—

Câu 1: Những cơn mưa nào nhắc đến trong bài là:
A. mưa rào
B. mưa rào, mưa ngâu
C. mưa bóng mây, mưa đá
D. mưa rào, mưa ngâu, mưa dầm, mưa xuân, mưa phùn, mưa bụi.

Phân tích:
Các em hãy cùng cô đọc lại đoạn văn đầu tiên của bài: “Bốn mùa có hoa nở, bốn mùa cũng có nhiều thứ mưa khác nhau. Mưa rào mùa hạ. Mưa ngâu, mưa dầm mùa thu, mùa đông. Mùa xuân: mưa phùn, mưa bụi.”
Như vậy, bài văn đã liệt kê rất nhiều loại mưa. Chúng ta hãy xem xét các đáp án:
A. Chỉ có mưa rào, chưa đủ.
B. Có mưa rào, mưa ngâu, nhưng còn thiếu nhiều loại khác.
C. Mưa bóng mây và mưa đá không được nhắc đến trong bài.
D. Đáp án này liệt kê đầy đủ các loại mưa đã được nhắc đến trong bài.

Đáp án đúng: D

—

Câu 2: Hình ảnh nào không miêu tả mưa xuân?
A. Lăng quăng, li ti đậu trên mái tóc.
B. Mưa rào rào như quất vào mặt người qua đường.
C. Mưa dây, mưa rợ như rắc phấn mù mịt.
D. Mưa bụi đọng lại, thành những bọng nước bọc trắng ngần như thủy tinh.

Phân tích:
Mưa xuân trong bài được miêu tả là mưa phùn, mưa bụi, rất nhẹ nhàng và lấm tấm. Chúng ta hãy xem xét từng đáp án:
A. “Lăng quăng, li ti đậu trên mái tóc” là đặc điểm của mưa bụi, mưa phùn.
B. “Mưa rào rào như quất vào mặt người qua đường” miêu tả một cơn mưa lớn, mạnh mẽ, thường là mưa rào mùa hạ chứ không phải mưa xuân.
C. “Mưa dây, mưa rợ như rắc phấn mù mịt” là cách miêu tả mưa phùn, mưa bụi rất khéo léo.
D. “Mưa bụi đọng lại, thành những bọng nước bọc trắng ngần như thủy tinh” cũng là hình ảnh đẹp về mưa bụi.

Đáp án đúng: B

—

Câu 3: Hình ảnh nào miêu tả sức sống của cây cối khi có mưa xuân?
A. Mưa phùn đem mùa xuân đến
B. Vòm trời âm u. Cả đến mảnh trời trên đầu tường cũng không thấy.
C. Mầm cây sau sau, cây nhuội, cây bàng hai bên đường nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi khác…
D. Bốn mùa có hoa nở, bốn mùa cũng có nhiều thứ mưa khác nhau.

Phân tích:
Chúng ta cần tìm hình ảnh cho thấy cây cối trở nên tươi tốt, sinh sôi nhờ mưa xuân.
A. “Mưa phùn đem mùa xuân đến” là lời khẳng định, chưa phải hình ảnh cụ thể về sức sống cây cối.
B. “Vòm trời âm u…” miêu tả cảnh bầu trời, không liên quan trực tiếp đến sức sống cây cối.
C. “Mầm cây sau sau, cây nhuội, cây bàng hai bên đường nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi khác…” là hình ảnh rất rõ ràng về sự phát triển, nảy mầm của cây cối khi có mưa xuân.
D. Câu này nói về bốn mùa và các loại mưa, không tập trung vào sức sống cây cối.

Đáp án đúng: C

—

Câu 4: Nội dung của đoạn văn trên nói về điều gì?
A. Tả mưa phùn, mưa bụi, mưa xuân.
B. Vẻ đẹp của mùa xuân và sức sống của cây cối khi có mưa xuân.
C. Cảnh cây cối đâm chồi nảy lộc.
D. Tả bốn mùa có mưa.

