Lúc 6 giờ 30 phút, một người đi xe đạp từ B đến C với vận tốc 14km/giờ, cùng lúc…
Trước hết, cô trò mình cùng đọc kỹ đề bài.
Đề bài cho biết:
– Thời gian khởi hành của hai người: 6 giờ 30 phút.
– Người đi xe đạp đi từ B đến C.
– Vận tốc của người đi xe đạp: 14 km/giờ.
– Người đi xe máy đi từ A.
– Khoảng cách từ A đến B: 36 km.
– Vận tốc của người đi xe máy: 36 km/giờ.
– Người đi xe máy đuổi theo người đi xe đạp.
Yêu cầu của bài toán là: Đến mấy giờ người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp?
Để giải bài toán này, cô trò mình cần xác định xem người đi xe máy phải đi bao xa thì mới đuổi kịp người đi xe đạp, và thời gian để đi được quãng đường đó là bao lâu.
Chúng ta cùng nhau phân tích nhé:
Khi người đi xe máy bắt đầu xuất phát từ A, người đi xe đạp đã đi được một đoạn đường rồi. Khoảng cách giữa người đi xe máy và người đi xe đạp lúc này là quãng đường từ A đến B cộng với quãng đường người đi xe đạp đã đi được.
Tuy nhiên, đề bài hỏi “Đến mấy giờ người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp?”. Điều này có nghĩa là hai người sẽ gặp nhau tại một điểm nào đó. Khi gặp nhau, quãng đường người đi xe máy đã đi được sẽ bằng quãng đường người đi xe đạp đã đi được cộng với quãng đường chênh lệch ban đầu.
Chúng ta hãy gọi thời gian từ lúc 6 giờ 30 phút đến lúc hai người gặp nhau là \( t \) (giờ).
Trong thời gian \( t \) đó,
Quãng đường người đi xe đạp đi được là:
\( S_{xe đạp} = v_{xe đạp} \times t \)
\( S_{xe đạp} = 14 \times t \) (km)
Trong thời gian \( t \) đó,
Quãng đường người đi xe máy đi được là:
\( S_{xe máy} = v_{xe máy} \times t \)
\( S_{xe máy} = 36 \times t \) (km)
Bây giờ, chúng ta cần xem xét mối quan hệ giữa quãng đường của hai người lúc gặp nhau.
Lúc 6 giờ 30 phút, người đi xe máy ở A, người đi xe đạp ở B, và A cách B 36km.
Khi người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp, có nghĩa là họ gặp nhau tại cùng một điểm.
Quãng đường người đi xe máy đi được từ A đến điểm gặp nhau sẽ bằng quãng đường từ A đến B cộng với quãng đường người đi xe đạp đi được từ B đến điểm gặp nhau.
Vì vậy, ta có phương trình:
\( S_{xe máy} = S_{AB} + S_{xe đạp} \)
Trong đó \( S_{AB} \) là quãng đường từ A đến B, bằng 36km.
Thay các biểu thức quãng đường vào, ta có:
\( 36 \times t = 36 + 14 \times t \)
Bây giờ, chúng ta sẽ giải phương trình này để tìm \( t \).
Chuyển các số hạng chứa \( t \) về một vế:
\( 36 \times t – 14 \times t = 36 \)
\( (36 – 14) \times t = 36 \)
\( 22 \times t = 36 \)
Để tìm \( t \), ta chia 36 cho 22:
\( t = \frac{36}{22} \) (giờ)
Chúng ta có thể rút gọn phân số này:
\( t = \frac{18}{11} \) (giờ)
Bây giờ, chúng ta cần đổi \( \frac{18}{11} \) giờ ra giờ và phút để dễ hình dung.
\( t = 1 \frac{7}{11} \) giờ.
Nghĩa là 1 giờ và \( \frac{7}{11} \) của một giờ.
Để đổi \( \frac{7}{11} \) giờ ra phút, ta nhân với 60:
\( \frac{7}{11} \times 60 = \frac{420}{11} \) (phút)
Thực hiện phép chia \( 420 \) cho \( 11 \):
\( 420 \div 11 \approx 38.18 \) phút.
