Chào các em học sinh thân yêu của cô! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một dạng mở bài khá thú vị trong phân môn Tập làm văn, đó là mở bài gián tiếp tả cây cối. Cụ thể hơn, chúng ta sẽ tập trung vào việc mở bài gián tiếp tả cây xoài, dựa theo những gì đã học trong Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 5.

Trước hết, để hiểu rõ “mở bài gián tiếp” là gì, các em còn nhớ không?

Mở bài gián tiếp là cách mở bài mà người viết không đi thẳng vào giới thiệu đối tượng miêu tả ngay từ câu đầu tiên. Thay vào đó, chúng ta sẽ dẫn dắt bằng một hình ảnh, một câu chuyện, một kỷ niệm, một suy nghĩ… có liên quan mật thiết đến đối tượng đó. Cách mở bài này giúp tạo sự tò mò, hấp dẫn cho người đọc ngay từ đầu.

Vậy, để mở bài gián tiếp tả cây xoài, chúng ta cần suy nghĩ xem điều gì, sự vật gì, câu chuyện gì có thể gợi lên hình ảnh cây xoài trong tâm trí chúng ta?

Hãy cùng xem xét một số gợi ý sau:

Bước 1: Tìm ý tưởng liên kết

Chúng ta có thể nghĩ đến:
* Không khí, thời tiết: Mùa hè, mùa thu hoạch xoài, những buổi trưa hè oi ả…
* Kỷ niệm tuổi thơ: Những trò chơi dưới gốc cây xoài, những lần trèo cây hái quả, những buổi sum họp gia đình dưới bóng cây…
* Cảm xúc: Niềm vui khi được ăn xoài chín, sự gắn bó với ngôi nhà có cây xoài…
* Âm thanh, hình ảnh khác: Tiếng chim hót trên cành, màu xanh mướt của lá, hương thơm dịu nhẹ của hoa xoài…

Bước 2: Chọn một ý tưởng và phát triển thành câu dẫn

Cô lấy ví dụ, chúng ta chọn ý tưởng về “mùa hè và kỷ niệm tuổi thơ”.

* Ý tưởng ban đầu: Mùa hè đến là em lại nhớ đến cây xoài.
* Phát triển thành câu dẫn (hấp dẫn hơn): “Cứ mỗi độ hè về, khi tiếng ve râm ran vang vọng khắp xóm, bầu trời nhuộm một màu xanh trong vắt, trong lòng em lại dâng lên một cảm xúc bồi hồi khó tả.”

Bước 3: Nối câu dẫn với đối tượng miêu tả (cây xoài)

Sau câu dẫn gợi mở, chúng ta sẽ khéo léo đưa cây xoài vào bài.

* Tiếp nối câu dẫn ở trên: “Và rồi, hình ảnh quen thuộc, thân thương hiện lên rõ mồn một – đó chính là cây xoài già xù xì, lặng lẽ tỏa bóng mát trước sân nhà em.”

Như vậy, chúng ta đã có một đoạn mở bài gián tiếp tả cây xoài rồi đó các em.

Ví dụ hoàn chỉnh:

“Cứ mỗi độ hè về, khi tiếng ve râm ran vang vọng khắp xóm, bầu trời nhuộm một màu xanh trong vắt, trong lòng em lại dâng lên một cảm xúc bồi hồi khó tả. Và rồi, hình ảnh quen thuộc, thân thương hiện lên rõ mồn một – đó chính là cây xoài già xù xì, lặng lẽ tỏa bóng mát trước sân nhà em.”

Bây giờ, cô sẽ đưa ra thêm một vài cách mở bài gián tiếp khác để các em tham khảo và tự luyện tập nhé.

Cách 1: Dựa vào hương vị

* Câu dẫn: “Mỗi khi bước vào bếp, nhìn thấy mẹ đang gọt những quả xoài chín vàng ươm, một mùi thơm ngọt ngào, thanh mát lan tỏa khắp không gian, em lại nhớ về cái Tết Trung thu ấm áp năm nào.”
* Nối với cây xoài: “Và cái hương thơm ấy, nó đến từ những chùm quả sai trĩu cành của cây xoài cổ thụ trong vườn nhà em.”

Cách 2: Dựa vào cảnh vật thiên nhiên

* Câu dẫn: “Trong khu vườn nhỏ của ông bà, có một loài cây mà mỗi khi nghĩ đến, em lại thấy lòng mình thật bình yên, thật dễ chịu.”
* Nối với cây xoài: “Đó chính là cây xoài thân thuộc, với những tán lá xanh mướt vươn mình đón nắng sớm mai.”

Cách 3: Dựa vào hành động của con người

* Câu dẫn: “Nhìn những đứa trẻ trong xóm đang tíu tít nô đùa, đuổi bắt dưới bóng cây râm mát, em chợt nhớ đến những trò chơi tuổi thơ của mình.”
* Nối với cây xoài: “Và địa điểm quen thuộc nhất cho những trò chơi ấy, không đâu khác, chính là dưới gốc cây xoài to lớn trước ngõ.”

Các em thấy không? Mở bài gián tiếp giúp câu văn trở nên sinh động và thu hút hơn rất nhiều. Điều quan trọng là các em phải suy nghĩ để tìm ra một điểm tựa, một ý tưởng thật gần gũi và có mối liên hệ logic với cây xoài mà mình muốn miêu tả.

Các em hãy thử tự mình đặt một câu mở bài gián tiếp tả cây xoài theo những gợi ý trên hoặc sáng tạo theo ý riêng của mình nhé! Cô tin rằng với sự luyện tập, các em sẽ làm bài văn của mình ngày càng hay hơn.

Chúc các em học tốt!