Phân tích:
Chúng ta hãy nhìn lại toàn bộ bài văn. Bài văn bắt đầu bằng việc giới thiệu về mùa xuân và các loại mưa. Sau đó, tác giả tập trung miêu tả chi tiết mưa phùn, mưa bụi và đặc biệt là tác động của nó đến cây cối, khiến cây cối “nảy lộc”, “nhú mầm”, “xanh rờn”. Vì vậy, bài văn không chỉ tả mưa mà còn thể hiện vẻ đẹp của mùa xuân qua những cơn mưa và sự hồi sinh, tràn đầy sức sống của thiên nhiên.
A. Chỉ tả mưa phùn, mưa bụi, mưa xuân thì chưa đủ ý.
B. Đáp án này bao quát được cả hai khía cạnh: vẻ đẹp của mùa xuân (qua mưa) và sức sống của cây cối.
C. Cảnh cây cối đâm chồi nảy lộc là một phần quan trọng nhưng chưa phải là nội dung chính của toàn bài.
D. Bài văn có nhắc đến bốn mùa có mưa nhưng không phải là nội dung chính.

Đáp án đúng: B

—

Câu 5: Sức sống của cây cối khi có mưa xuân được nói đến trong bài qua hình ảnh của những loài cây nào? Viết câu Trả lời của em:

Phân tích:
Các em hãy tìm trong bài những câu văn nói về cây cối “lớn lên”, “sống lại” nhờ mưa xuân.
Bài viết có đoạn: “Mưa phùn khiến những chân mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ. Dây khoai, cây cà chua rườm rà xanh rờn cái trảng ruộng cao. Mầm cây sau sau, cây nhuội, cây bàng hai bên đường nảy lộc… Những cây bằng lăng trơ trụi, lẻo khoẻo, thiểu não… đã làm cho cái đầu cành bằng lăng nhú mầm.”

Câu trả lời của em: Sức sống của cây cối khi có mưa xuân được nói đến trong bài qua hình ảnh của các loài cây: chân mạ, dây khoai, cây cà chua, cây sau sau, cây nhuội, cây bàng, cây bằng lăng.

—

Câu 6: Từ đầu trong 2 câu: Vòm trời âm u. Cả đến mảnh trời trên đầu tường cũng không thấy. mang nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Câu trả lời của em là: ..

Phân tích:
Trong câu “Cả đến mảnh trời trên đầu tường cũng không thấy”, từ “mảnh trời” không chỉ đơn thuần là một phần của bầu trời vật lý. Nó gợi lên một khoảng không gian, một tầm nhìn nhỏ bé bị che khuất bởi mưa bụi. Đây không phải là cách hiểu thông thường của “mảnh trời”.

Câu trả lời của em: Nghĩa chuyển.

—

Câu 7: Từ nào đồng nghĩa với “mưa phùn”?
A. Mưa bụi.
B. Mưa bóng mây.
C. Mưa rào.
D. Mưa bão

Phân tích:
“Mưa phùn” là loại mưa nhỏ, lấm tấm. “Mưa bụi” cũng có nghĩa tương tự, mưa rất nhỏ, mịn.
A. Mưa bụi.
B. Mưa bóng mây là mưa lúc nắng lúc mưa, không phải mưa phùn.
C. Mưa rào là mưa lớn, hạt to.
D. Mưa bão là mưa kèm theo gió lớn, rất mạnh.

Đáp án đúng: A

—

Câu 8: Từ trái nghĩa với từ li ti là:

Phân tích:
Từ “li ti” chỉ những vật rất nhỏ bé. Chúng ta cần tìm từ chỉ những vật rất lớn.

Câu trả lời của em: To lớn (hoặc khổng lồ, to đùng, v.v. tùy ngữ cảnh).

—

Câu 9: Những từ in đậm trong dòng nào dưới đây là từ đồng âm?
A. Hoa thơm cỏ ngọt. / Cô ấy có giọng hát rất ngọt.
B. Cánh cò bay lả dập dờn./ Bác thợ hồ đã cầm cái bay mới.
C. Mây mờ che đỉnh trường Sơn./ Tham dự đỉnh cao mơ ước.
D. Trăng đã lên cao / Kết quả học tập cao hơn trước.

Phân tích:
Từ đồng âm là những từ viết giống nhau, đọc giống nhau nhưng có nghĩa khác nhau.
A. “Ngọt” trong “hoa thơm cỏ ngọt” chỉ sự tươi tốt, dễ chịu. “Ngọt” trong “giọng hát rất ngọt” chỉ âm thanh du dương, êm tai. Hai từ này có nghĩa khác nhau nhưng cách viết và đọc giống nhau.
B. “Bay” trong “cánh cò bay” là động từ chỉ sự di chuyển trên không. “Bay” trong “cái bay” là danh từ chỉ một dụng cụ. Tuy có cách đọc giống nhau nhưng nghĩa khác.
C. “Đỉnh” trong “đỉnh trường Sơn” là phần cao nhất của núi. “Đỉnh” trong “đỉnh cao mơ ước” là mục tiêu, thành tựu cao nhất.
D. “Cao” trong “trăng đã lên cao” chỉ vị trí. “Cao” trong “kết quả học tập cao hơn” chỉ sự hơn hẳn.