Trong phạm vi bài toán lớp 5, chúng ta có thể làm tròn hoặc giữ nguyên phân số để có kết quả chính xác nhất nếu đề bài không yêu cầu làm tròn. Tuy nhiên, để dễ hiểu, chúng ta có thể để ở dạng phân số hoặc tính ra số thập phân gần đúng.
Trong trường hợp này, cô giáo hướng dẫn các em tính theo cách hiểu thông thường hơn cho bài toán lớp 5:
Người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp sau một khoảng thời gian nhất định. Khoảng cách mà người đi xe máy cần “lấp đầy” là khoảng cách ban đầu giữa hai người.
Khoảng cách ban đầu giữa người đi xe máy và người đi xe đạp là 36km (khoảng cách từ A đến B).
Mỗi giờ, người đi xe máy đi nhanh hơn người đi xe đạp là:
\( 36 – 14 = 22 \) (km/giờ)
Đây gọi là vận tốc tương đối hay hiệu vận tốc. Vận tốc này cho biết mỗi giờ, khoảng cách giữa hai người giảm đi 22km.
Vậy, thời gian để người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp là:
\( t = \text{Khoảng cách ban đầu} \div \text{Hiệu vận tốc} \)
\( t = 36 \div 22 \) (giờ)
\( t = \frac{36}{22} \) (giờ)
\( t = \frac{18}{11} \) (giờ)
Bây giờ, chúng ta sẽ đổi \( \frac{18}{11} \) giờ ra giờ và phút.
\( \frac{18}{11} \) giờ = \( 1 \) giờ và \( \frac{7}{11} \) giờ.
Đổi \( \frac{7}{11} \) giờ ra phút:
\( \frac{7}{11} \times 60 = \frac{420}{11} \) phút.
Để làm tròn hoặc tính chính xác hơn, chúng ta thực hiện phép chia \( 420 \div 11 \).
\( 420 \div 11 = 38 \) dư \( 2 \).
Vậy \( \frac{420}{11} \) phút là \( 38 \) phút và \( \frac{2}{11} \) phút.
Trong chương trình lớp 5, chúng ta thường làm tròn hoặc chấp nhận kết quả như vậy. Nếu đề bài yêu cầu làm tròn đến phút, chúng ta có thể lấy \( 38 \) phút.
Vậy thời gian để đuổi kịp là 1 giờ và khoảng \( \frac{420}{11} \) phút.
Chúng ta cộng thời gian này vào thời điểm xuất phát là 6 giờ 30 phút.
Thời điểm xuất phát: 6 giờ 30 phút.
Thời gian để đuổi kịp: 1 giờ và \( \frac{420}{11} \) phút.
Thời điểm gặp nhau = Thời điểm xuất phát + Thời gian để đuổi kịp.
Ta cộng phần giờ trước:
6 giờ + 1 giờ = 7 giờ.
Ta cộng phần phút:
30 phút + \( \frac{420}{11} \) phút.
Để cộng, ta quy đồng mẫu số:
\( 30 = \frac{30 \times 11}{11} = \frac{330}{11} \)
Vậy, 30 phút + \( \frac{420}{11} \) phút = \( \frac{330}{11} + \frac{420}{11} = \frac{750}{11} \) phút.
Bây giờ, chúng ta đổi \( \frac{750}{11} \) phút ra giờ và phút.
\( 750 \div 11 \):
\( 750 = 11 \times 68 + 2 \).
Vậy \( \frac{750}{11} \) phút = 68 phút và \( \frac{2}{11} \) phút.
68 phút chúng ta đổi thành 1 giờ 8 phút.
Vậy, tổng thời gian phút là 1 giờ 8 phút và \( \frac{2}{11} \) phút.
Chúng ta cộng lại với 7 giờ ban đầu:
7 giờ + 1 giờ 8 phút = 8 giờ 8 phút.
Vậy, người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp vào lúc 8 giờ 8 phút và \( \frac{2}{11} \) phút.
Tuy nhiên, trong các bài toán lớp 5, thông thường kết quả sẽ tròn trịa hơn hoặc đề bài sẽ yêu cầu làm tròn. Cô sẽ tính lại cho các em một lần nữa theo cách thông thường để kiểm tra.
