Chào các em học sinh yêu quý của cô! Hôm nay, cô trò mình sẽ cùng nhau tìm hiểu về một chủ đề vô cùng thú vị và quan trọng trong môn Giáo dục công dân lớp 7, đó là “Di sản văn hóa”.

Chúng ta đã từng nghe nói về những ngôi nhà cổ kính, những bức tượng uy nghiêm hay những bộ trang phục truyền thống đẹp đẽ. Nhưng các em có biết, đó chỉ là một phần nhỏ của di sản văn hóa mà chúng ta đang sở hữu không?

Hôm nay, cô sẽ cùng các em khám phá hai loại hình di sản văn hóa quan trọng: di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể.

Cô mời các em mở Sách giáo khoa trang 54 để chúng ta cùng bắt đầu nhé!

—

Bước 1: Tìm hiểu về Di sản văn hóa phi vật thể

Trước hết, chúng ta hãy cùng nhau trả lời câu hỏi sau: “Di sản văn hóa phi vật thể là gì?”.

Các em hãy quan sát hình ảnh minh họa trong sách giáo khoa hoặc liên hệ với những kiến thức thực tế xung quanh mình. Các em có thấy những làn điệu dân ca ngọt ngào, những câu chuyện cổ tích ông bà kể, hay những lễ hội tưng bừng mang đậm bản sắc dân tộc không?

Dựa vào Sách giáo khoa, chúng ta có thể định nghĩa di sản văn hóa phi vật thể như sau:

Di sản văn hóa phi vật thể là những sản phẩm tinh thần, là kết quả hoạt động sáng tạo của con người, không còn tồn tại dưới dạng vật chất cụ thể, không thể cầm nắm, sờ thấy.

Các em có thể hiểu đơn giản, đó là những gì thuộc về tinh thần, tri thức, lối sống, kỹ năng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nó thể hiện tâm hồn, trí tuệ và bản sắc của một dân tộc.

Một số ví dụ về di sản văn hóa phi vật thể mà các em có thể biết là:
* Các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian: Hát Xoan, Ca trù, Quan họ Bắc Ninh, Nhã nhạc Cung đình Huế…
* Các lễ hội truyền thống: Lễ hội Chùa Hương, Lễ hội Kate của dân tộc Chăm…
* Các nghề thủ công truyền thống: Làm gốm Bát Tràng, làm nón lá Huế…
* Các tri thức dân gian: Y học cổ truyền, kinh nghiệm trồng trọt, chăn nuôi…
* Ngôn ngữ, chữ viết, văn học dân gian, phong tục, tập quán…

Các em thấy đó, di sản văn hóa phi vật thể vô cùng đa dạng và phong phú, nó gắn liền với cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của con người.

—

Bước 2: Tìm hiểu về Di sản văn hóa vật thể

Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về di sản văn hóa vật thể. Vậy “Di sản văn hóa vật thể là gì?”.

Các em hãy nhìn vào những ngôi nhà cổ, những đền đài, chùa chiền uy nghiêm, hay những món đồ cổ mà ông bà chúng ta còn lưu giữ. Chúng ta có thể nhìn thấy, sờ thấy và cảm nhận được chúng.

Dựa vào Sách giáo khoa, chúng ta có thể định nghĩa di sản văn hóa vật thể như sau:

Di sản văn hóa vật thể là những sản phẩm vật chất, là kết quả hoạt động sáng tạo của con người, tồn tại dưới dạng vật chất cụ thể, có thể nhìn thấy, sờ thấy.

Nói cách khác, đây là những công trình, hiện vật do con người tạo ra và có hình hài, khối lượng, có thể cảm nhận bằng các giác quan vật lý.

