1) Đoạn trích trên thuộc phong cách ngôn ngữ nào?

Để xác định phong cách ngôn ngữ của đoạn trích, chúng ta cần xem xét các yếu tố về ngôn từ, giọng điệu, cảm xúc và mục đích giao tiếp.

Bước 1: Phân tích ngôn từ.
Đoạn thơ sử dụng những từ ngữ giản dị, gần gũi, quen thuộc với đời sống của người nông dân, người lính thời bấy giờ như: “bọn người tứ xứ”, “chưa biết chữ”, “Một hai”, “súng bắn chưa quen”, “mười bài”, “lột sắt đường tàu”, “rèn thêm đao kiếm”, “áo vải chân không”, “mái lều gianh”, “tiếng mõ đêm trường”, “luống cày đất đỏ”, “cối gạo canh khuya”.

Bước 2: Phân tích giọng điệu và cảm xúc.
Giọng điệu của đoạn thơ vừa có nét ngang tàng, dũng cảm (“lột sắt đường tàu, rèn thêm đao kiếm, đi lùng giặc đánh”) lại vừa chất chứa tình cảm nhớ nhung, hoài niệm, xót xa về cuộc sống gian khổ, xa quê hương (“Ba năm rồi gửi lại quê hương”, “Mái lều gianh, Tiếng mõ đêm trường, Luống cày đất đỏ”, “Ít nhiều người vợ trẻ Mòn chân bên cối gạo canh khuya”).

Bước 3: Xác định mục đích giao tiếp.
Đoạn thơ nhằm thể hiện tình cảm, tâm tư, kỷ niệm của người lính về một thời gian khổ nhưng hào hùng. Qua đó, nhà thơ muốn khắc họa vẻ đẹp của những người lính cách mạng thời kỳ đầu.

Kết luận: Dựa trên những phân tích trên, đoạn trích thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

2) Xác định phương thức biểu đạt chính được dùng trong đoạn thơ.

Phương thức biểu đạt là cách thức mà người viết hoặc người nói sử dụng để truyền tải thông điệp. Chúng ta cần xem xét xem đoạn thơ chủ yếu dùng yếu tố nào để diễn đạt.

Bước 1: Xem xét các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh.
– Tự sự: Đoạn thơ có kể về quá trình gặp gỡ, tham gia kháng chiến (“Gặp nhau hồi chưa biết chữ”, “Quen nhau từ buổi “Một hai””, “Súng bắn chưa quen”, “lột sắt đường tàu”, “đi lùng giặc đánh”, “Ba năm rồi gửi lại quê hương”).
– Miêu tả: Có miêu tả cảnh vật quê hương, gia đình (“Mái lều gianh”, “Tiếng mõ đêm trường”, “Luống cày đất đỏ”, “người vợ trẻ Mòn chân bên cối gạo canh khuya”).
– Biểu cảm: Toàn bộ đoạn thơ thấm đẫm cảm xúc nhớ nhung, hoài niệm, sự gắn bó với cuộc đời người lính, sự xót xa cho hậu phương (“Lòng vẫn cười vui kháng chiến”, “Ba năm rồi gửi lại quê hương”, “Ít nhiều người vợ trẻ Mòn chân bên cối gạo canh khuya”).
– Nghị luận, thuyết minh: Không có yếu tố nghị luận hay thuyết minh rõ rệt.

Bước 2: Đánh giá mức độ sử dụng.
Mặc dù có yếu tố tự sự và miêu tả, nhưng yếu tố nổi bật nhất, xuyên suốt đoạn thơ là việc bộc lộ những rung động, suy tư, tình cảm của người lính. Toàn bộ những hình ảnh, sự kiện được gợi lên đều nhằm mục đích khơi gợi và thể hiện cảm xúc.

Kết luận: Phương thức biểu đạt chính được dùng trong đoạn thơ là biểu cảm.

