Nhận biết dung dịch bacl2, k2s, na2so4, nabr (chỉ dùng h2so4 loãng)
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một bài tập nhận biết quen thuộc trong Hóa học, đó là nhận biết các dung dịch: BaCl2, K2S, Na2SO4, NaBr. Lưu ý là chúng ta chỉ được phép sử dụng một thuốc thử duy nhất là dung dịch H2SO4 loãng thôi nhé.
Trước khi đi vào các bước nhận biết cụ thể, các em hãy cùng cô ôn lại một chút về tính chất hóa học của các chất này và các phản ứng có thể xảy ra với H2SO4 loãng.
Các chất ban đầu của chúng ta là:
* Dung dịch bari clorua (BaCl2)
* Dung dịch kali sunfua (K2S)
* Dung dịch natri sunfat (Na2SO4)
* Dung dịch natri bromua (NaBr)
Thuốc thử của chúng ta là dung dịch axit sulfuric loãng (H2SO4).
Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt cho dung dịch H2SO4 loãng tác dụng với từng dung dịch muối đã cho và quan sát hiện tượng.
Bước 1: Lấy mẫu thử
Cô sẽ lấy một lượng nhỏ của mỗi dung dịch vào các ống nghiệm riêng biệt. Đánh số thứ tự cho từng ống nghiệm để tiện theo dõi.
Bước 2: Thực hiện phản ứng với H2SO4 loãng
* Cho H2SO4 loãng vào ống nghiệm chứa dung dịch BaCl2:
Trong trường hợp này, H2SO4 sẽ phản ứng với BaCl2 theo phương trình:
\[ \text{BaCl}_2\text{(dd)} + \text{H}_2\text{SO}_4\text{(dd)} \rightarrow \text{BaSO}_4\text{(r)} \downarrow + 2\text{HCl(dd)} \]
Hiện tượng quan sát được là: Có kết tủa trắng xuất hiện. Kết tủa này là bari sulfat (BaSO4), một chất rất ít tan trong nước và axit.
* Cho H2SO4 loãng vào ống nghiệm chứa dung dịch K2S:
Axit sulfuric sẽ phản ứng với kali sunfua theo phương trình:
\[ \text{K}_2\text{S(dd)} + \text{H}_2\text{SO}_4\text{(dd)} \rightarrow \text{K}_2\text{SO}_4\text{(dd)} + \text{H}_2\text{S(khí)} \uparrow \]
Hiện tượng quan sát được là: Có khí mùi trứng thối bay lên. Khí này là hiđro sunfua (H2S), một khí rất độc và có mùi đặc trưng.
* Cho H2SO4 loãng vào ống nghiệm chứa dung dịch Na2SO4:
Natri sulfat là muối của axit sulfuric. Trong dung dịch, H2SO4 là một axit mạnh, Na2SO4 là một muối trung hòa. Tuy nhiên, H2SO4 không phản ứng với Na2SO4 trong điều kiện thường vì không tạo ra chất khí, chất kết tủa hay chất điện li yếu hơn. Hoặc có thể xem là phản ứng trao đổi ion, nhưng các ion đều thuộc loại mạnh:
\[ \text{Na}_2\text{SO}_4\text{(dd)} + \text{H}_2\text{SO}_4\text{(dd)} \rightarrow \text{không có phản ứng} \]
Hiện tượng quan sát được là: Không có hiện tượng gì xảy ra. Dung dịch vẫn giữ nguyên trạng thái ban đầu.
* Cho H2SO4 loãng vào ống nghiệm chứa dung dịch NaBr:
Tương tự như trên, H2SO4 không phản ứng với NaBr trong điều kiện này vì không tạo ra sản phẩm đặc biệt.
\[ 2\text{NaBr(dd)} + \text{H}_2\text{SO}_4\text{(dd)} \rightarrow \text{Na}_2\text{SO}_4\text{(dd)} + 2\text{HBr(dd)} \]
(Lưu ý: HBr là axit mạnh, tương đương với H2SO4, nên phản ứng này không diễn ra theo chiều tạo thành HBr nếu nồng độ H2SO4 loãng. Trong điều kiện khác, H2SO4 đặc có thể oxi hóa Br– thành Br2, nhưng ở đây chỉ dùng H2SO4 loãng nên không có hiện tượng đó).
Hiện tượng quan sát được là: Không có hiện tượng gì xảy ra. Dung dịch vẫn giữ nguyên trạng thái ban đầu.
Bước 3: Nhận biết các chất dựa vào hiện tượng
Dựa vào các hiện tượng thu được ở Bước 2, chúng ta có thể nhận biết được:
* Ống nghiệm nào cho kết tủa trắng khi cho H2SO4 loãng vào chính là dung dịch BaCl2.
* Ống nghiệm nào cho khí mùi trứng thối bay lên khi cho H2SO4 loãng vào chính là dung dịch K2S.
* Còn lại hai ống nghiệm mà khi cho H2SO4 loãng vào đều không có hiện tượng gì. Đây là hai dung dịch Na2SO4 và NaBr. Để phân biệt hai dung dịch này, chúng ta cần một thuốc thử khác. Tuy nhiên, đề bài yêu cầu chỉ dùng H2SO4 loãng để nhận biết tất cả. Trong trường hợp này, chúng ta đã phân biệt được hai chất có hiện tượng rõ rệt là BaCl2 và K2S. Còn hai dung dịch còn lại (Na2SO4 và NaBr) thì chỉ dùng H2SO4 loãng thì không phân biệt được hai chất này một cách riêng biệt.
Tóm lại cách nhận biết (trong phạm vi chỉ dùng H2SO4 loãng):
1. Lấy mẫu thử của 4 dung dịch.
2. Nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 loãng vào từng mẫu thử.
3. Quan sát hiện tượng:
* Mẫu thử nào có kết tủa trắng: đó là dung dịch BaCl2.
* Mẫu thử nào có khí mùi trứng thối bay lên: đó là dung dịch K2S.
* Hai mẫu thử còn lại không có hiện tượng gì là Na2SO4 và NaBr. (Với chỉ H2SO4 loãng thì không phân biệt được 2 chất này).
Các em thấy không, việc nắm vững tính chất hóa học của các chất và cách viết phương trình phản ứng sẽ giúp chúng ta giải quyết bài tập này một cách dễ dàng. Nếu đề bài cho phép dùng thêm thuốc thử khác, chúng ta có thể phân biệt nốt Na2SO4 và NaBr. Nhưng với giới hạn của đề bài thì chúng ta đã làm tốt nhất rồi.
Chúc các em học tốt Hóa học! Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
Em tham khảo nha:
\(\begin{array}{l}
\text{ Cho mẫu thử của các chất tác dụng với dung dịch \(H_2SO_4\) }\\
\text{ – Mẫu thử có kết tủa trắng là \(BaCl_2\) }\\
\text{ – Mẫu thử có khí có mùi trứng thối thoát ra là \(K_2S\) }\\
\text{ – Mẫu thử không có hiện tượng là NaBr và \(Na_2SO_4\) }\\
\text{ Cho mẫu thử của hai chất còn lại tác dụng với dung dịch \(BaCl_2\) }\\
\text{ – Mẫu thử có kết tủa trắng là \(Na_2SO_4\) }\\
\text{ – Mẫu thử không có hiện tượng là NaBr }\\
BaC{l_2} + {H_2}S{O_4} \to BaS{O_4} + 2HCl\\
{K_2}S + {H_2}S{O_4} \to {K_2}S{O_4} + {H_2}S\\
N{a_2}S{O_4} + BaC{l_2} \to 2NaCl + BaS{O_4}
\end{array}\)