Chào các em học sinh yêu quý của cô! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một dạng bài tập rất quen thuộc trong chương trình Tiếng Anh lớp 9: Reported Speech (Lời nói gián tiếp), đặc biệt là các động từ tường thuật như allow, let, suggest, deny, và cấu trúc bị động với các động từ này. Các em hãy mở sách giáo khoa trang… (cô sẽ giả định là trang 50 nhé, các em tự kiểm tra lại trang trong sách của mình) để chúng ta cùng làm bài tập này.

Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một, giống như chúng ta đang cùng nhau giải quyết một bài toán khó vậy.

Bài tập 1: My father said I could use his car.
→ My father allowed…

Các em hãy nhìn vào câu gốc: “My father said I could use his car.”
Câu này có nghĩa là: “Bố tôi nói tôi có thể mượn xe của ông ấy.”

Động từ “said” ở đây được dùng để tường thuật lại lời nói. Tuy nhiên, khi chúng ta muốn diễn đạt ý “cho phép ai đó làm gì”, chúng ta thường dùng động từ allow.

Công thức chung của allow khi tường thuật lại lời nói cho phép là:
Subject + allow + someone + to + V (nguyên mẫu có “to”)

Bây giờ, chúng ta sẽ áp dụng công thức này vào câu của chúng ta:
1. Subject: Ai cho phép? -> My father
2. allow: Động từ cho phép. Vì câu gốc “said” đang ở thì quá khứ, nên “allow” cũng sẽ ở thì quá khứ: allowed
3. someone: Ai được phép? -> I (tôi)
4. to + V (nguyên mẫu có “to”): Được phép làm gì? -> use his car (mượn xe của ông ấy). Vậy ta có to use his car.

Kết hợp lại, chúng ta có câu hoàn chỉnh:
My father allowed me to use his car.

Ở đây, “me” là tân ngữ chỉ người được phép. Khi chuyển từ lời nói trực tiếp sang gián tiếp, “I” (tôi) trong lời nói trực tiếp của người nói “tôi” thì khi tường thuật lại, nếu người kể là “tôi” thì vẫn là “I”, nhưng nếu người kể là người khác thì phải chuyển đổi cho phù hợp. Tuy nhiên, trong trường hợp này, người nói câu gốc là “tôi” và người tường thuật lại cũng là “tôi”, nên “I” sẽ chuyển thành tân ngữ “me” sau “allowed” để chỉ người được phép.

Bài tập 2: Don’t stop him doing what he wants.
→ Let…

Câu gốc: “Don’t stop him doing what he wants.”
Nghĩa là: “Đừng ngăn cản anh ấy làm những gì anh ấy muốn.”

Ở đây, chúng ta cần dùng động từ let để diễn tả ý “cho phép, để cho ai đó làm gì”.
Động từ let có cấu trúc như sau khi tường thuật lại lời khuyên hoặc yêu cầu:
Let + someone + V (nguyên mẫu không “to”)

Chúng ta hãy phân tích câu gốc:
– “Don’t stop him doing…” là một câu mệnh lệnh mang ý phủ định.
– Chúng ta muốn diễn đạt ý “Hãy để anh ấy làm những gì anh ấy muốn.”

Áp dụng công thức của “let”:
1. Let: Động từ cho phép.
2. someone: Ai được phép? -> him (anh ấy).
3. V (nguyên mẫu không “to”): Được phép làm gì? -> do what he wants (làm những gì anh ấy muốn).

Tuy nhiên, câu gốc là “Don’t stop him…”, chúng ta cần diễn đạt ý tích cực hơn là “Hãy để anh ấy làm…”.
Nếu chúng ta chỉ đơn giản là “Let him do…”, thì nó sẽ không hoàn toàn bao hàm ý nghĩa “đừng ngăn cản”.
Nhưng trong ngữ cảnh của bài tập này, yêu cầu là sử dụng “Let” để diễn đạt ý nghĩa tương đương.
Khi dùng “Let” trong trường hợp này, chúng ta có thể hiểu là “Hãy để cho anh ấy có cơ hội làm điều đó”, ngụ ý là không cản trở.

