Các em hãy cùng cô phân tích và giải quyết từng câu hỏi một cách thật cặn kẽ nhé!

***

I. ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)

Câu 1. Trong đoạn văn thứ nhất, người có tính khiêm tốn có biểu hiện như nào?

Hướng dẫn cách làm:

Để trả lời câu hỏi này, các em cần đọc kĩ đoạn văn thứ nhất, tập trung vào những câu miêu tả trực tiếp về hành vi, suy nghĩ của người có tính khiêm tốn. Sau đó, tổng hợp các ý lại thành một câu trả lời hoàn chỉnh.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn văn thứ nhất, người có tính khiêm tốn có những biểu hiện sau:

1. Thường hay tự cho mình là kém, cần phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm.
2. Luôn cần được trao đổi, học hỏi nhiều thêm nữa.
3. Không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại.
4. Lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể.
5. Luôn luôn tìm cách để học hỏi thêm nữa.

(Các em có thể tổng hợp các ý trên thành một đoạn văn ngắn gọn).

Câu 2. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp liệt kê được sử dụng trong đoạn văn thứ nhất?

Hướng dẫn cách làm:

Đối với câu hỏi này, các em cần thực hiện hai bước:

1. Chỉ ra biện pháp liệt kê: Đọc lại đoạn văn thứ nhất và tìm những cụm từ, câu văn được sắp xếp liên tiếp nhau, cùng loại, cùng chức năng ngữ pháp để diễn tả một nội dung nào đó.
2. Nêu tác dụng: Suy nghĩ xem việc tác giả đưa ra nhiều ý liên tiếp như vậy nhằm mục đích gì. Biện pháp liệt kê thường dùng để nhấn mạnh, cụ thể hóa, làm rõ ràng hơn hoặc tạo ấn tượng mạnh mẽ.

Lời giải chi tiết:

1. Chỉ ra biện pháp liệt kê:

   Trong đoạn văn thứ nhất, biện pháp liệt kê được sử dụng ở các câu sau:

   • “Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi nhiều thêm nữa.”
   • “…lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách để học hỏi thêm nữa.”
2. Tác dụng:

   Biện pháp liệt kê có tác dụng làm nổi bật, cụ thể hóa và nhấn mạnh một cách đầy đủ, toàn diện các biểu hiện, đặc điểm của người có tính khiêm tốn. Nhờ đó, người đọc hình dung rõ hơn về một con người khiêm tốn, nhận thức được sự phức tạp và phong phú của đức tính này, đồng thời thấy được tinh thần cầu tiến không ngừng nghỉ của họ. Điều này góp phần làm cho định nghĩa về sự khiêm tốn trở nên sinh động và thuyết phục hơn.

Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về câu nói sau: “Tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la”.

Hướng dẫn cách làm:

Đây là câu hỏi yêu cầu giải thích một câu nói ẩn chứa hình ảnh so sánh và ẩn dụ. Các em cần:

1. Phân tích từng vế: “Tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng” và “nhưng thật ra chỉ là những giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la”.
2. Giải thích hình ảnh ẩn dụ: “giọt nước nhỏ” và “đại dương bao la” tượng trưng cho điều gì.
3. Tổng hợp ý nghĩa: Rút ra thông điệp mà câu nói muốn truyền tải về vai trò của cá nhân và sự cần thiết của khiêm tốn, học hỏi.

Lời giải chi tiết:

Câu nói “Tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la” là một câu nói giàu hình ảnh và ý nghĩa sâu sắc, mang tính triết lý.

• Vế thứ nhất “Tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng”: Câu này khẳng định và đề cao giá trị của tài năng, năng lực, sự đóng góp của mỗi con người. Mỗi cá nhân đều có những thế mạnh, kiến thức, kỹ năng riêng, và những điều đó thực sự có ý nghĩa trong cuộc sống và sự phát triển chung.
• Vế thứ hai “nhưng thật ra chỉ là những giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la”: Đây là vế mang tính chất ẩn dụ, đối lập với vế trước để nhấn mạnh một sự thật khác.
  • “Giọt nước nhỏ” tượng trưng cho kiến thức, kinh nghiệm, tài năng hữu hạn, nhỏ bé của một cá nhân.
  • “Đại dương bao la” tượng trưng cho kho tàng tri thức vô tận của nhân loại, sự phức tạp, rộng lớn của cuộc đời, những điều chưa biết, những thử thách không ngừng, hay thậm chí là tập thể, cộng đồng mà cá nhân đó đang sống.

