụ già, giúp đỡ người tật nguyền, an ủi một đứa trẻ khóc,
hay đơn giản là không chen lấn, la hét nơi công cộng.
Những hành động tử tế ấy thể hiện lòng trắc ẩn, sự đồng cảm và lòng tôn trọng
của chúng ta đối với mọi người, đặc biệt là những người yếu thế.
Khi mỗi cá nhân biết sống tử tế, xã hội sẽ trở nên ấm áp, văn minh và tốt đẹp hơn,
tránh được sự vô cảm, thô lỗ và lạnh nhạt mà người cha đã cảnh báo
về một “tấm lòng thành ra sắt đá”.
Vì vậy, hãy luôn vun đắp và thực hành sự tử tế mỗi ngày,
bởi đó chính là nền tảng của một cuộc sống nhân ái và hạnh phúc.

—

Các con thấy không, từ một đoạn văn ngắn, chúng ta đã học được rất nhiều bài học quý giá về cách làm người. Cô mong rằng, các con sẽ luôn ghi nhớ những lời dặn dò này và thực hành sự tử tế trong cuộc sống hàng ngày để trở thành những người có “tấm lòng cao cả” nhé!

Chúc các con học tốt!