Thời gian để đuổi kịp là: \( \frac{18}{11} \) giờ.
\( \frac{18}{11} \) giờ = \( 1.6363… \) giờ.
Chúng ta có thể tính thời gian đuổi kịp dưới dạng giờ và phút một cách chính xác hơn như sau:
\( \frac{18}{11} \) giờ = \( 1 \) giờ + \( \frac{7}{11} \) giờ.
\( \frac{7}{11} \) giờ = \( \frac{7}{11} \times 60 \) phút = \( \frac{420}{11} \) phút.
\( 420 \div 11 = 38 \) dư \( 2 \).
Vậy \( \frac{420}{11} \) phút = \( 38 \) phút và \( \frac{2}{11} \) phút.
Thời gian để đuổi kịp là 1 giờ 38 phút \( \frac{2}{11} \) giây (vì \( \frac{2}{11} \) phút = \( \frac{2}{11} \times 60 \) giây = \( \frac{120}{11} \) giây ≈ 10.9 giây).
Trong bài toán lớp 5, chúng ta thường dừng lại ở phút hoặc làm tròn.
Thời điểm xuất phát: 6 giờ 30 phút.
Thời gian để đuổi kịp: 1 giờ 38 phút (làm tròn hoặc lấy phần nguyên).
Cộng thời gian:
6 giờ 30 phút + 1 giờ 38 phút = 7 giờ 68 phút.
Vì 68 phút = 1 giờ 8 phút, nên:
7 giờ 68 phút = 7 giờ + 1 giờ 8 phút = 8 giờ 8 phút.
Vậy, người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp vào lúc 8 giờ 8 phút.
Cô giáo lưu ý các em: Khi giải bài toán chuyển động có yếu tố “đuổi kịp”, chúng ta cần xác định được khoảng cách ban đầu cần rút ngắn và hiệu vận tốc.
Các bước giải bài toán này như sau:
Bước 1: Tính hiệu vận tốc của hai người.
Hiệu vận tốc = Vận tốc người đi xe máy – Vận tốc người đi xe đạp
\( 36 – 14 = 22 \) (km/giờ)
Bước 2: Tính thời gian để người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp.
Thời gian = Khoảng cách ban đầu / Hiệu vận tốc
\( t = 36 \div 22 = \frac{36}{22} = \frac{18}{11} \) (giờ)
Bước 3: Đổi thời gian ra giờ và phút.
\( \frac{18}{11} \) giờ = \( 1 \frac{7}{11} \) giờ = 1 giờ \( \frac{7}{11} \times 60 \) phút = 1 giờ \( \frac{420}{11} \) phút.
\( \frac{420}{11} \) phút ≈ 38 phút.
Vậy thời gian là khoảng 1 giờ 38 phút.
Bước 4: Tính thời điểm người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp.
Thời điểm đuổi kịp = Thời điểm xuất phát + Thời gian đuổi kịp.
6 giờ 30 phút + 1 giờ 38 phút = 8 giờ 8 phút.
Vậy, đến 8 giờ 8 phút người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp.
Các em thấy bài toán này có thú vị không nào? Cần nhớ các công thức cơ bản và cách áp dụng chúng vào từng bài toán cụ thể nhé! Cô tin là với sự cố gắng, các em sẽ làm tốt.
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Vì đây là dạng hai xe đuổi kịp nhau
Mỗi h thì xe máy gần hơn xe đạp số km là
36km/h – 14 km/h= 22 km/h
sau số thời gian thì xe máy đuổi kịp xe đạp
36km : 22km/h = 1,65 h = 1h 39 ph
xe máy đuổi kịp xe đạp lúc
6h 30ph + 1h39ph= 8h 09 ph
Đáp án + Giải thích các bước giải:
Hiệu vận tốc của 2 xe là:
36 – 14=22 (km/giờ)
Số thời gian để xe máy đuổi kịp xe đạp là:
36 : 22=1,65 (giờ)=1 giờ 39 phút
Đến số giờ người đi xe máy đuổi kịp người đi xe đạp là:
6 giờ 30 phút + 1 giờ 39 phút=7 giờ 69 phút=8 giờ 9 phút
No copy!
#PHUNGDUCANH9888