nêu đặc điểm của từ phổ của nam châm thẳng , nam châm chữ U
Chúng ta đã biết nam châm có khả năng hút các vật bằng sắt, thép. Vậy điều gì tạo nên khả năng đó? Chính là từ trường. Từ trường của nam châm là một vùng không gian xung quanh nam châm mà ở đó tác dụng từ có thể diễn ra. Để hình dung rõ hơn về từ trường này, chúng ta sẽ tìm hiểu về “từ phổ”.
Vậy, từ phổ là gì?
Từ phổ là hình ảnh tạo ra bằng cách rắc mạt sắt lên một tấm kính hoặc tờ giấy đặt trên nam châm.
Mạt sắt khi đó sẽ bị nhiễm từ và sắp xếp thành những đường cong theo một trật tự nhất định. Những đường cong này gọi là đường sức từ.
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào chi tiết đặc điểm của từ phổ của hai loại nam châm mà chúng ta thường gặp: nam châm thẳng và nam châm chữ U.
I. Đặc điểm của từ phổ nam châm thẳng
Để quan sát từ phổ của nam châm thẳng, chúng ta sẽ thực hiện thí nghiệm sau:
1. Đặt một nam châm thẳng lên mặt bàn.
2. Rắc một lớp mạt sắt thật mỏng lên một tấm kính hoặc tờ giấy đặt phía trên nam châm.
3. Dùng tay gõ nhẹ vào mặt kính/tờ giấy để các mạt sắt có thể tự sắp xếp.
Sau khi thực hiện thí nghiệm, các em sẽ quan sát được hình ảnh các mạt sắt sắp xếp thành những đường cong.
Quan sát hình ảnh từ phổ nam châm thẳng, chúng ta rút ra các đặc điểm sau:
1. Đường sức từ là những đường cong. Các đường này thể hiện sự sắp xếp của các mạt sắt.
2. Đường sức từ có xu hướng đi ra từ cực Bắc (N) và đi vào cực Nam (S) của nam châm. Chúng ta có thể thấy rõ điều này tại hai đầu của nam châm thẳng. Mạt sắt tập trung nhiều nhất ở hai cực.
3. Các đường sức từ không cắt nhau. Nếu hai đường sức từ cắt nhau, điều đó có nghĩa là tại một điểm có hai hướng của từ trường, điều này là không thể.
4. Tại những nơi từ trường mạnh, các đường sức từ vẽ dày hơn. Ngược lại, tại những nơi từ trường yếu, các đường sức từ vẽ thưa hơn. Đối với nam châm thẳng, từ trường mạnh nhất ở hai cực nam châm.
5. Đường sức từ là đường cong hở. Chúng luôn đi từ cực Bắc sang cực Nam ở bên ngoài nam châm và tiếp tục đi từ cực Nam sang cực Bắc ở bên trong nam châm để tạo thành một vòng kín. Tuy nhiên, trong thí nghiệm với mạt sắt, chúng ta chỉ quan sát được phần đường sức từ ở bên ngoài nam châm.
II. Đặc điểm của từ phổ nam châm chữ U
Tương tự như nam châm thẳng, chúng ta cũng có thể quan sát từ phổ của nam châm chữ U bằng cách thực hiện thí nghiệm với mạt sắt.
1. Đặt nam châm chữ U lên mặt bàn sao cho hai cực Bắc (N) và Nam (S) hướng lên trên hoặc xuống dưới.
2. Rắc mạt sắt lên một tấm kính hoặc tờ giấy đặt phía trên hai cực của nam châm.
3. Gõ nhẹ để mạt sắt sắp xếp.
Quan sát hình ảnh từ phổ nam châm chữ U, chúng ta rút ra các đặc điểm sau:
1. Đường sức từ vẫn là những đường cong.
2. Tại khoảng giữa hai cực của nam châm chữ U, các đường sức từ gần như song song với nhau và cách đều nhau. Điều này cho thấy từ trường tại vùng này là đều, tức là mạnh như nhau và có cùng một hướng. Hướng của từ trường là từ cực Bắc sang cực Nam.
3. Đường sức từ có xu hướng đi ra từ cực Bắc (N) và đi vào cực Nam (S).
4. Các đường sức từ không cắt nhau.
5. Nơi nào đường sức từ vẽ dày thì từ trường mạnh, nơi nào đường sức từ vẽ thưa thì từ trường yếu. Đối với nam châm chữ U, từ trường mạnh nhất ở khoảng giữa hai cực và ở hai đầu mỗi cực.
6. Đường sức từ là đường cong hở, tạo thành vòng kín.
Tóm lại, cả từ phổ của nam châm thẳng và nam châm chữ U đều cho chúng ta thấy hình ảnh trực quan về từ trường của nam châm. Đường sức từ là công cụ để biểu diễn từ trường.
* Đối với nam châm thẳng, đường sức từ cong, đi ra từ cực Bắc và đi vào cực Nam. Từ trường mạnh ở hai cực.
* Đối với nam châm chữ U, đặc biệt là ở khoảng giữa hai cực, đường sức từ gần như song song và cách đều nhau, biểu thị một từ trường đều.
Các em hãy ghi nhớ những đặc điểm này nhé. Chúng ta sẽ còn sử dụng khái niệm đường sức từ này trong các bài học tiếp theo để tìm hiểu về lực từ và cảm ứng điện từ.
Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, bài học của chúng ta hôm nay xin tạm dừng tại đây. Chúc các em học tốt!
Đáp án:
– Đặc điểm của từ phổ nam châm thẳng là : bên ngoài nam châm chứ U thì từ phổ giống từ phổ thanh nam châm thẳng đều là những đường cong nối hai cực thanh nam châm, còn bên trong giữa hai nhánh chữ U thì tạo thành những đường song song nối hai cực nam châm.
– Đặc điểm của từ phổ nam châm thẳng là : mỗi một điểm thì đều có các đg sức từ đi qua
Giải thích các bước giải: