Một loại mỡ chứa 40% triolein, 20% tripanmitin, 40% tristearin. Xà phòng hóa hoà…
A. 1209.
B. 1306,2
C. 1304,27.
D. 1335.
Mọi người cho em hỏi nếu đề ghi như vậy thì mình tính theo % khối lượng vậy đáp án là câu C đúng kh ạ, đa số các bạn em tính ra câu B là theo % số mol rồi ạ. Vậy đáp án nào chính xác ạ
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ đề bài. Đề bài cho biết một loại mỡ có thành phần phần trăm theo khối lượng của ba loại este là triolein, tripanmitin và tristearin. Khi xà phòng hóa hoàn toàn m gam mỡ này bằng dung dịch NaOH, thu được 138 gam glycerol. Yêu cầu của bài toán là tìm giá trị của m.
Quan trọng nhất ở đây là đề bài nói rõ “m gam mỡ chứa 40% triolein, 20% tripanmitin, 40% tristearin”. Điều này có nghĩa là tỉ lệ phần trăm cho là theo khối lượng, chứ không phải theo số mol. Vì vậy, chúng ta sẽ giải bài toán dựa trên tỉ lệ khối lượng này.
Chúng ta cùng đi vào các bước giải chi tiết nhé:
Bước 1: Xác định công thức hóa học của các este và glycerol.
* Triolein: Este của glycerol với axit oleic. Axit oleic có công thức là C₁₇H₃₃COOH.
Công thức của triolein là (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅.
* Tripanmitin: Este của glycerol với axit panmitic. Axit panmitic có công thức là C₁₅H₃₁COOH.
Công thức của tripanmitin là (C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅.
* Tristearin: Este của glycerol với axit stearic. Axit stearic có công thức là C₁₇H₃₅COOH.
Công thức của tristearin là (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅.
* Glycerol: C₃H₅(OH)₃.
Bước 2: Viết phương trình phản ứng xà phòng hóa.
Phản ứng xà phòng hóa là phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm. Đối với triglyxerit (mỡ), phản ứng tổng quát như sau:
(RCOO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3RCOONa + C₃H₅(OH)₃
Áp dụng cho từng loại este có trong mỡ:
* Phản ứng của triolein:
(C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3C₁₇H₃₃COONa + C₃H₅(OH)₃
* Phản ứng của tripanmitin:
(C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3C₁₅H₃₁COONa + C₃H₅(OH)₃
* Phản ứng của tristearin:
(C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3C₁₇H₃₅COONa + C₃H₅(OH)₃
Từ các phương trình này, ta thấy cứ 1 mol triglyxerit phản ứng sẽ tạo ra 1 mol glycerol.
Bước 3: Tính khối lượng mol của glycerol và các este.
* Khối lượng mol của glycerol (C₃H₅(OH)₃):
M(C₃H₅(OH)₃) = 3 12 + 8 1 + 3 * 16 = 36 + 8 + 48 = 92 g/mol.
* Để tính khối lượng mol của các este, chúng ta cần tính khối lượng mol của gốc axit tương ứng.
* Gốc oleoyl (C₁₇H₃₃COO): M(C₁₇H₃₃COO) = 17*12 + 33*1 + 12 + 2*16 = 204 + 33 + 12 + 32 = 281 g/mol.
M(triolein) = M((C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅) = 3 M(C₁₇H₃₃COO) + M(C₃H₅) = 3 281 + 41 = 843 + 41 = 884 g/mol.
* Gốc panmitoyl (C₁₅H₃₁COO): M(C₁₅H₃₁COO) = 15*12 + 31*1 + 12 + 2*16 = 180 + 31 + 12 + 32 = 255 g/mol.
M(tripanmitin) = M((C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅) = 3 M(C₁₅H₃₁COO) + M(C₃H₅) = 3 255 + 41 = 765 + 41 = 806 g/mol.
* Gốc stearoyl (C₁₇H₃₅COO): M(C₁₇H₃₅COO) = 17*12 + 35*1 + 12 + 2*16 = 204 + 35 + 12 + 32 = 283 g/mol.
M(tristearin) = M((C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅) = 3 M(C₁₇H₃₅COO) + M(C₃H₅) = 3 283 + 41 = 849 + 41 = 890 g/mol.
Bước 4: Tính số mol glycerol thu được.
Đề bài cho biết thu được 138 gam glycerol.
Số mol glycerol (n(C₃H₅(OH)₃)) = Khối lượng / Khối lượng mol
n(C₃H₅(OH)₃) = 138 gam / 92 g/mol = 1.5 mol.
Bước 5: Tính tổng số mol các triglyxerit trong mỡ.
Từ phương trình phản ứng xà phòng hóa, ta thấy tỉ lệ mol giữa triglyxerit và glycerol là 1:1.
Do đó, tổng số mol của ba loại triglyxerit trong m gam mỡ là 1.5 mol.
Gọi n(triolein), n(tripanmitin), n(tristearin) lần lượt là số mol của triolein, tripanmitin, tristearin trong m gam mỡ.
Ta có: n(triolein) + n(tripanmitin) + n(tristearin) = 1.5 mol.
