Đoạn thơ chúng ta sẽ cùng tìm hiểu là:

Mồ hôi mà đổ xuống đồng
Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương
Mồ hôi mà đổ xuống vườn
đậu xanh lá tốt vấn vương tơ tằm

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt đi trả lời các câu hỏi của đề bài nhé.

a] Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào?

Để xác định thể thơ, chúng ta cần quan sát cách gieo vần, nhịp điệu và số tiếng trong mỗi câu thơ.

Các em hãy nhìn vào đoạn thơ, chúng ta thấy:
– Câu 1 và câu 2 có mấy tiếng? (4 tiếng)
– Câu 3 và câu 4 có mấy tiếng? (4 tiếng)

Như vậy, mỗi câu thơ đều có 4 tiếng.
Bây giờ chúng ta xét cách gieo vần:
– Tiếng “đồng” (câu 1) vần với tiếng “vườn” (câu 3).
– Tiếng “nương” (câu 2) vần với tiếng “tằm” (câu 4).

Thể thơ có đặc điểm mỗi câu 4 tiếng và có cách gieo vần như trên được gọi là thể thơ tứ tuyệt hoặc thơ bốn chữ.

Vậy, đáp án cho câu hỏi a] là: Đoạn thơ được viết theo thể thơ tứ tuyệt hay còn gọi là thơ bốn chữ.

b] Xác định các từ láy có trong đoạn trích trên?

Từ láy là những từ được tạo thành bằng cách lặp lại một phần hoặc toàn bộ âm thanh của tiếng gốc, tạo ra âm thanh mới gợi tả, gợi cảm.

Chúng ta cùng xem xét từng câu:
– Câu 1: “Mồ hôi mà đổ xuống đồng” – Không có từ láy.
– Câu 2: “Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương” – Tiếng “trùng trùng” là từ láy, láy toàn bộ âm tiết “trùng”. Từ láy này gợi tả hình ảnh lúa mọc lên san sát, dày đặc, nối tiếp nhau.
– Câu 3: “Mồ hôi mà đổ xuống vườn” – Không có từ láy.
– Câu 4: “đậu xanh lá tốt vấn vương tơ tằm” – Tiếng “vấn vương” là từ láy, láy âm đầu “v” và thanh điệu. Từ láy này gợi tả sự gắn bó, quyến luyến, khó rời.

Vậy, các từ láy có trong đoạn trích trên là: trùng trùng, vấn vương.

c] Nêu tác dụng phép tu từ điệp ngữ được sử dụng?

Phép tu từ điệp ngữ là sự lặp lại một từ, cụm từ hoặc cả câu để nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu cho câu thơ, bài thơ.

Chúng ta hãy xem xét kỹ đoạn thơ này. Em có thấy từ nào được lặp đi lặp lại không?
Đó chính là cụm từ “Mồ hôi mà đổ xuống”. Cụm từ này được lặp lại ở đầu câu 1 và câu 3.

Bây giờ, chúng ta hãy suy nghĩ xem việc lặp lại cụm từ “Mồ hôi mà đổ xuống” này có tác dụng gì:
– Nhấn mạnh công lao, sự vất vả của người lao động: Cụm từ “mồ hôi” là biểu tượng cho sự đổ mồ hôi, sôi nước mắt, là sự cống hiến sức lực của con người. Việc lặp lại nó cho thấy quá trình lao động chăm chỉ, miệt mài.
– Tạo sự liên kết giữa hai hình ảnh: Cụm từ điệp ngữ này nối kết hai khổ thơ lại với nhau, cho thấy dù là đổ mồ hôi xuống đồng để trồng lúa hay đổ mồ hôi xuống vườn để trồng đậu xanh thì kết quả thu được đều vô cùng tốt đẹp.
– Tăng tính nhạc, nhịp điệu cho bài thơ: Sự lặp lại tạo ra một âm điệu đều đặn, du dương, khiến bài thơ dễ đi vào lòng người hơn.
– Khẳng định quy luật: Nó khẳng định một quy luật tất yếu trong lao động: có sự bỏ ra, có sự hy sinh thì ắt sẽ có thành quả xứng đáng. Mồ hôi của người nông dân chính là nhân tố quan trọng làm nên sự tươi tốt, bội thu của mùa màng.

Vậy, tác dụng của phép tu từ điệp ngữ “Mồ hôi mà đổ xuống” là:
– Nhấn mạnh sự vất vả, công lao to lớn của người lao động.
– Tạo sự liên kết chặt chẽ giữa hai phần của bài thơ, làm nổi bật mối quan hệ nhân quả giữa lao động và thành quả.
– Tăng tính nhạc, nhịp điệu cho bài thơ.
– Khẳng định quy luật về sự tương xứng giữa công sức bỏ ra và kết quả đạt được.

Các em thấy đó, chỉ qua một đoạn thơ ngắn thôi mà tác giả đã gửi gắm biết bao ý nghĩa sâu sắc về công sức lao động và vẻ đẹp của mùa màng.

Hy vọng với những phân tích chi tiết trên, các em đã hiểu rõ hơn về đoạn thơ này. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Buổi học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Chúc các em học tốt!