Chào các em học sinh lớp 12! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu vào một câu hỏi quan trọng trong chương trình Lịch sử Việt Nam: Nguyên nhân thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai.

Để hiểu rõ vấn đề này, chúng ta cần nhìn vào bối cảnh lịch sử nước ta sau hiệp ước Pa-tơ-nốt năm 1884. Các em hãy cùng cô lần lượt phân tích các nguyên nhân nhé.

Bước 1: Xem xét tình hình nước Pháp và chính sách bành trướng của họ.

Thực dân Pháp sau khi hoàn thành xâm lược Việt Nam lần thứ nhất, đã rút ra được những bài học kinh nghiệm và đặc biệt là không ngừng củng cố và phát triển tiềm lực kinh tế, quân sự của mình.

* Nguyên nhân kinh tế: Nước Pháp trong giai đoạn cuối thế kỷ 19 đang trong thời kỳ tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ. Họ có nhu cầu rất lớn về thị trường tiêu thụ hàng hóa, nguyên liệu và nơi đầu tư tài chính. Việt Nam với tài nguyên thiên nhiên phong phú, lao động rẻ mạt là một thị trường béo bở, một nguồn cung cấp nguyên liệu lý tưởng cho nền kinh tế Pháp. Lợi nhuận khổng lồ mà Pháp thu được từ khai thác thuộc địa ở các nơi khác càng thôi thúc họ mở rộng đế quốc, và Việt Nam là một mắt xích quan trọng trong chiến lược đó.
* Nguyên nhân chính trị – quân sự: Pháp có tham vọng xây dựng một đế chế thuộc địa rộng lớn, khẳng định vị thế cường quốc trên trường quốc tế. Việc chiếm giữ Việt Nam không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn là biểu tượng của sức mạnh và uy tín quốc gia. Chính phủ Pháp, dưới sự tác động của giới tư bản tài chính và quân sự, luôn tìm cách duy trì và mở rộng quyền kiểm soát của mình tại Đông Dương.

Bước 2: Phân tích tình hình nội bộ triều đình nhà Nguyễn và phong trào kháng chiến của nhân dân ta.

Sau hiệp ước Pa-tơ-nốt, mặc dù triều đình nhà Nguyễn ký với Pháp, nhưng tinh thần phản kháng của nhân dân ta vẫn không ngừng sôi sục.

* Sự phản kháng của nhân dân: Mặc dù chính quyền phong kiến nhà Nguyễn đã đầu hàng, nhưng nhân dân Việt Nam không chấp nhận ách đô hộ của Pháp. Các cuộc khởi nghĩa, phong trào kháng chiến vẫn tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi, tiêu biểu như phong trào Cần Vương. Điều này cho thấy ý chí độc lập dân tộc của nhân dân ta luôn mãnh liệt.
* Triều đình nhà Nguyễn yếu kém và thiếu quyết đoán: Một bộ phận trong triều đình nhà Nguyễn vẫn còn tư tưởng muốn dựa vào Pháp để củng cố quyền lực, trong khi một bộ phận khác lại có tinh thần chống Pháp nhưng thiếu đường lối và lực lượng hiệu quả. Sự chia rẽ và yếu kém này tạo cơ hội cho Pháp can thiệp sâu hơn vào công việc nội bộ của nước ta.

Bước 3: Lợi dụng những sơ hở và sự kiện cụ thể để Pháp quay trở lại xâm lược.

Chính những yếu tố trên đã tạo điều kiện cho thực dân Pháp viện cớ và hành động quay trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai.

* Sự kiện Pháp lấy cớ để mở rộng xâm lược: Chính quyền Pháp đã lấy các lý do như bảo vệ giáo dân, duy trì trật tự, hoặc giải quyết các tranh chấp biên giới để tiến hành các hoạt động quân sự. Tuy nhiên, những lý do này chỉ là cái cớ bề ngoài, mục đích thực sự là để củng cố và mở rộng quyền kiểm soát đối với Việt Nam. Ví dụ, sau khi Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ nhất, họ đã tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công khác để hoàn thành việc chiếm đóng toàn bộ lãnh thổ Việt Nam.

Tóm lại, nguyên nhân thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai là sự kết hợp của nhiều yếu tố:

* Yêu cầu về thị trường, nguyên liệu, nơi đầu tư của nền kinh tế Pháp đang phát triển.
* Tham vọng bành trướng đế quốc, khẳng định vị thế cường quốc của Pháp trên thế giới.
* Sự phản kháng quyết liệt của nhân dân Việt Nam, dù triều đình đã đầu hàng.
* Sự yếu kém, chia rẽ trong nội bộ triều đình nhà Nguyễn tạo cơ hội cho Pháp can thiệp.
* Pháp liên tục viện cớ để mở rộng phạm vi xâm lược và đặt toàn bộ Việt Nam dưới sự kiểm soát của mình.

Các em cần nắm vững những nguyên nhân này để hiểu rõ hơn về diễn biến lịch sử cũng như tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc ta trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp. Có em nào có câu hỏi nào không?