Vậy, ta có:
Let him do what he wants.

Các em lưu ý, động từ theo sau “let” là động từ nguyên mẫu KHÔNG có “to”.

Bài tập 3: “Why don’t you put your luggage under the seat?”
→ He suggested….

Câu gốc: “Why don’t you put your luggage under the seat?”
Đây là một lời đề nghị, một câu hỏi mang tính gợi ý.
Dịch là: “Tại sao bạn không để hành lý của bạn dưới ghế nhỉ?”

Chúng ta cần dùng động từ suggest.
Động từ suggest có hai cấu trúc phổ biến khi tường thuật lại lời gợi ý:
* Suggest + that + Subject + (should) + V (nguyên mẫu)
* Suggest + V-ing (khi người gợi ý và người được gợi ý là một hoặc khi không nhắc đến người được gợi ý rõ ràng)

Trong trường hợp này, người nói (He) đang gợi ý cho người nghe (“you”) làm một việc gì đó. Do đó, cấu trúc có “that” sẽ phù hợp hơn.

Phân tích câu gốc và áp dụng công thức:
1. He: Người đưa ra lời gợi ý.
2. suggested: Động từ gợi ý, ở thì quá khứ vì câu gốc là lời nói trực tiếp.
3. that: Từ nối.
4. Subject: Ai sẽ làm việc đó? -> “you” trong câu gốc, khi tường thuật lại, thường sẽ chuyển thành “I” (nếu người kể là người nghe lời gợi ý) hoặc “he/she” (nếu người kể tường thuật lại lời gợi ý cho người khác), hoặc giữ nguyên “you” nếu vẫn đang nói chuyện trực tiếp với người đó. Tuy nhiên, vì câu trả lời bắt đầu bằng “He suggested…”, ta hiểu người kể đang tường thuật lại lời gợi ý của “He”. Nếu “He” gợi ý cho “tôi” (người kể) thì “you” sẽ thành “I”. Nếu “He” gợi ý cho “bạn” (người nghe của người kể) thì “you” sẽ thành “you”. Thông thường trong bài tập này, “you” hay được chuyển thành “I” hoặc “he/she”. Tuy nhiên, để sát với ngữ cảnh nhất, chúng ta có thể giữ “you” nếu người kể đang tường thuật cho người nghe. Hoặc nếu “He” nói với “tôi” thì “you” là “I”. Để có một đáp án chung, ta có thể dùng “I” hoặc “he/she”. Giả sử người nói là “tôi” và “He” đang gợi ý cho “tôi”.
5. (should): Từ tùy chọn, thường được bỏ đi trong văn nói.
6. V (nguyên mẫu): Hành động được gợi ý -> put.

Vậy, ta có thể viết:
He suggested that I should put my luggage under the seat.
Hoặc bỏ “should”:
He suggested that I put my luggage under the seat.

Trong trường hợp bài tập này, nếu chỉ yêu cầu điền vào chỗ trống, ta có thể đơn giản hóa hơn nữa, giả sử “you” là “I”:
He suggested that I put…

Nếu người ta muốn dùng cấu trúc V-ing thì câu sẽ là:
He suggested putting his luggage under the seat. (Trong trường hợp này thì “him” là người được gợi ý). Nhưng vì đề cho “He suggested…”, nên cấu trúc “that-clause” là phổ biến hơn.
Chúng ta sẽ dùng cấu trúc với “that”:
He suggested that I put my luggage under the seat.
(Trong các bài kiểm tra, nếu không có phần “you” để điền, thì câu hoàn chỉnh sẽ được yêu cầu. Ở đây chỉ là điền tiếp nên ta sẽ điền phần còn lại.)

