—

PHÂN TÍCH BÀI THƠ “NGƯỠNG CỬA” CỦA VŨ QUẦN PHƯƠNG

Câu 1. (1,0 điểm) Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? chỉ ra dấu hiệu của thể loại ?

Bài thơ “Ngưỡng cửa” được viết theo thể thơ năm chữ (hay còn gọi là thơ ngũ ngôn).

Dấu hiệu của thể loại: Mỗi dòng thơ đều có 5 tiếng (âm tiết).

Ví dụ:
Nơi / này / ai / cũng / quen (5 tiếng)
Ngay / từ / thời / tấm / bé (5 tiếng)
…

Câu 2. (0,5 điểm) Các dòng trong bài thơ chủ yếu được nhắc nhịp như thế nào? Xác định cách gieo vần và chỉ ra tác dụng của nó trong khổ 1 bài thơ.

Các dòng trong bài thơ chủ yếu được ngắt nhịp 2/3 hoặc 3/2. Nhịp thơ linh hoạt, tạo sự tự nhiên, gần gũi, như lời kể, lời tâm tình.

Ví dụ:
Nơi này / ai cũng quen (nhịp 2/3)
Ngay từ / thời tấm bé (nhịp 2/3)
Khi tay bà / tay mẹ (nhịp 3/2)
Còn dắt vòng / đi men. (nhịp 3/2)

Trong khổ 1 bài thơ, tác giả gieo vần chân (vần cuối câu) ở các tiếng “quen” (dòng 1) và “men” (dòng 4). Đây là kiểu vần liền hoặc vần cách (A-B-C-A).

Tác dụng: Việc gieo vần “quen” – “men” tạo nên âm điệu nhẹ nhàng, êm ái, gợi cảm giác thân thuộc, gần gũi. Nó giúp người đọc dễ dàng cảm nhận sự gắn bó, quen thuộc của ngưỡng cửa với tuổi thơ của nhân vật trữ tình, đồng thời tạo nhạc tính, sức gợi cho câu thơ.

Câu 3: (1.0 điểm) Tìm những từ ngữ hình ảnh thể hiện tình cảm cảm xúc của tác giả dành cho đối tượng trữ tình trong bài thơ. Hãy cho biết đó là tình cảm gì?

Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả dành cho “ngưỡng cửa” là:

• “ai cũng quen“, “thời tấm bé“, “tay bà tay mẹ / Còn dắt vòng đi men“: Gợi lên sự gần gũi, thân thuộc, gắn bó từ những ngày đầu đời, từ khi còn là đứa trẻ chập chững biết đi.
• “Nội bố mẹ ngày đêm / Lúc nào qua cũng vội“: Ngưỡng cửa gắn liền với hình ảnh những người thân yêu, với sự bận rộn, lo toan của người lớn trong gia đình.
• “Nơi bạn bé chạy tới / Thường lúc nào cũng vui“: Ngưỡng cửa là chứng nhân của tuổi thơ hồn nhiên, tươi vui, với những trò chơi, những cuộc gặp gỡ bạn bè.
• “Nơi này đã đưa tôi / Buổi đầu tiên đến lớp“: Ngưỡng cửa đánh dấu một cột mốc quan trọng trong cuộc đời – bước ngoặt của sự trưởng thành, sự khởi đầu của con đường học vấn.
• “Nay con đường xa tắp / Vẫn đang chở tôi đi“: Ngưỡng cửa không chỉ là kỷ niệm mà còn là điểm tựa, là nơi để trở về, là hành trang tinh thần cho những chặng đường xa xôi của cuộc đời.

Đó là tình cảm yêu thương, trân trọng, gắn bó sâu sắc và lòng biết ơn của tác giả đối với ngưỡng cửa – biểu tượng của mái ấm gia đình, tuổi thơ và những bước đường đời đã qua.