3) Hình ảnh người lính thời kỳ đầu kháng chiến hiện lên như thế nào trong đoạn thơ trên?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần tìm kiếm và tập hợp những chi tiết, hình ảnh miêu tả về người lính trong đoạn thơ.

Bước 1: Xác định các chi tiết miêu tả hoàn cảnh xuất thân và quá trình tham gia kháng chiến.
– “Bọn người tứ xứ”: Chỉ những người lính đến từ nhiều vùng miền khác nhau, có thể là những người dân quê.
– “Gặp nhau hồi chưa biết chữ”: Cho thấy họ là những người dân bình dị, ít được học hành.
– “Quen nhau từ buổi “Một hai””: Tình đồng chí, đồng đội nảy nở từ những ngày đầu gian khó.
– “Súng bắn chưa quen, Quân sự mươi bài”: Ban đầu còn bỡ ngỡ, chưa được huấn luyện bài bản, nhưng vẫn sẵn sàng.
– “Lột sắt đường tàu, Rèn thêm đao kiếm”: Sự tự lực, sáng tạo, quyết tâm vũ trang để đánh giặc, dù còn thô sơ.
– “Áo vải chân không”: Hình ảnh giản dị, nghèo khó, không có trang bị đầy đủ.
– “Đi lùng giặc đánh”: Sự dũng cảm, chủ động, xông pha.
– “Ba năm rồi gửi lại quê hương”: Sự hy sinh, xa cách gia đình.

Bước 2: Nhận xét về phẩm chất, tinh thần của người lính qua các chi tiết.
Từ những chi tiết trên, hình ảnh người lính thời kỳ đầu kháng chiến hiện lên với những đặc điểm sau:

• Xuất thân bình dị, dân dã: Họ là những người dân quê, “bọn người tứ xứ”, “chưa biết chữ”, sống trong cảnh nghèo khó (“mái lều gianh”).
• Sự gắn bó, đoàn kết: Tình đồng chí, đồng đội được vun đắp từ những ngày đầu gian khổ.
• Tinh thần yêu nước, sẵn sàng hy sinh: Dù chưa quen với súng đạn, dù trang bị còn thô sơ, họ vẫn “lòng vẫn cười vui kháng chiến”, “đi lùng giặc đánh”.
• Sự tự lực, sáng tạo: Biết cách tận dụng những gì có được để phục vụ chiến đấu (“lột sắt đường tàu, rèn thêm đao kiếm”).
• Sự kiên cường, dũng cảm: Đối mặt với gian khó, nguy hiểm nhưng vẫn giữ vững ý chí.
• Nỗi nhớ quê hương, gia đình: Bên cạnh sự dũng cảm, họ vẫn mang trong mình tình cảm với hậu phương, với người thân (“Ba năm rồi gửi lại quê hương”, hình ảnh “người vợ trẻ Mòn chân bên cối gạo canh khuya” gợi sự xót xa cho hậu phương).

Tóm lại: Hình ảnh người lính thời kỳ đầu kháng chiến hiện lên vừa giản dị, mộc mạc, vừa kiên cường, dũng cảm, đoàn kết, giàu lòng yêu nước và có những nét tâm tư, tình cảm sâu sắc.

4) Hay nêu nội dung chính của đoạn trích.

Nội dung chính của đoạn trích là sự khái quát về cuộc đời, phẩm chất và tâm tư của người lính cách mạng Việt Nam trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Bước 1: Tóm lược các ý chính đã phân tích ở câu 3.
Đoạn trích khắc họa những người lính từ nhiều miền quê khác nhau, xuất thân bình dị, ít học.
Họ tham gia kháng chiến với tinh thần tự giác, đoàn kết, sẵn sàng vượt qua khó khăn, tự trang bị vũ khí.
Bên cạnh đó, họ cũng mang trong mình nỗi nhớ quê hương, gia đình và sự sẻ chia với những vất vả của hậu phương.

Bước 2: Tổng hợp thành nội dung bao quát nhất.
Đoạn trích ca ngợi vẻ đẹp của những người lính “vệ quốc đoàn” thời kỳ đầu kháng chiến: sự hi sinh, gian khổ, dũng cảm, lạc quan, tình đồng chí sâu nặng và nỗi nhớ quê hương da diết.

Kết luận: Nội dung chính của đoạn trích là khắc họa chân dung người lính cách mạng thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp với phẩm chất cao đẹp, tinh thần chiến đấu kiên cường và tình cảm gắn bó sâu nặng.

5) Từ đoạn trích, anh/chị hãy bày tỏ tình cảm của mình về người lính thời kỳ đầu chống Pháp.

Đây là câu hỏi mang tính cá nhân, đòi hỏi các em phải thể hiện cảm xúc và suy nghĩ của mình dựa trên những gì đã phân tích.

Bước 1: Lựa chọn những hình ảnh, chi tiết gây ấn tượng mạnh mẽ nhất với em.
Ví dụ: “lột sắt đường tàu, rèn thêm đao kiếm”, “áo vải chân không”, “Mái lều gianh, Tiếng mõ đêm trường”, “người vợ trẻ Mòn chân bên cối gạo canh khuya”.

Bước 2: Diễn đạt cảm xúc về những chi tiết đó.
– Với hình ảnh “lột sắt đường tàu, rèn thêm đao kiếm”, tôi cảm phục sự sáng tạo, lòng yêu nước cháy bỏng, sẵn sàng làm mọi thứ để bảo vệ Tổ quốc.
– Với “áo vải chân không”, tôi thấy xót xa cho sự thiếu thốn, gian khổ của các chú, các anh.
– Cảnh “Mái lều gianh, Tiếng mõ đêm trường”, “người vợ trẻ Mòn chân bên cối gạo canh khuya” gợi lên sự hy sinh thầm lặng, sự chịu đựng của hậu phương, sự chia ly.

Bước 3: Tổng hợp thành lời bày tỏ tình cảm.
Đọc những câu thơ này, lòng tôi dâng lên một niềm xúc động và lòng biết ơn sâu sắc đối với thế hệ cha anh đi trước.
Tôi cảm phục trước sự hi sinh thầm lặng, cao cả của những người lính thời kỳ đầu kháng chiến. Họ xuất thân từ những làng quê nghèo khó, chưa từng biết đến chữ nghĩa, nhưng khi Tổ quốc lâm nguy, họ đã gác lại bút nghiên, gác lại ruộng đồng, sẵn sàng cầm súng lên đường.
Hình ảnh “lột sắt đường tàu, rèn thêm đao kiếm” không chỉ cho thấy sự thiếu thốn về vũ khí mà còn khắc họa ý chí kiên cường, lòng quyết tâm sắt đá, sự tự lực tự cường của những người lính cách mạng.
Tôi cũng cảm nhận được sự vất vả, gian khổ mà họ phải trải qua: “áo vải chân không”, “ba năm rồi gửi lại quê hương”. Họ đã phải xa cách gia đình, xa cách quê hương, đối mặt với biết bao nguy hiểm.
Và đằng sau những người lính nơi tiền tuyến là hình ảnh những người phụ nữ ở hậu phương, “mòn chân bên cối gạo canh khuya”, gánh vác việc nhà, chờ đợi tin chồng, tin con. Đó là sự hy sinh thầm lặng nhưng vô cùng lớn lao, góp phần tiếp sức cho tiền tuyến.
Những người lính ấy, dù trải qua bao gian lao khổ cực, nhưng trong họ vẫn vẹn nguyên “lòng cười vui kháng chiến”. Đó là một tinh thần lạc quan đáng ngưỡng mộ.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn vô hạn và sự kính trọng sâu sắc đối với những người lính đã hy sinh một phần xương máu, tuổi trẻ của mình để mang lại nền độc lập, tự do cho dân tộc.

Hy vọng với những phân tích chi tiết này, các em đã hiểu sâu hơn về đoạn trích và có thể tự tin trả lời các câu hỏi. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại đặt câu hỏi nhé!