Nêu đặc điểm của đoạn mạch mắc nối tiếp , mắc song song
Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về hai cách mắc mạch điện cơ bản nhất mà các em sẽ gặp trong chương trình Vật lý lớp 9, đó là đoạn mạch mắc nối tiếp và đoạn mạch mắc song song.
Trước hết, chúng ta sẽ đi vào đặc điểm của đoạn mạch mắc nối tiếp.
Đặc điểm của đoạn mạch mắc nối tiếp:
Chúng ta hãy tưởng tượng chúng ta có hai bóng đèn. Khi mắc nối tiếp hai bóng đèn, chúng ta sẽ nối đầu của bóng đèn thứ nhất với chân của bóng đèn thứ hai, rồi từ chân của bóng đèn thứ hai chúng ta nối với nguồn điện.
1. Cường độ dòng điện:
Khi các điện trở (ở đây là các bóng đèn) được mắc nối tiếp nhau, cường độ dòng điện chạy qua tất cả các điện trở này là như nhau.
Nói cách khác, nếu chúng ta có các điện trở R1, R2, R3 mắc nối tiếp, thì cường độ dòng điện qua R1, qua R2 và qua R3 đều bằng cường độ dòng điện chạy trong toàn mạch.
Công thức:
\( I = I_1 = I_2 = I_3 = … \)
Trong đó:
* \( I \) là cường độ dòng điện chạy trong toàn mạch.
* \( I_1, I_2, I_3, … \) là cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở R1, R2, R3, …
2. Hiệu điện thế:
Khi các điện trở được mắc nối tiếp nhau, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở.
Nói cách khác, nếu có các điện trở R1, R2, R3 mắc nối tiếp, thì hiệu điện thế giữa hai đầu toàn mạch sẽ bằng tổng hiệu điện thế giữa hai đầu R1, hiệu điện thế giữa hai đầu R2 và hiệu điện thế giữa hai đầu R3.
Công thức:
\( U = U_1 + U_2 + U_3 + … \)
Trong đó:
* \( U \) là hiệu điện thế giữa hai đầu toàn mạch.
* \( U_1, U_2, U_3, … \) là hiệu điện thế giữa hai đầu từng điện trở R1, R2, R3, …
3. Điện trở tương đương:
Điện trở tương đương của đoạn mạch nối tiếp bằng tổng các điện trở thành phần.
Nếu có các điện trở R1, R2, R3 mắc nối tiếp, thì điện trở tương đương của đoạn mạch này sẽ là tổng của R1, R2 và R3.
Công thức:
\[ R_{td} = R_1 + R_2 + R_3 + … \]
Trong đó:
* \( R_{td} \) là điện trở tương đương của đoạn mạch.
* \( R_1, R_2, R_3, … \) là các điện trở thành phần của đoạn mạch.
Tiếp theo, chúng ta sẽ chuyển sang đặc điểm của đoạn mạch mắc song song.
Đặc điểm của đoạn mạch mắc song song:
Tương tự như trên, chúng ta có hai bóng đèn. Khi mắc song song hai bóng đèn, chúng ta sẽ nối hai đầu của bóng đèn thứ nhất với hai đầu của bóng đèn thứ hai, rồi từ hai điểm chung này chúng ta nối với nguồn điện.
1. Cường độ dòng điện:
Khi các điện trở được mắc song song nhau, cường độ dòng điện chạy trong toàn mạch bằng tổng cường độ dòng điện chạy qua từng mạch rẽ.
Nói cách khác, nếu có các điện trở R1, R2, R3 mắc song song, thì cường độ dòng điện chạy trong toàn mạch sẽ bằng tổng cường độ dòng điện chạy qua R1, cường độ dòng điện chạy qua R2 và cường độ dòng điện chạy qua R3.
Công thức:
\( I = I_1 + I_2 + I_3 + … \)
Trong đó:
* \( I \) là cường độ dòng điện chạy trong toàn mạch.
* \( I_1, I_2, I_3, … \) là cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở R1, R2, R3, …
2. Hiệu điện thế:
Khi các điện trở được mắc song song nhau, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch song song bằng hiệu điện thế giữa hai đầu của mỗi đoạn mạch rẽ.
Nói cách khác, nếu có các điện trở R1, R2, R3 mắc song song, thì hiệu điện thế giữa hai đầu toàn mạch sẽ bằng hiệu điện thế giữa hai đầu R1, bằng hiệu điện thế giữa hai đầu R2 và bằng hiệu điện thế giữa hai đầu R3.
Công thức:
\( U = U_1 = U_2 = U_3 = … \)
Trong đó:
* \( U \) là hiệu điện thế giữa hai đầu toàn mạch.
* \( U_1, U_2, U_3, … \) là hiệu điện thế giữa hai đầu từng điện trở R1, R2, R3, …
3. Điện trở tương đương:
Đối với đoạn mạch mắc song song, nghịch đảo của điện trở tương đương bằng tổng các nghịch đảo của các điện trở thành phần.
Nếu có các điện trở R1, R2, R3 mắc song song, thì \( \frac{1}{R_{td}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \frac{1}{R_3} + … \)
Công thức:
\[ \frac{1}{R_{td}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \frac{1}{R_3} + … \]
Trong đó:
* \( R_{td} \) là điện trở tương đương của đoạn mạch.
* \( R_1, R_2, R_3, … \) là các điện trở thành phần của đoạn mạch.
Các em về nhà ôn tập kỹ hai đặc điểm này nhé, chúng ta sẽ vận dụng vào giải các bài tập cụ thể ở buổi học tiếp theo.
Chúc các em học tốt!
Hay nhấtĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP THÌ CƯỜNG ĐỘ DÒNG Ở MỌI NƠI ĐỀU NHƯ NHAU
I = I1=I2=I3=….
U=U1+U2+U3+…
ĐOẠN MACH SONG SONG THÌ HIỆU ĐIỆU THẾ BẰNG NHAU
U=U1=U2=U3=…
I=I1+I2+I3+…
Đáp án:đoạn mạch nối tiếp
Đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở R1, R2 mắc nối tiếp,hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở tỉ lệ thuận với điện trở đó.
đoạn mạch song song:
Trong đoạn mạch gồm hai điện trở R1, R2 mắc song song, cường độ dòng điện chạy qua mỗi điện trở tỉ lệ nghịch với điện trở đó