Đất nước Việt Nam có nhiều cảnh đẹp. Mỗi miền của Tổ quốc đều có những bức tranh thiên nhiên kiệt tác. Lạng Sơn với Động Tam Thanh, sông Kì Cùng. Bắc Cạn với Hồ Ba Bể nên thơ, hùng vĩ. Quảng Bình với Động Phong Nha – đệ nhất kì quan. Nhưng đẹp nhất trong tôi vẫn là chùa Thiên Ấn.

Chùa dựng xây dựng trên núi Ân thuộc tỉnh Quảng Ngãi, hướng vào sông Trà Khúc. Không biết chùa có từ bao giờ? Bao nhiêu tuổi? Nhìn dáng cổ xưa, tôi nghĩ rằng chùa đã có từ lâu lắm. Vườn chùa rộng, có tường thành bao quanh. Đầu ngõ, hai trụ cổng đúc bằng xi măng sừng sững, cao khuất đầu người lớn. Hai cánh cổng ngõ bằng sắt thật đồ sộ, cửa luôn rộng mở như sẵn lòng chào đón khách thập phương, chào đón những con người có lòng hướng thiện. Bên ngoài cổng có những khóm trúc vàng râm mát, lâu nay vẫn đứng đấy, yên bình và thanh thản. Đây là nơi để mọi người nghỉ chân, uống nước chuẩn bị cho cuộc hành trình bên trong. Những gian hàng nước nối liền nhau, đủ loại nước ngọt, kẹo, bánh,… phục vụ khách tham quan.

Bước vào bên trong, sân chùa thật sạch đẹp. Tượng Phật Bà đầy lòng nhân hậu hướng về phía trước, xung quanh là những khóm hoa rập rờn trong vòm lá xanh non. Đâu đó, tiếng rù rì của những chú ong nâu cần mẫn đi tìm mật, tiếng côn trùng rỉ ra trong lòng đất, tiếng chuông chùa thỉnh thoảng ngân vang,… Tất cả đã làm cho con người có một cảm giác yên bình, dễ chịu.

Về phía tây nam của vườn chùa sẽ gặp mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng, khói nhang nghi ngút quyện với hoa, lá, cỏ cây. Ai đến thăm chùa cũng đều nhớ ghé thăm mộ cụ, tưởng nhớ đến công lao của cụ Huỳnh trong sự nghiệp cách mạng – tưởng nhớ đến một vị tiền bối đã công hiến đời mình cho dân tộc Việt Nam.

Đi về phía bắc là hồ sen bát ngát hoa. Những búp sen tinh khiết rung rinh trong vòm lá. Nước hồ trong xanh, những chú cá lượn lờ tùng toẵng. Hòn non bộ giữa hồ sừng sững như tưởng nhớ về những chặng đường lịch sử, nhớ về một thời oanh liệt của những người con của núi Ân, sông Trà. Đi thẳng về phía đông, ta sẽ gặp giếng Phật. Giếng sâu thăm thẳm nhưng nước trong vắt, mát rượi. Nhìn giếng nước, tôi nhớ câu chuyện kể của bà:

“Ngày xa xưa ấy, một vị sư đào giếng để lấynước. Đào mãi, đào mãi nhưng không có mạch nước ngầm. Vị sư quyết đào giếng thật sâu để mong có nước phục vụ nhà chùa. Đến một ngày kia, mạch nước xuất hiện nhưng vị sư đã mất tích. Vị sư ấy đã ra đi khi hoàn thành ý nguyện. Và từ đó, giếng có tên là giếng Phật”.

Vườn chùa, giếng nước đều có ý nghĩa thật lớn lao. Bước vào đền chùa cũng vậy. Nơi đây đã giáo huấn con người hướng về cái thiện, làm những việc có ý nghĩa trong cuộc đời. Tượng Phật trang nghiêm, nhang trầm, đèn nến nghi ngút. Tất cả như gợi nhắc con người hãy làm điều nhân nghĩa, hãy mở rộng vòng tay nhân ái, sống vì mọi người, tình cảm, thủy chung,… Nhìn đền chùa ta phát hiện một nền văn hiến lâu đời, những cây cột tròn, đen bóng, vững chãi. Những con rồng đá được điêu khắc công phu. Chuông đồng thỉnh thoảng ngân vang, tiếng đọc kinh của sư cụ đi vào lòng người. Bàn thờ Phật với khói hương nghi ngút đã làm cho con người có cảm giác ấm áp lạ lùng, nhớ ơn tổ tiên, nhớ’ ơn cội nguồn dân tộc.

Núi Ấn sông Trà” một cụm từ mà hầu như khi người ta nhắc đến thì đều nghĩ đó chính là vùng đất Quảng Ngãi. Bởi núi Ấn sông Trà” thuộc vào bậc đệ nhất thắng cảnh của tỉnh Quảng Ngãi. Người dân Quảng Ngãi cũng cho rằng núi Ấn sông Trà” là nơi linh thiêng nhất của quê hương này.

Sông Trà Khúc là một con sông lớn nhất tại tỉnh Quảng Ngãi có chiều dài 150km bắt nguồn từ núi Đắc Tơ Rôn cao 2.350m ở phía đông dãy núi Ngọc Linh Từ cầu Hà Giá ngược lên Sơn Hà thì gọi là sông Re, sông Xà Lò. Xuống đồng bằng mới là Trà Khúc chảy qua Sơn Tịnh đỗ ra Cửa Đại (Cổ Lũy), làm nên một cảnh đẹp nữa là Cổ Luỹ cô thôn. Tại ngã rẽ này gọi là Tam Thương.
Trà Khúc giang gắn liền với giai thoại Cao Biền – một vị thầy địa lý tài ba lỗi lạc của triều đình nhà Đường bên Trung Hoa. Ông này phục chỉ của vua nhà Đường sang đất Giao Châu (Việt Nam ngày nay) để triệt phá long mạch vì biết rằng vùng đất này sẽ xuất hiện những người tài giỏi và xưng vương. Cao Biền đã tìm đến khu vực sông Trà Khúc của tình Quảng Ngãi ngày nay.

Núi Ấn còn có nhiều tên gọi khác như: núi Hó, Kim Ấn Sơn, Thổ Sơn (núi đất), Thổ châu (núi đỏ). Xưa kia núi mọc toàn là tranh chen lẫn với đá, mặt đỉnh câu cối mộc sầm uất có cọp ở. Người dân trong làng thường dung tranh của núi Ấn để lợp nhà, tuy nhiên, không ai dám bén mảng lên đỉnh và cho rằng đất là vùng đất thiêng.
Chân núi phía Đông Thiên Ấn có cái gò cao giống cái hộp đựng con dấu, gọi là hòn Triện. Mặt khác, ngày xưa các nho sĩ thường đến Thiên Ấn lấy đá non về mài mực viết vẽ, phê sách vở rất tốt. Cũng từ đó mà trong dân gian đã có câu:

”Son núi Ấn, mài hòn son Ấn, Ấn tốt son tươi
Nước sông Trà, pha nấu nước trà, trà thơm nước động”