Tổng hợp ý nghĩa: Câu nói muốn nhắn nhủ rằng, dù mỗi cá nhân có tài năng, giỏi giang đến đâu đi chăng nữa thì sự hiểu biết và năng lực của họ vẫn rất nhỏ bé so với thế giới rộng lớn, với kho tàng tri thức chung của nhân loại. Nó nhắc nhở chúng ta không nên tự phụ, kiêu căng mà phải luôn giữ thái độ khiêm tốn, nhận thức rõ giới hạn của bản thân, không ngừng học hỏi, mở rộng tầm hiểu biết và trau dồi bản thân. Đây là một lời răn dạy về đức tính khiêm tốn và tinh thần cầu tiến.

Câu 4. Anh/chị có đồng tình với ý kiến: Dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi? Vì sao?

Hướng dẫn cách làm:

Đây là câu hỏi nghị luận xã hội ngắn, đòi hỏi các em bày tỏ quan điểm và đưa ra lí lẽ thuyết phục.

1. Bày tỏ quan điểm: Trả lời rõ ràng “Đồng tình” hay “Không đồng tình” (trong trường hợp này, việc đồng tình sẽ phù hợp với thông điệp của văn bản và lẽ phải).
2. Giải thích “Vì sao?”: Đưa ra các lí do, lập luận để bảo vệ quan điểm của mình. Các lí do có thể dựa vào nội dung bài đọc và kiến thức xã hội.

Lời giải chi tiết:

Em hoàn toàn đồng tình với ý kiến: “Dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi.”

Vì những lí do sau:

1. Tri thức là vô hạn, không ngừng phát triển: Thế giới luôn vận động và biến đổi. Kho tàng tri thức của nhân loại là vô cùng tận, và mỗi ngày đều có những phát minh, khám phá mới. Nếu ngừng học hỏi, dù tài năng đến đâu, con người cũng sẽ trở nên lạc hậu, không thể bắt kịp với sự phát triển của xã hội. Như câu nói trong đoạn trích đã khẳng định: “cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân… chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la.”
2. Tránh sự tự mãn và dậm chân tại chỗ: Khi một người nghĩ rằng mình đã đủ giỏi, đã đạt đến đỉnh cao, họ sẽ dễ rơi vào trạng thái tự mãn, ngừng cố gắng, và từ đó mất đi động lực để tiến bộ. Việc học hỏi không ngừng giúp con người luôn giữ được tinh thần cầu thị, tìm tòi, vượt qua giới hạn của bản thân.
3. Hoàn thiện bản thân và thích nghi: Học hỏi không chỉ là thu nạp kiến thức mà còn là rèn luyện kỹ năng, phát triển tư duy, đạo đức và nhân cách. Việc học mãi mãi giúp con người ngày càng hoàn thiện hơn, có khả năng thích nghi tốt hơn với mọi hoàn cảnh, giải quyết vấn đề hiệu quả hơn trong cuộc sống và công việc.
4. Góp phần vào sự tiến bộ chung: Mỗi cá nhân học hỏi và phát triển cũng là góp phần vào sự tiến bộ của cộng đồng, xã hội. Khiêm tốn học hỏi giúp chúng ta tiếp thu những điều hay từ người khác, từ đó làm giàu thêm vốn sống và kiến thức của chính mình.

Chính vì vậy, học tập là một quá trình liên tục, kéo dài suốt đời, là chìa khóa để mỗi người không ngừng phát triển và vươn tới thành công bền vững.

II. LÀM VĂN (7.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm)

Từ nội dung phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến: “Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên đường đời”.

Hướng dẫn cách làm:

Để viết một đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ hiệu quả, các em cần tuân thủ cấu trúc ba phần cơ bản: mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn. Đồng thời, cần bám sát ý kiến được đưa ra và nội dung của văn bản đọc hiểu.