Bước 6: Sử dụng tỉ lệ phần trăm khối lượng để lập hệ phương trình.
Gọi khối lượng của triolein, tripanmitin, tristearin trong m gam mỡ lần lượt là m(triolein), m(tripanmitin), m(tristearin).
Theo đề bài, ta có:
m(triolein) = 0.40 * m
m(tripanmitin) = 0.20 * m
m(tristearin) = 0.40 * m
Ta cũng có mối liên hệ giữa khối lượng, số mol và khối lượng mol: khối lượng = số mol * khối lượng mol.
Do đó:
n(triolein) = m(triolein) / M(triolein) = (0.40 * m) / 884
n(tripanmitin) = m(tripanmitin) / M(tripanmitin) = (0.20 * m) / 806
n(tristearin) = m(tristearin) / M(tristearin) = (0.40 * m) / 890
Thay các biểu thức này vào phương trình tổng số mol ở Bước 5:
(0.40 m) / 884 + (0.20 m) / 806 + (0.40 * m) / 890 = 1.5
Bước 7: Giải phương trình để tìm m.
Ta có thể nhóm m ra ngoài:
m * [ (0.40 / 884) + (0.20 / 806) + (0.40 / 890) ] = 1.5
Bây giờ, chúng ta tính giá trị trong ngoặc vuông:
0.40 / 884 ≈ 0.00045249
0.20 / 806 ≈ 0.00024814
0.40 / 890 ≈ 0.00044944
Tổng của các giá trị này:
0.00045249 + 0.00024814 + 0.00044944 ≈ 0.00115007
Vậy phương trình trở thành:
m * 0.00115007 ≈ 1.5
Giải tìm m:
m ≈ 1.5 / 0.00115007 ≈ 1304.2696
Làm tròn, ta được m ≈ 1304.27 gam.
Giải thích về đáp án:
Với cách tính theo phần trăm khối lượng như chúng ta đã làm, kết quả thu được là khoảng 1304.27 gam. Giá trị này rất gần với đáp án C.
Về thắc mắc của các em về việc tính theo % số mol: Nếu đề bài cho tỉ lệ % theo số mol, thì cách làm sẽ khác. Khi đó, chúng ta sẽ lấy tổng số mol glycerol (1.5 mol) và áp dụng tỉ lệ mol của từng este để suy ra số mol của từng este, từ đó tính khối lượng và cuối cùng là m. Tuy nhiên, ở đây đề bài đã ghi rất rõ là “% triolein, % tripanmitin, % tristearin” mà không kèm theo “theo số mol” hay “phần mol”, nên chúng ta hiểu mặc định là theo khối lượng.
Vì vậy, với đề bài này, việc tính toán theo phần trăm khối lượng là cách làm chính xác.
Dựa vào kết quả tính toán, đáp án C. 1304,27 là đáp án chính xác nhất.
Chúc các em học tốt!
Đáp án:
Gọi:
\(m_{“mỡ”}=a(g)\)
Ta có:
\(m_{“tripalmitin”}=0,2a(g)\)
\(m_{“tristearin”}=0,4a(g)\)
\(m_{“triolein”}=0,4a(g)\)
\((C_15H_31COO)_3C_3H_5->C_3H_5(OH)_3\)
\(806->92\) \(| (g//mol)\)
\(0,2a->m_{C_3H_5(OH)_3}\) \(| (g)\)
\((C_17H_35COO)_3C_3H_5->C_3H_5(OH)_3\)
\(890->92\) \(| (g//mol)\)
\(0,4a->m_{C_3H_5(OH)_3}\) \(| (g)\)
\((C_17H_33COO)_3C_3H_5->C_3H_5(OH)_3\)
\(884->92\) \(| (g//mol)\)
\(0,4a->m_{C_3H_5(OH)_3}\) \(| (g)\)
\(=>m_{C_3H_5(OH)_3}=({0,2a}/806+{0,4a}/890+{0,4a}/884)*92=138(g)\)
\(=>a~~1304,273(g)\)
\(=>\) Đáp án đúng là đáp án \(C\)
Số mol của glycerol là \(:\)
\(n_{glycerol}=\frac{m_{glycerol}}{M_{glycerol}}=\frac{138}{92}=1,5\text{( mol)}\)
Tổng số mol của hỗn hợp chất béo bằng số mol của glycerol là \(:\)
\(n_{hnhp}=n_{glycerol}=1,5\text{( mol)}\).
Khối lượng mol của triolein là \(:\)\(M_{triolein}=884\text{ (g/mol)}\).
Khối lượng mol của tripanmitin là \(:\) \(M_{tripanmitin}=806\text{( g/mol)}\).
Khối lượng mol của tristearin là \(M_{tristearin}=890\text{( g/mol)}\)
Khối lượng mol trung bình của hỗn hợp chất béo được tính theo phần trăm khối lượng là \(:\)
\(\M_{trungbình}=40\%\times 884+20\%\times 806+40\%\times 890=870.8(g\)\(/\)\(mol) \)
Giá trị của m là \(:\)
\(m=n_{hnhp}\times M_{trungbình}=1.5\times 870.8=1306.2\text{( g)}\).
Vậy chọn đáp án \(B.\)