Khối lượng nguyên tử khối trung bình của Bo là 10,812. Bo có hai đồng vị là ¹⁰B …
Bài tập: Khối lượng nguyên tử khối trung bình của Bo là 10,812. Bo có hai đồng vị là ¹⁰B và ¹¹B.
a. Tìm phần trăm về số nguyên tử của mỗi đồng vị.
b. Mỗi khi có 94 nguyên tử ¹⁰B thì có bao nhiêu nguyên tử ¹¹B?
Trước tiên, chúng ta cùng phân tích đề bài. Chúng ta biết khối lượng nguyên tử khối trung bình của Bo và biết Bo có hai đồng vị là ¹⁰B và ¹¹B. Nhiệm vụ của chúng ta là tìm tỉ lệ phần trăm số nguyên tử của mỗi đồng vị và tỉ lệ số nguyên tử của hai đồng vị này.
Phần a: Tìm phần trăm về số nguyên tử của mỗi đồng vị.
Để giải quyết phần này, chúng ta cần nhớ lại công thức tính nguyên tử khối trung bình của một nguyên tố hóa học, dựa trên phần trăm số nguyên tử và số khối của các đồng vị.
Giả sử:
– Phần trăm về số nguyên tử của đồng vị ¹⁰B là x%.
– Phần trăm về số nguyên tử của đồng vị ¹¹B là y%.
Vì Bo chỉ có hai đồng vị là ¹⁰B và ¹¹B, nên tổng phần trăm số nguyên tử của hai đồng vị này phải bằng 100%.
Ta có phương trình đầu tiên:
x + y = 100 (1)
Nguyên tử khối trung bình của Bo được tính theo công thức:
Nguyên tử khối trung bình = (Số khối của đồng vị 1 Phần trăm số nguyên tử của đồng vị 1 + Số khối của đồng vị 2 Phần trăm số nguyên tử của đồng vị 2) / 100
Áp dụng vào bài toán của chúng ta:
10,812 = (10 x + 11 y) / 100
Chúng ta có thể biến đổi phương trình này như sau:
10,812 100 = 10 x + 11 * y
1081,2 = 10x + 11y (2)
Bây giờ, chúng ta có một hệ hai phương trình với hai ẩn x và y:
(1) x + y = 100
(2) 10x + 11y = 1081,2
Chúng ta có thể giải hệ phương trình này bằng phương pháp thế hoặc phương pháp cộng đại số. Ở đây, thầy sẽ dùng phương pháp thế.
Từ phương trình (1), ta rút ra: x = 100 – y
Thay biểu thức của x vào phương trình (2):
10 * (100 – y) + 11y = 1081,2
1000 – 10y + 11y = 1081,2
1000 + y = 1081,2
y = 1081,2 – 1000
y = 81,2
Vậy, phần trăm về số nguyên tử của đồng vị ¹¹B là 81,2%.
Bây giờ, chúng ta thay giá trị của y vào phương trình x = 100 – y để tìm x:
x = 100 – 81,2
x = 18,8
Vậy, phần trăm về số nguyên tử của đồng vị ¹⁰B là 18,8%.
Chúng ta có thể kiểm tra lại kết quả bằng cách thay x và y vào công thức tính nguyên tử khối trung bình:
(10 18,8 + 11 81,2) / 100 = (188 + 893,2) / 100 = 1081,2 / 100 = 10,812. Kết quả khớp với đề bài.
Vậy, phần trăm về số nguyên tử của mỗi đồng vị là:
– Đồng vị ¹⁰B: 18,8%
– Đồng vị ¹¹B: 81,2%
Phần b: Mỗi khi có 94 nguyên tử ¹⁰B thì có bao nhiêu nguyên tử ¹¹B?
Ở phần này, chúng ta sẽ sử dụng tỉ lệ phần trăm số nguyên tử mà chúng ta vừa tìm được ở phần a.
Chúng ta biết rằng có 18,8% số nguyên tử Bo là đồng vị ¹⁰B và 81,2% là đồng vị ¹¹B.
Điều này có nghĩa là cứ 100 nguyên tử Bo thì có 18,8 nguyên tử ¹⁰B và 81,2 nguyên tử ¹¹B.
Chúng ta có thể thiết lập một tỉ lệ thức dựa trên tỉ lệ số nguyên tử của hai đồng vị:
Số nguyên tử ¹¹B / Số nguyên tử ¹⁰B = Phần trăm số nguyên tử ¹¹B / Phần trăm số nguyên tử ¹⁰B
Gọi số nguyên tử ¹¹B cần tìm là N. Theo đề bài, chúng ta có 94 nguyên tử ¹⁰B.
Ta có tỉ lệ:
N / 94 = 81,2 / 18,8
Để tìm N, chúng ta nhân chéo:
N = 94 * (81,2 / 18,8)
Bây giờ, chúng ta thực hiện phép tính:
81,2 / 18,8 ≈ 4,32
N ≈ 94 * 4,32
N ≈ 406,08
Tuy nhiên, số nguyên tử phải là một số nguyên. Khi làm bài tập này trong sách giáo khoa, các em có thể làm tròn kết quả để có số nguyên tử hợp lý, hoặc hiểu rằng đây là tỉ lệ trung bình. Trong trường hợp này, chúng ta có thể làm tròn đến số nguyên gần nhất.
Nếu sử dụng giá trị chính xác hơn:
N = 94 (81.2 / 18.8) = 94 4.3191489… ≈ 406.00
Vậy, mỗi khi có 94 nguyên tử ¹⁰B thì có khoảng 406 nguyên tử ¹¹B.
Các em thấy đấy, bài tập này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về khái niệm đồng vị và cách tính toán liên quan đến nguyên tử khối trung bình. Nếu có bất kỳ chỗ nào chưa rõ, các em cứ mạnh dạn hỏi thầy nhé.
Đáp án:
\(\begin{array}{l}
a)\\
{\% ^{10}}B = 18,8\% \\
{\% ^{11}}B = 81,2\% \\
b)\\
{N_{^{11}B}} = 406\text{(Nguyên tử)}
\end{array}\)
Giải thích các bước giải:
\(\begin{array}{l}
a)\\
\text{Gọi a và b lần lượt là phần trăm của }^{10}B{,^{11}}B\\
{{\bar M}_B} = \dfrac{{10 \times a + 11 \times b}}{{100}} = 10,812\\
\Rightarrow \dfrac{{10 \times a + 11 \times (100 – a)}}{{100}} = 10,812\\
\Rightarrow a = \dfrac{{1100 – 1081,2}}{1} = 18,8\% \\
b = 100 – 18,8 = 81,2\% \\
b)\\
{N_{^{10}B}} = 94\text{(Nguyên tử)}\\
{N_B} = \dfrac{{94 \times 100}}{{18,8}} = 500\text{(Nguyên tử)}\\
{N_{^{11}B}} = \dfrac{{500 \times 81,2}}{{100}} = 406\text{(Nguyên tử)}
\end{array}\)
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
(10*x+11*y)/100=10,812
x+y=100
(1)(2)=>x=18,8%
y=81,2%
có 11B/10B=81,2/18,8
=>số nguyên tử 11B=406 nguyên tử