Dàn ý chi tiết:

1. Mở đoạn (Khoảng 2-3 câu):

• Giới thiệu trực tiếp và khẳng định tầm quan trọng của đức tính khiêm tốn đối với sự thành công trong cuộc đời.
• Trích dẫn hoặc diễn giải ý kiến: “Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên đường đời”.

2. Thân đoạn (Khoảng 10-12 câu):

• Giải thích:
  • Khiêm tốn là gì? (Nhận thức đúng về bản thân, không tự mãn, luôn ý thức về sự thiếu sót và không ngừng học hỏi, trau dồi – có thể liên hệ với đoạn văn đọc hiểu).
  • “Thành công trên đường đời” là gì? (Không chỉ là đạt được danh vọng, tiền bạc mà còn là sự trưởng thành về nhân cách, sự tôn trọng từ mọi người, khả năng vượt qua thử thách và sống hạnh phúc).
• Phân tích, chứng minh lí do vì sao khiêm tốn là không thể thiếu:
  • Khiêm tốn giúp con người luôn giữ tinh thần cầu tiến, học hỏi không ngừng để nâng cao kiến thức, kĩ năng (liên hệ ý “giọt nước giữa đại dương bao la” và “luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi”).
  • Khiêm tốn giúp tránh tự mãn, không ngủ quên trên chiến thắng, từ đó có động lực để vươn tới những mục tiêu cao hơn.
  • Người khiêm tốn dễ dàng tiếp thu ý kiến đóng góp, sửa chữa khuyết điểm, từ đó hoàn thiện bản thân.
  • Người khiêm tốn tạo được thiện cảm, sự nể trọng từ người khác, mở rộng mối quan hệ tốt đẹp, tạo cơ hội hợp tác và phát triển.
  • Ngược lại, kiêu ngạo, tự mãn sẽ dẫn đến trì trệ, cô lập, dễ thất bại.

3. Kết đoạn (Khoảng 2-3 câu):

• Khẳng định lại vai trò then chốt của đức tính khiêm tốn.
• Liên hệ bản thân: rèn luyện đức tính khiêm tốn là điều cần thiết để đạt được thành công và hạnh phúc trọn vẹn trong cuộc sống.

Lời giải chi tiết (Đoạn văn tham khảo):

Trong hành trình vươn tới thành công trên đường đời, có biết bao phẩm chất cần phải rèn luyện, song khiêm tốn có lẽ là một trong những điều không thể thiếu, là chìa khóa mở cánh cửa tri thức và sự phát triển bền vững. Khiêm tốn không phải là tự ti hay đánh giá thấp bản thân, mà là sự nhận thức đúng đắn về giới hạn của mình, luôn ý thức rằng những gì mình biết chỉ là “giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la” tri thức của nhân loại. Chính vì lẽ đó, người khiêm tốn luôn giữ tinh thần cầu thị, không ngừng học hỏi, trau dồi thêm kiến thức, kĩ năng, và luôn sẵn lòng tiếp thu những điều hay lẽ phải từ người khác. Đức tính này giúp họ tránh xa sự tự mãn, không ngủ quên trên những thành công nhỏ bé hiện tại, mà luôn nỗ lực vượt qua chính mình để vươn tới những đỉnh cao mới. Hơn nữa, người khiêm tốn còn dễ dàng nhận được sự tôn trọng, yêu mến và tin tưởng từ mọi người, mở rộng các mối quan hệ và cơ hội phát triển. Ngược lại, sự kiêu ngạo, tự phụ sẽ khiến con người trở nên trì trệ, cô độc và khó lòng đạt được thành công trọn vẹn. Bởi vậy, để chạm đến thành công đích thực và bền vững, mỗi chúng ta cần phải không ngừng rèn luyện, nuôi dưỡng đức tính khiêm tốn.

***

Các em thấy đấy, mỗi câu hỏi đều có một cách tiếp cận riêng, nhưng tất cả đều xoay quanh việc đọc hiểu sâu sắc văn bản và vận dụng kiến thức của mình để lí giải, bình luận. Cô hi vọng bài giải này sẽ giúp các em củng cố kĩ năng làm bài và hiểu rõ hơn về giá trị của đức tính khiêm tốn trong cuộc sống!