Cả bốn đáp án đều có những cặp từ đồng âm hoặc từ có nghĩa phân biệt. Tuy nhiên, trong chương trình lớp 5, chúng ta thường nhấn mạnh vào những trường hợp rõ ràng nhất. Đáp án A và B là những ví dụ khá điển hình về từ đồng âm theo nghĩa phổ biến. Hãy xem lại đề bài yêu cầu “những từ in đậm”.
Trong đáp án A, từ “ngọt” được in đậm cả hai lần.
Trong đáp án B, từ “bay” được in đậm cả hai lần.
Trong đáp án C, từ “đỉnh” được in đậm cả hai lần.
Trong đáp án D, từ “cao” được in đậm cả hai lần.

Để phân biệt rõ ràng hơn, chúng ta cần hiểu rằng từ đồng âm là đọc giống nhau, viết giống nhau nhưng nghĩa khác nhau.
A. “Ngọt” (màu sắc, hương vị) và “ngọt” (âm thanh). Nghĩa khác nhau.
B. “Bay” (di chuyển trên không) và “bay” (dụng cụ). Nghĩa khác nhau.
C. “Đỉnh” (núi) và “đỉnh” (thành tựu). Nghĩa khác nhau.
D. “Cao” (vị trí) và “cao” (mức độ). Nghĩa khác nhau.

Tuy nhiên, câu hỏi này có thể có một đáp án được coi là “chuẩn mực” hơn tùy theo cách ra đề. Xét theo nghĩa phổ biến của từ đồng âm trong chương trình lớp 5, cả A, B, C, D đều có thể chấp nhận được.

Chúng ta hãy thử xét theo cách ra đề thường gặp. Đôi khi, câu hỏi chỉ yêu cầu chỉ ra một trường hợp. Nếu phải chọn một, B có lẽ là ví dụ khá rõ ràng về sự khác biệt giữa động từ và danh từ.

Đáp án có thể là: B (Vì sự khác biệt rõ ràng giữa động từ và danh từ). Nếu có thêm hướng dẫn hoặc ví dụ khác, chúng ta có thể chọn chính xác hơn.

—

Câu 10: Đặt 1 câu có từ “xuân” mang nghĩa gốc và 1 câu có từ “xuân” mang nghĩa chuyển ?

Phân tích:
Nghĩa gốc của từ “xuân” là mùa xuân, một trong bốn mùa trong năm.
Nghĩa chuyển của từ “xuân” có thể chỉ tuổi trẻ, sự tươi mới, sự khởi đầu.

Câu trả lời của em:
* Nghĩa gốc: Mùa xuân đến mang theo hơi ấm và những mầm non tươi xanh.
* Nghĩa chuyển: Anh ấy đã qua thời xuân xanh sôi nổi.

—

Câu 11: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào trong bài viết:
A. So sánh
B. Nhân hoá
C. Miêu tả
D. cả A và B đều đúng

Phân tích:
Chúng ta hãy xem xét bài viết.
– Miêu tả: Toàn bộ bài viết là những bức tranh miêu tả cảnh mưa và cây cối rất sinh động.
– So sánh: “Mưa bụi đọng lại, thành những bọng nước bọc trắng ngần như thủy tinh.” (so sánh bọng nước với thủy tinh). “Trên cành ngang, những hạt mưa thành dây chuỗi hạt trai treo lóng lánh.” (so sánh hạt mưa với chuỗi hạt trai). “ô mạng nhện bám mưa bụi, như được choàng mảnh voan trắng.” (so sánh mạng nhện với mảnh voan trắng).
– Nhân hoá: “Những cây bằng lăng trơ trụi, lẻo khoẻo, thiểu não như cắm cái cọc cắm.” (gán cho cây bằng lăng những tính từ chỉ trạng thái cảm xúc của con người như “thiểu não”).

Vì bài viết có sử dụng cả biện pháp so sánh, nhân hoá và miêu tả, nên đáp án D là phù hợp nhất.

Đáp án đúng: D

—

Vậy là chúng ta đã cùng nhau hoàn thành xong các bài tập rồi đó các em. Cô hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu sâu hơn về vẻ đẹp của mưa xuân và cách cảm nhận thiên nhiên của nhà văn Tô Hoài. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!