Nêu đặc điểm chung của thực vật hạt kín?
Vì sao hạt kín là ngành tiến hoá nhất …
Vì sao hạt kín là ngành tiến hoá nhất ?
Câu hỏi 1: Nêu đặc điểm chung của thực vật hạt kín?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta hãy cùng nhau điểm lại những đặc điểm nổi bật của nhóm thực vật này.
Bước 1: Quan sát hình ảnh và ví dụ về thực vật hạt kín.
Các em có thể nhìn xung quanh lớp học, sân trường, hay trong các bức tranh trong sách giáo khoa, các em sẽ thấy rất nhiều loài thực vật có đặc điểm chung. Ví dụ như cây hoa hồng, cây phượng vĩ, cây lúa, cây cam, cây ổi…
Bước 2: Xác định các bộ phận chính của cây.
Chúng ta biết rằng, đa số thực vật đều có các bộ phận chính là: rễ, thân, lá, hoa, quả và hạt.
Bước 3: Xem xét cách hạt của chúng được bảo vệ.
Đây là đặc điểm quan trọng nhất để gọi chúng là “hạt kín”. Các em hãy nhớ lại xem quả được hình thành như thế nào? Quả chính là bộ phận bao bọc lấy hạt. Vậy, đặc điểm đầu tiên của thực vật hạt kín là:
* Hạt nằm kín trong quả.
Bước 4: Tìm hiểu về hoa của chúng.
Thực vật hạt kín thường có hoa như thế nào? Chúng ta thường thấy các loài hoa có màu sắc sặc sỡ, có mùi thơm để thu hút côn trùng thụ phấn. Vì vậy, đặc điểm thứ hai là:
* Thường có hoa. Hoa thường có màu sắc đẹp, có mùi thơm để thu hút động vật (côn trùng, chim…) giúp thụ phấn.
Bước 5: Xác định kiểu rễ và hệ mạch dẫn.
Khi quan sát rễ cây, chúng ta thấy có hai loại rễ chính là rễ cọc và rễ chùm. Thực vật hạt kín có cả hai loại này. Còn hệ mạch dẫn (bao gồm mạch gỗ và mạch rây) giúp vận chuyển nước, muối khoáng và chất hữu cơ. Ở thực vật hạt kín, hệ mạch dẫn này phát triển rất hoàn thiện. Do đó, chúng ta có đặc điểm thứ ba và thứ tư:
* Có rễ, thân, lá đa dạng.
* Có hệ mạch dẫn phát triển (mạch gỗ và mạch rây).
Như vậy, chúng ta đã có những đặc điểm chung của thực vật hạt kín rồi đấy các em ạ. Tóm lại, chúng có 4 đặc điểm chính: hạt nằm kín trong quả, thường có hoa, có rễ, thân, lá đa dạng và có hệ mạch dẫn phát triển.
Câu hỏi 2: Vì sao hạt kín là ngành tiến hoá nhất?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần so sánh thực vật hạt kín với các nhóm thực vật khác mà chúng ta đã học (như tảo, rêu, dương xỉ, hạt trần). Chúng ta sẽ xem xét khả năng thích nghi và sinh sản của chúng.
Bước 1: Xem xét sự bảo vệ hạt và phôi.
Ở thực vật hạt kín, hạt được bảo vệ rất tốt bên trong quả. Quả không chỉ bảo vệ hạt mà còn giúp phát tán hạt đi xa, tạo điều kiện cho cây con phát triển ở những nơi mới. Điều này giúp chúng sinh tồn và phát triển tốt hơn trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau.
Bước 2: Xét đến sự đa dạng của hoa và quả.
Sự đa dạng về màu sắc, hình dạng, mùi hương của hoa giúp chúng thụ phấn hiệu quả hơn nhờ sự giúp đỡ của động vật. Sự đa dạng của quả với nhiều hình thức phát tán (như gió, nước, động vật) cũng góp phần làm tăng khả năng sinh sản và phát tán rộng rãi của loài.
Bước 3: Tìm hiểu về khả năng sinh sản hữu tính.
Thực vật hạt kín có quá trình sinh sản hữu tính phức tạp và hiệu quả hơn. Quá trình thụ tinh kép, tạo ra hợp tử phát triển thành phôi và nội nhũ cung cấp dinh dưỡng cho phôi, là một tiến bộ vượt bậc.
Bước 4: Đánh giá khả năng thích nghi với môi trường sống.
Nhờ những đặc điểm trên, thực vật hạt kín có khả năng thích nghi với hầu hết các môi trường sống trên Trái Đất, từ những vùng sa mạc khô cằn đến những khu rừng mưa nhiệt đới ẩm ướt, thậm chí cả dưới nước. Chúng có thể phát triển thành nhiều dạng sống khác nhau: cỏ, cây bụi, cây gỗ…
Bước 5: So sánh với các ngành thực vật khác.
So với các ngành thực vật trước đó:
* Tảo: Chưa có rễ, thân, lá thật, sinh sản chưa hiệu quả.
* Rêu: Có rễ, thân, lá đơn giản, chưa có mạch dẫn hoàn chỉnh, phụ thuộc nhiều vào nước để sinh sản.
* Dương xỉ: Có rễ, thân, lá thật, có mạch dẫn, nhưng sinh sản bằng bào tử, phụ thuộc nước để thụ tinh.
* Hạt trần: Có hạt nhưng hạt không nằm trong quả, hình thức sinh sản còn hạn chế.
Chính vì những ưu điểm vượt trội về khả năng sinh sản, phát tán và thích nghi với môi trường sống, thực vật hạt kín đã phát triển đa dạng, phong phú và chiếm ưu thế trên khắp hành tinh. Do đó, chúng được coi là ngành thực vật tiến hóa nhất.
Các em thấy không, thiên nhiên thật kỳ diệu phải không nào? Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em sẽ thêm yêu quý và hiểu biết về thế giới thực vật xung quanh mình. Có bạn nào có câu hỏi gì không?
– Đặc điểm chung của thực vật hạt kín:
+ Cơ quan sinh dưỡng phát triển đa dạng
+ Cơ quan sinh sản gồm hoa, quả, hạt, hạt được vỏ quả bao bọc kín
+ Có môi trường sống đa dạng, là nhóm thực vật tiến hóa nhất
– Hạt kín là thực vật ngành tiến hóa nhất vì:
+ Về cấu tạo: Hệ mạch phát triển để dẫn truyền các chất
+ Về phương thức dinh dưỡng: Cấu tạo các cơ quan hoàn thiện cho việc quang hợp
+ Ngoài ra, khi nó mọc lên sẽ có thân, rễ, lá đầy đủ và sinh sản bằng hoa, quả sẽ duy trì nòi giống cho cây
Đáp án:
\((1)\) – Đặc điểm chung của thực vật hạt kín:
+ Cơ quan sinh dưỡng phát triển đa dạng.
+ Cơ quản sinh sản bao gồm hoa, quả, hạt được vỏ bao bọc lên.
+ Có môi trường sống đa dạng, là nhóm thực vật tiến hóa nhất.
\((2)\) Gồm có 2 phần, bao gồm:
– Cơ quan sinh dưỡng phát triển đa dạng:
+ Rễ: rễ cọc, rễ chùm.
+ Thân: Thân gỗ, thân cỏ.
+ Lá: lá đơn, lá kép.
+ Thân có mạch dẫn phát triển.
– Cơ quan sinh sản: là hoa, quả, hạt.
– Ở hoa \(->\) các lá noãn khép kín tạo thành bầu mang noãn bên trong \(->\) vì vậy khi tạo thành quả thì hạt (vì noãn biến đổi) cũng được nằm trong quả. (mới được gọi là hạt kín).
– Hoa và quả có rất nhiều dạng khác nhau.
– Môi trường sống đa dạng (kể cả môi trường đặc biệt, nhiệt đới gió mùa,..)
\(=>\) Hạt kín là nhóm thực vật tiến hóa nhất.