Ion X2-
có cấu hình thuộc phân lớp ngoài cùng là 4p6
.
Xác định vị trí của X tro…
có cấu hình thuộc phân lớp ngoài cùng là 4p6
.
Xác định vị trí của X trong BTH?
Đề bài:
Ion X2- có cấu hình thuộc phân lớp ngoài cùng là 4p6. Xác định vị trí của X trong BTH?
Phân tích và Giải bài tập:
Để xác định vị trí của nguyên tố X trong bảng tuần hoàn, chúng ta cần xác định số electron và từ đó suy ra số proton của nguyên tử trung hòa X.
Bước 1: Xác định cấu hình electron của ion X2-
Đề bài cho biết ion X2- có cấu hình electron của phân lớp ngoài cùng là 4p6.
Điều này có nghĩa là phân lớp 4p đã bão hòa electron, chứa tối đa 6 electron.
Bước 2: Suy ra cấu hình electron đầy đủ của ion X2-
Cấu hình electron của một nguyên tử hoặc ion được viết theo thứ tự tăng dần mức năng lượng của các phân lớp. Phân lớp 4p6 là phân lớp ngoài cùng, nên các phân lớp trước đó đã được điền đầy electron.
Mức năng lượng của các phân lớp được sắp xếp như sau: 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < ...
Vì phân lớp 4p6 là phân lớp ngoài cùng, ta có thể suy ra cấu hình electron của ion X2- sẽ kết thúc ở đó.
Nếu phân lớp 4p6 là lớp ngoài cùng, thì lớp thứ 4 có các phân lớp 4s, 4p.
Dựa vào quy tắc viết cấu hình electron, ta biết các phân lớp được điền đầy trước đó là:
1s2, 2s2, 2p6, 3s2, 3p6, 4s2, 3d10.
Vậy, cấu hình electron đầy đủ của ion X2- là:
1s22s22p63s23p64s23d104p6
Bước 3: Xác định số electron của ion X2-
Tổng số electron của ion X2- là tổng số electron đếm được trong cấu hình electron đầy đủ:
Số electron = 2 (của 1s) + 2 (của 2s) + 6 (của 2p) + 2 (của 3s) + 6 (của 3p) + 2 (của 4s) + 10 (của 3d) + 6 (của 4p)
Số electron của ion X2- = 2 + 2 + 6 + 2 + 6 + 2 + 10 + 6 = 38 electron.
Bước 4: Xác định số electron và số proton của nguyên tử trung hòa X
Ion X2- có nghĩa là nguyên tử X đã nhận thêm 2 electron để trở thành ion âm.
Do đó, số electron của nguyên tử trung hòa X sẽ ít hơn số electron của ion X2- là 2 electron.
Số electron của nguyên tử X = Số electron của ion X2- – 2
Số electron của nguyên tử X = 38 – 2 = 36 electron.
Trong một nguyên tử trung hòa về điện, số electron bằng số proton.
Số proton của nguyên tử X = Số electron của nguyên tử X = 36.
Số hiệu nguyên tử (Z) của X là 36.
Bước 5: Xác định vị trí của X trong bảng tuần hoàn
Vị trí của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn được xác định bởi chu kì và nhóm.
* Xác định chu kì: Chu kì của một nguyên tố bằng số lớp electron đã được điền đầy trong cấu hình electron của nguyên tử trung hòa.
Cấu hình electron của nguyên tử X là: 1s22s22p63s23p64s23d104p6
Các lớp electron đã được điền đầy là lớp 1, lớp 2, lớp 3 và lớp 4.
Lớp ngoài cùng là lớp thứ 4 (có electron ở phân lớp 4p6).
Số lớp electron là 4.
Vậy, X thuộc chu kì 4.
* Xác định nhóm: Nhóm của một nguyên tố (đối với các nguyên tố nhóm A) bằng số electron ở lớp ngoài cùng (lớp có số hiệu lớn nhất). Nếu có phân lớp d chưa bão hòa điền vào trước phân lớp p của lớp ngoài cùng, thì ta cần xét đến electron ở phân lớp d đó.
Cấu hình electron của nguyên tử X là: 1s22s22p63s23p64s23d104p6
Lớp ngoài cùng là lớp thứ 4, với các phân lớp 4s và 4p.
Số electron ở phân lớp ngoài cùng (lớp 4) là: 2 (của 4s) + 6 (của 4p) = 8 electron.
Tuy nhiên, để xác định nhóm, ta cần xem xét cấu hình electron đầy đủ để biết nó thuộc loại nguyên tố s, p, d hay f.
