Các em đã sẵn sàng cho một bài học thú vị về từ ngữ chưa nào? Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một từ rất quen thuộc nhưng lại có nhiều ý nghĩa thú vị: từ “kịp”.

Chúng ta sẽ đi từng bước một, giống như cách chúng ta giải một bài toán vậy, để hiểu rõ về từ “kịp” nhé.

Bước 1: Tìm hiểu nghĩa gốc của từ “kịp”

Các em hãy mở sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5, tập 2, trang 56. Chúng ta sẽ đọc kỹ phần giải nghĩa từ này nhé.

Trong sách giáo khoa, nghĩa gốc của từ “kịp” được giải thích là: “Đúng lúc, đúng thời gian quy định hoặc cần thiết, không chậm trễ.”

Cô ví dụ: Nếu mẹ dặn em về nhà lúc 5 giờ để ăn cơm, và em về đến nhà đúng 5 giờ, không muộn hơn, thì em đã về nhà “kịp”.

Bước 2: Tìm hiểu các nghĩa chuyển của từ “kịp”

Tiếp tục theo dõi trong sách giáo khoa, chúng ta sẽ thấy từ “kịp” còn có những nghĩa khác nữa. Đây gọi là những nghĩa chuyển.

Sách giáo khoa giải thích các nghĩa chuyển của từ “kịp” như sau:

* Nghĩa chuyển 1: Đạt được, làm được điều mong muốn trong một khoảng thời gian cho phép, không bị bỏ lỡ.

Các em thử nghĩ xem, khi nào thì chúng ta nói là “kịp” một điều gì đó theo nghĩa này? Ví dụ, nếu có một chuyến xe buýt sắp chạy, và em chạy thật nhanh để lên xe trước khi xe lăn bánh, em đã “kịp” chuyến xe.
* Nghĩa chuyển 2: Theo kịp, đuổi kịp (người hoặc vật đi trước).

Nghĩa này thường dùng khi có sự di chuyển, đua tranh. Ví dụ, trong một cuộc đua, nếu em chạy nhanh và dần bắt kịp được người bạn đang dẫn đầu, em đã “theo kịp” hoặc “đuổi kịp” bạn.

Bước 3: Đặt câu với nghĩa gốc của từ “kịp”

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đặt một câu thật hay để minh họa cho nghĩa gốc của từ “kịp”.

Nghĩa gốc là: “Đúng lúc, đúng thời gian quy định hoặc cần thiết, không chậm trễ.”

Cô có một ví dụ:

* “Hôm nay, em đến trường kịp giờ chào cờ.”

Câu này có nghĩa là em đến trường đúng vào lúc bắt đầu buổi chào cờ, không hề bị muộn.

Các em có muốn thử đặt câu của riêng mình không? Cô tin là các em sẽ làm rất tốt!

Bước 4: Đặt câu với các nghĩa chuyển của từ “kịp”

Tiếp theo, chúng ta sẽ đặt câu với hai nghĩa chuyển mà chúng ta vừa tìm hiểu.

* Với nghĩa chuyển 1: Đạt được, làm được điều mong muốn trong một khoảng thời gian cho phép, không bị bỏ lỡ.

Cô có một ví dụ:

* “May quá, chúng em đã đến ga kịp để lên tàu.”

Câu này có nghĩa là nhóm bạn của cô đã đến nhà ga đúng lúc con tàu còn chưa chạy, nếu chậm hơn một chút nữa thì đã bị lỡ tàu rồi.

* Với nghĩa chuyển 2: Theo kịp, đuổi kịp (người hoặc vật đi trước).

Cô có một ví dụ:

* “Chạy thật nhanh, bạn An đã kịp bạn Tuấn trong gang tấc.”

Câu này có nghĩa là trong cuộc thi chạy, bạn An đã nỗ lực hết mình và suýt soát đuổi kịp bạn Tuấn ở cuối cuộc đua.

Các em thấy đó, từ “kịp” thật là phong phú phải không nào? Mỗi nghĩa lại mang đến một sắc thái biểu đạt khác nhau.

Hy vọng qua bài học hôm nay, các em đã hiểu rõ hơn về các nghĩa của từ “kịp” và biết cách sử dụng chúng một cách chính xác trong các bài viết của mình.

Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em đừng ngần ngại hỏi cô nhé. Chúc các em học tốt!