Một số ví dụ về di sản văn hóa vật thể mà các em có thể biết là:
* Các di tích lịch sử – văn hóa: Phố cổ Hội An, Kinh thành Huế, Di tích khảo cổ Mỹ Sơn, Văn Miếu – Quốc Tử Giám…
* Các bảo vật quốc gia: Trống đồng, Cửu đỉnh…
* Các công trình kiến trúc: Chùa Một Cột, Cầu Rồng…
* Các hiện vật khảo cổ: Các công cụ đá, đồ gốm của người Việt cổ…
* Các tác phẩm nghệ thuật tạo hình: Tranh dân gian Đông Hồ, các pho tượng Phật…

—

Bước 3: Tóm tắt và phân biệt

Bây giờ, để củng cố lại kiến thức, cô trò mình cùng nhau tóm tắt lại hai khái niệm này nhé:

Di sản văn hóa phi vật thể là những giá trị tinh thần, vô hình, được lưu truyền.
Di sản văn hóa vật thể là những giá trị vật chất, hữu hình, có thể nhìn thấy, sờ thấy.

Điểm khác biệt cơ bản nhất là tính “vật chất” hay “tinh thần”, “hữu hình” hay “vô hình”.

Tuy nhiên, các em cần lưu ý rằng, hai loại hình di sản này thường có mối liên hệ mật thiết với nhau. Ví dụ, một lễ hội truyền thống (di sản phi vật thể) thường diễn ra tại một ngôi đền, chùa cổ (di sản vật thể). Hay những bộ trang phục truyền thống (di sản vật thể) gắn liền với những điệu múa, bài hát dân gian (di sản phi vật thể).

—

Bước 4: Vận dụng – Làm bài tập

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau làm bài tập trong Sách giáo khoa để xem các em đã nắm vững kiến thức chưa nhé!

Cô mời các em xem bài tập ở trang 55.

Bài tập: Cho các ví dụ sau, hãy phân loại đâu là di sản văn hóa phi vật thể, đâu là di sản văn hóa vật thể:

a. Hát dân ca Quan họ
b. Phố cổ Hội An
c. Lễ hội Đền Hùng
d. Trống đồng
e. Nghề làm nón lá
f. Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Các em hãy suy nghĩ và ghi câu trả lời của mình ra giấy nhé. Sau đó, cô sẽ gọi các em lên trình bày.

—

Giải bài tập:

Bây giờ, chúng ta cùng nhau chữa bài nhé!

a. Hát dân ca Quan họ: Đây là một loại hình nghệ thuật trình diễn, thuộc về tinh thần và được truyền miệng, truyền dạy. Vì vậy, hát dân ca Quan họ là di sản văn hóa phi vật thể.

b. Phố cổ Hội An: Đây là một quần thể kiến trúc, công trình xây dựng, có thể nhìn thấy, sờ thấy. Vì vậy, Phố cổ Hội An là di sản văn hóa vật thể.

c. Lễ hội Đền Hùng: Lễ hội là một hoạt động văn hóa, một nghi thức, một tập tục mang ý nghĩa tinh thần và được tổ chức hàng năm. Vì vậy, Lễ hội Đền Hùng là di sản văn hóa phi vật thể.

d. Trống đồng: Trống đồng là một hiện vật, một công cụ, một tác phẩm nghệ thuật có hình khối vật chất. Vì vậy, Trống đồng là di sản văn hóa vật thể.

e. Nghề làm nón lá: Nghề làm nón lá bao gồm những kỹ năng, bí quyết, kinh nghiệm được truyền lại từ đời này sang đời khác, thuộc về tri thức và thực hành. Vì vậy, nghề làm nón lá là di sản văn hóa phi vật thể.

f. Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Đây là một công trình kiến trúc lịch sử, là di tích. Vì vậy, Văn Miếu – Quốc Tử Giám là di sản văn hóa vật thể.

—

Cô tin rằng, qua bài học hôm nay, các em đã hiểu rõ hơn về khái niệm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể. Các em hãy nhớ rằng, bảo vệ và phát huy các giá trị di sản văn hóa là trách nhiệm của mỗi chúng ta, để giữ gìn bản sắc dân tộc và truyền lại cho thế hệ mai sau.

Bài học của chúng ta đến đây là kết thúc. Cô chúc các em học tốt và luôn là những người con ngoan, trò giỏi, biết yêu quý và trân trọng những giá trị văn hóa của quê hương mình!