Nguyên tố có electron cuối cùng điền vào phân lớp p được gọi là nguyên tố nhóm p.
Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tố nhóm p bằng số electron của phân lớp ns cộng với số electron của phân lớp np.
Số electron lớp ngoài cùng = 2 (của 4s) + 6 (của 4p) = 8 electron.
Đây là một nguyên tố thuộc nhóm p.
Số electron lớp ngoài cùng (ns + np) = 8.
Vậy, X thuộc nhóm VIA. (Lưu ý: Đối với các nguyên tố thuộc chu kì 4 trở lên và có electron điền vào phân lớp d, việc xác định nhóm có thể phức tạp hơn. Tuy nhiên, trong trường hợp này, phân lớp 3d đã bão hòa 10 electron, nên ta chỉ xét các electron ở lớp ngoài cùng để xác định nhóm A).
Hoặc cách khác, ta nhìn vào số electron của phân lớp p ngoài cùng (4p6). Vì phân lớp p đã bão hòa (6 electron), và có electron ở phân lớp s trước đó (4s2), số electron ngoài cùng là 2 + 6 = 8. Với nguyên tố thuộc nhóm p, số thứ tự nhóm A sẽ là số electron lớp ngoài cùng. Nhưng nguyên tố có 8 electron lớp ngoài cùng và phân lớp p bão hòa thường thuộc nhóm VIIIA (khí hiếm).
Chúng ta hãy kiểm tra lại cấu hình electron của ion X2-.
Ion X2- có cấu hình phân lớp ngoài cùng là 4p6. Điều này có nghĩa là nguyên tử X có 34 electron (vì X nhận 2 electron để có 36 electron ở trạng thái ion).
Số proton = số electron = 34. Vậy Z = 34.
Nguyên tố có Z = 34 là Selen (Se).
Cấu hình electron của nguyên tử Selen (Z=34): 1s22s22p63s23p64s23d104p4
Phân lớp ngoài cùng là 4p4.
Khi nhận thêm 2 electron để tạo thành ion X2-: 4p4 + 2e– -> 4p6.
Vậy ion X2- có cấu hình phân lớp ngoài cùng là 4p6 là đúng.
Nguyên tử X có 34 electron.
Cấu hình electron của nguyên tử X: 1s22s22p63s23p64s23d104p4.
Lớp ngoài cùng là lớp 4. Số electron lớp ngoài cùng = 2 (của 4s) + 4 (của 4p) = 6 electron.
Nguyên tố có electron cuối cùng điền vào phân lớp p là nguyên tố nhóm p.
Số thứ tự nhóm A = số electron lớp ngoài cùng = 6.
Vậy, X thuộc nhóm VIA.
Số lớp electron đã điền đầy là 4 lớp.
Vậy, X thuộc chu kì 4.
Kết luận:
Nguyên tố X nằm ở chu kì 4, nhóm VIA trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.
Các em đã hiểu rõ cách xác định vị trí của nguyên tố dựa trên cấu hình electron của ion chưa nào? Bài tập này giúp chúng ta củng cố lại kiến thức về mối liên hệ giữa cấu hình electron, số hiệu nguyên tử và vị trí trong bảng tuần hoàn. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em cứ mạnh dạn hỏi thầy nhé!
Đáp án:
Cấu hình e ion \(X^{2-}\):
\(1s^2\) \(2s^2\) \(2p^6\) \(3s^2\) \(3p^6\) \(3d^{10}\) \(4s^2\) \(4p^6\)
Cấu hình e nguyên tử \(X\):
\(1s^2\) \(2s^2\) \(2p^6\) \(3s^2\) \(3p^6\) \(3d^{10}\) \(4s^2\) \(4p^4\)
Vị trí:
+ Ô \(34\), vì nguyên tử có \(34\) electron
+ Chu kì \(4\), vì nguyên tử có \(4\) lớp electron
+ Nhóm \(VIA\), vì nguyên tử có \(6e\) lớp ngoài cùng và electron cuối cùng nằm ở phân lớp \(p\).
\(X^{2-}\) là đã nhận \(2e\) vào nên phân lwosp ngoài cùng của \(X\) là \(4p^4\)
\(=>\)\(1s^22s^22p^63s^23p^64s^23d^104p^4\)
\(=>\)\(Z=34;\) Có số lớp \(e:\) 4; Có \(6e\) ở lớp ngoài cùng.
\(=>\) \(Ô:34;\) Chu kỳ: \(4;\) Phân nhóm \(VIA\)