Câu 4.(1.0 điểm) Xác định biện pháp điệp từ được sử dụng trong bài thơ và nêu tác dụng

Bài thơ đã sử dụng biện pháp điệp từ, điệp ngữ một cách hiệu quả:

• Điệp từ “Nơi này” (khổ 1, khổ 4).
• Điệp ngữ “Lúc nào qua cũng vội” (khổ 2, khổ 3).
• Điệp ngữ “Nơi bạn bé chạy tới” (khổ 2, khổ 3).
• Điệp ngữ “Thường lúc nào cũng vui” (khổ 2, khổ 3).

Tác dụng:

• Nhấn mạnh sự thân thuộc, gần gũi và vai trò quan trọng của ngưỡng cửa trong cuộc sống của nhân vật trữ tình, từ tuổi thơ cho đến khi trưởng thành.
• Tạo nên nhịp điệu lặp lại, đều đặn, như một lời thủ thỉ, tâm tình, khiến bài thơ trở nên dễ nhớ, dễ thuộc và giàu cảm xúc.
• Thể hiện sự gắn bó bền chặt, liên tục của ngưỡng cửa với mọi hoạt động, mọi khoảnh khắc trong cuộc sống gia đình và tuổi thơ. Từ đó, làm nổi bật tình cảm yêu thương, trân trọng mà tác giả dành cho ngưỡng cửa.

Câu 5.(0,5 điểm) Theo em chủ đề của bài thơ là gì?

Theo em, chủ đề của bài thơ “Ngưỡng cửa” là: Ý nghĩa sâu sắc của ngưỡng cửa trong cuộc đời mỗi con người, là nơi lưu giữ những kỷ niệm tuổi thơ, tình cảm gia đình và là điểm khởi đầu cho hành trình trưởng thành.

Câu 6: .(1.0 điểm) Qua bài thơ này tác giả muốn gửi thông điệp gì đến người đọc?

Qua bài thơ “Ngưỡng cửa”, tác giả Vũ Quần Phương muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp rằng:

Hãy trân trọng và biết ơn những điều bình dị, thân thuộc nhất trong cuộc sống, đặc biệt là ngưỡng cửa ngôi nhà của mình. Bởi lẽ, ngưỡng cửa không chỉ là một vật vô tri mà là nơi lưu giữ biết bao kỷ niệm ngọt ngào của tuổi thơ, là chứng nhân của tình yêu thương gia đình, là điểm tựa vững chắc cho mỗi bước trưởng thành và là nơi ta luôn muốn tìm về sau những chuyến đi xa. Mọi hành trình lớn lao của cuộc đời đều bắt đầu từ những bước chân nhỏ bé qua ngưỡng cửa thân thương ấy.

Câu 7 (1,0 điểm): Viết đoạn văn từ 5 đến 7 câu ghi lại cảm xúc của em về bài thơ “Ngưỡng cửa” của Vũ Quần Phương.

Bài thơ “Ngưỡng cửa” của Vũ Quần Phương đã chạm đến trái tim em bởi sự giản dị mà sâu sắc. Chỉ với hình ảnh ngưỡng cửa quen thuộc, tác giả đã gợi mở cả một không gian ký ức đầy ắp yêu thương. Em thấy mình trong những bước chân chập chững đầu đời được bà, mẹ dắt, hay những lần cùng bạn bè chạy qua ngưỡng cửa ấy với bao tiếng cười giòn tan. Ngưỡng cửa không chỉ là ranh giới giữa trong và ngoài, mà còn là nơi chứng kiến sự trưởng thành, là điểm tựa bình yên của mỗi người. Bài thơ khiến em thêm trân trọng mái ấm gia đình và những khoảnh khắc bình dị mà vô giá. Đây thực sự là một bài thơ ý nghĩa, gợi nhắc về nguồn cội và tình yêu thương vô bờ bến.

—

Cô hy vọng bài giải chi tiết này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về bài thơ “Ngưỡng cửa” và cảm nhận được những giá trị nhân văn sâu sắc mà tác giả muốn truyền tải nhé! Chúc các em học tốt!