Nếu chỉ điền tiếp sau “He suggested…”, thì ta sẽ điền phần còn lại của mệnh đề “that-clause”.
He suggested that I put my luggage under the seat.

Bài tập 4: “It certainly wasn’t me who stole the money!” She said.
→ She denied…

Câu gốc: “It certainly wasn’t me who stole the money!” She said.
Nghĩa là: “Chắc chắn không phải tôi đã lấy trộm tiền!” Cô ấy nói.

Chúng ta cần dùng động từ deny.
Động từ deny có nghĩa là “phủ nhận”.
Cấu trúc của deny khi tường thuật lại lời phủ nhận là:
Subject + deny + V-ing
Hoặc
Subject + deny + that + Subject + V

Phân tích câu gốc:
1. She: Người nói và người phủ nhận.
2. denied: Động từ phủ nhận, ở thì quá khứ.
3. V-ing: Hành động bị phủ nhận. Người nói phủ nhận việc “stole the money” (lấy trộm tiền).
Động từ “stole” ở thì quá khứ. Khi dùng với V-ing sau “deny”, ta thường dùng động từ ở dạng V-ing của hành động đó.
“stole” là quá khứ của “steal”. Vậy V-ing của “steal” là stealing.

Áp dụng công thức:
She denied stealing the money.

Hoặc dùng cấu trúc “that-clause”:
She denied that she had stolen the money.
(Lưu ý: Khi phủ nhận một hành động trong quá khứ, động từ trong mệnh đề “that-clause” thường lùi về thì quá khứ hoàn thành – Past Perfect). Tuy nhiên, cấu trúc V-ing là gọn gàng và phổ biến hơn cho dạng bài tập này.

Vậy, đáp án của chúng ta là:
She denied stealing the money.

Bài tập 5: The law of supply and demand should govern the prices of goods
→ The prices…

Câu gốc: “The law of supply and demand should govern the prices of goods.”
Nghĩa là: “Quy luật cung và cầu nên chi phối giá cả hàng hóa.”

Đây là một câu ở dạng chủ động, với động từ khuyết thiếu “should”. Chúng ta cần chuyển sang câu bị động.
Công thức chung của câu bị động với động từ khuyết thiếu là:
Subject (mới) + động từ khuyết thiếu + be + Past Participle (P.P)

Phân tích câu gốc:
1. Subject (cũ): The law of supply and demand (Quy luật cung và cầu).
2. Verb: should govern (nên chi phối).
3. Object (cũ): the prices of goods (giá cả hàng hóa).

Khi chuyển sang bị động:
1. Subject (mới): Chính là Object cũ -> The prices of goods.
2. Động từ khuyết thiếu: should.
3. be: Sau động từ khuyết thiếu là “be”.
4. Past Participle (P.P): là động từ “govern” ở dạng quá khứ phân từ. “Govern” là động từ đều, P.P của nó là governed.
5. By + Subject (cũ): by the law of supply and demand. (Phần này có thể bỏ đi nếu không cần thiết nhấn mạnh ai/cái gì thực hiện hành động).

Vậy, câu bị động hoàn chỉnh là:
The prices of goods should be governed by the law of supply and demand.

Tuy nhiên, đề bài chỉ yêu cầu điền tiếp sau “The prices…”, nên chúng ta chỉ cần điền phần còn lại của câu bị động.
The prices of goods should be governed.
Nếu đề bài yêu cầu đầy đủ câu:
The prices of goods should be governed by the law of supply and demand.

Nhưng dựa trên cách ra đề ở các câu trên, ta đoán rằng đề muốn hỏi là phần chính của câu bị động.
Vậy ta điền:
The prices of goods should be governed.

Cô hy vọng với cách giải thích chi tiết từng bước như thế này, các em có thể hiểu rõ hơn về cách làm các dạng bài tập về Reported Speech và câu bị động. Hãy luyện tập thêm thật nhiều để chúng ta có thể làm bài thật tốt nhé! Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô.